Testler, Rus uydularının GPS sinyalini kıtasal ölçekte bozabildiğini gösteriyor

Sivil hayatın hemen her boyutunda kullanılan küresel konumlama sistemi (GPS), Ars Technica'nın aktardığı yeni bir araştırmaya göre alışılmıştan çok daha geniş bir saldırı yüzeyine sahip olabilir. Avrupa'da yürütülen ortak saha testleri, Rusya'ya ait olduğu değerlendirilen yörüngedeki sinyal bozucu uyduların GPS sinyalini ülkeler boyutunda bir alanda bozma kabiliyetine ulaşmış olabileceğini gösterdi.

Çalışma, Almanya'nın Bonn Üniversitesi ve İsveç'in KTH Teknoloji Enstitüsü'nün ortak ekiplerince yürütüldü. Araştırmacılar, son üç yılda Avrupa'nın doğusunda ve Karadeniz hattında giderek artan GPS sinyal kayıplarının kaynaklarını izledi. Verilerin işaret ettiği ana sonuç, kaynağın yer tabanlı bir bozucu değil, yörüngede gezinen küçük bir uydu olduğu.

Uydunun, jam-on-orbit (yörünge üstünden bozma) olarak nitelendirilen yeni kuşak elektronik harp platformlarından biri olduğu değerlendiriliyor. Ar Technica'ya konuşan KTH araştırmacısı Sven Lindberg, 'tek bir kaynak, antenli güneş panelleri sayesinde geniş bir alanda paralel kanallarda enerji yayabiliyor; menzili konvansiyonel yer bozucularına göre çok daha geniş' dedi.

GPS sinyali, dünya çevresinde dolaşan yaklaşık 30 uydunun gönderdiği zayıf bir radyo dalgası olarak alıcılara ulaşıyor. Bozma (jamming) bu sinyalin üzerine güçlü gürültü yayarak alıcıların doğru veri okumasını engelliyor; daha sofistike spoofing teknikleri ise sahte konum verisi enjekte ederek alıcıyı yanıltıyor. Yeni araştırma asıl olarak jamming'e odaklanıyor.

Etki alanı açısından, çalışma test günlerinde Polonya, Litvanya, Letonya, Estonya, Finlandiya'nın güneyi ve Romanya'nın belirli bölümlerinde sinyal düşüşü tespit etti. Avrupa Havacılık Güvenliği Ajansı (EASA) son aylarda bu bölgelerden gelen pilot raporlarındaki GPS kayıp uyarılarına 'yüksek frekanslı' notunu eklemişti. Çalışma, bu raporlarla zaman dilimi olarak da örtüşüyor.

Gürcistan, Moldova ve Hazar hattındaki sivil havacılık otoriteleri, geçen yıl GPS güvenilirliği için yedek seyrüsefer prosedürlerini güncellediklerini açıklamıştı. ICAO'nun 2025 yılı navigasyon raporu, GNSS (Global Navigation Satellite System) ailesindeki tüm sistemler için 'yedek seyrüsefer ve cihaz hatalarını hızlı tanılama' tavsiyesini öne çıkardı. Bu öneriler artık ek bir aciliyet kazanıyor.

GPS bozma olayları yalnızca sivil havacılığı değil, deniz seyrüseferini, hassas tarım GPS sistemlerini, telekom zaman senkronizasyonunu ve finansal işlem zamanlamasını da etkiliyor. Telekom operatörleri, baz istasyonları arasındaki zaman senkronizasyonu için GPS sinyaline güveniyor; ciddi bir bozma dalgası, ağ yönetimini hızla zora sokuyor.

Karşı önlemler tarafında, Avrupa Birliği'nin Galileo seyrüsefer sistemi, doğrulanmış sinyal modu (OSNMA) ile spoofing'e karşı kısmi koruma sunuyor; ancak basit jamming'e karşı koruma açısından, GPS gibi açık sivil sinyallere benzer kısıtları paylaşıyor. Çok bantlı (multi-band) alıcılar, tek bir frekansta çalışan bozucularda etki azaltırken hepsi bir arada (multi-constellation) çözümler daha güçlü bir dayanıklılık sunuyor.

Ayrıca dünya çapında 'eLORAN' adı verilen yer-tabanlı yedek seyrüsefer sisteminin yeniden gündeme alınması tartışılıyor. Birleşik Krallık, ABD ve Japonya, son üç yılda eLORAN deneme programlarını yeniden başlattı. eLORAN, GPS sinyali kaybı durumunda 100 metre hassasiyetli yedek seyrüsefer çözümü olarak değerlendiriliyor.

Genel tabloda, Ars Technica'nın haberi GPS bozucularının artık yerel taktik bir tehdit değil, kıtasal ölçekte bir altyapı sorunu olduğunu gösteriyor. Avrupa Komisyonu'nun bu sonbahar Brüksel'de düzenlenecek seyrüsefer çalıştayında bu bulguların gündemde olması bekleniyor. Bu yazı askeri tavsiye yerine geçmez.