Kongo Ebola salgınında sağlık çalışanları yetersiz ücret ve dinlenme süresiyle çalışıyor

Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin doğusunda devam eden Ebola salgını uluslararası gündemi yeniden meşgul ederken, STAT News salgının epicenter bölgesindeki sağlık çalışanlarının çalışma koşullarını saha tanıklıklarıyla aktarıyor. Yazıya göre çalışanlar yetersiz ücret, sınırlı vardiya rotasyonu ve aşı tedarikinde gecikmelerle mücadele ediyor.

Son haftalarda Sağlık Bakanlığı'nın açıkladığı verilere göre salgının ana odakları Kuzey Kivu ve Ituri eyaletlerinde toplanmış durumda. Bölge, son yıllarda yaşanan silahlı çatışmalardan dolayı sağlık altyapısı kırılgan kalan bir coğrafya. Hastaların izolasyonu, temaslıların takibi ve aşı uygulamaları gibi temel halk sağlığı işleri, küçük ekiplerin omzunda yürüyor.

STAT'in görüştüğü saha hemşireleri, günde 12 ila 14 saat çalışmalarına rağmen aylık ödemelerinin sıklıkla geciktiğini söyledi. Bir hemşire, son altı haftanın yalnızca üç haftasında ödeme aldığını anlattı. Sağlık Bakanlığı, ödemelerin Dünya Bankası kaynakları çerçevesinde kademeli olarak yapıldığını ve özel salgın fonunun aktif edildiğini açıkladı.

Aşı tedariki konusunda Gavi ve Dünya Sağlık Örgütü, son birkaç fire içinde rapor edilen rVSV-ZEBOV ve Janssen iki dozluk aşılarının sahaya ulaştırıldığını ancak doz tahsisinin yine sınırlı tutulduğunu bildirdi. Halka aşı yerine, yüksek risk altındaki sağlık çalışanları ve temaslı halkalarına öncelik veren 'ring' stratejisi uygulanıyor; bu strateji 2018-2020 salgınında da kullanılmıştı.

Çalışanlar arasında nüks eden bir başka konu, kişisel koruyucu ekipman (PPE) ısı stresi. STAT'in aktardığına göre tropikal nemde tam PPE ile geçirilen 4-6 saatlik vardiyalar dehidratasyon ve halsizlik vakalarını artırıyor. Saha ekipleri 'soğutma molası' protokollerinin uygulanmasını istiyor; UNHCR'nin son raporu PPE soğutma jelleriyle ilgili bir pilot uygulama önerdiğini belirtti.

Ulaşım ve haberleşme de büyük zorluk noktalarından biri. Bazı sağlık merkezlerinin yalnızca motosikletle ulaşılabilmesi numune nakliyesini geciktiriyor. Goma'daki INRB laboratuvarı PCR testlerini 24 saatte tamamlasa da, örneklerin sahadan laboratuvara intikali tüm geriye dönüş süresini bazen 72 saate uzatabiliyor.

Dünya Sağlık Örgütü Acil Durumlar Direktörü Mike Ryan, geçen ay yapılan basın brifinginde 'sağlık çalışanlarının ücreti ve dinlenmesi salgın kontrolü için ekipman kadar kritik' dedi. Ryan, mevcut salgının 2018-2020 Kuzey Kivu salgınına kıyasla biraz farklı bir genetik profil gösterdiğini, ancak temel klinik tablonun benzer olduğunu hatırlattı.

Finansman tarafında, salgın için kurulan Acil Müdahale Fonu Mayıs ortasında 38 milyon dolarlık bir ek kaynak açıkladı. STAT'in derlediği bağışçı verilerine göre ABD CDC, Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık FCDO ana finansörler arasında. Bağışçıların bir kısmı, bu paranın sahaya ulaşımının önündeki idari engellerin çözülmesini de talep ediyor.

Saha çalışanlarının uzun vadeli destek talepleri arasında en sık dile getirilen başlıklar: salgın bonusu ödemelerinin standartlaştırılması, ruh sağlığı desteği, çalışma süresi sınırlarının izlenmesi ve düzenli aşı doz tahsisinin garantilenmesi. STAT'in görüştüğü uzmanlar, bu önlemlerin maliyetinin uluslararası finansörler tarafından üstlenilmesi gerektiğini söyledi.

Yazı, salgın kontrolünün yalnızca ilaç ve aşı meselesi olmadığını, çalışanın yaşam standartlarının da virüsün ne kadar hızla durdurulabileceğini doğrudan etkilediğini hatırlatıyor. Tıbbi epidemiyolojide uzun süredir altı çizilen 'sağlık çalışanını koru' ilkesi, Kongo'nun mevcut durumunda pratik bir öncelik halini alıyor. Bu yazı tıbbi tavsiye yerine geçmez.