Macaristan'da 'Salyangoz Parlamentosu': Keszthely'in tahıl ambarının yeni hayatı

Macaristan'ın batı kesiminde, Balaton Gölü'nün güney kıyısındaki Keszthely kasabası, kendi tarımsal geçmişiyle bilinir. Kasabanın eski Habsburg dönemi tahıl ambarı, son yirmi yıldır dış görünüşünü koruyarak iç işlevini değiştirmiş bir yapı: bugün burada 'Salyangoz Parlamentosu' adıyla bilinen bir heliciculture (yeme amaçlı salyangoz yetiştiriciliği) merkezi ve küçük bir tematik müze var.

Yapı, 1838 yılında Festetics ailesinin Keszthely çevresindeki büyük tarımsal işletme zinciri için tahıl deposu olarak inşa edildi. İki katlı, sarımtırak boyalı dış cephesi, Macar gri-buzgaltı stilini koruyor. 2003 yılında tarımsal kooperatif, deponun salyangoz yetiştiriciliğine çevrilmesine karar verdi.

'Salyangoz Parlamentosu' adı, yetiştiriciliğin ölçeğine bir gönderme. Yapı içinde aynı anda yaklaşık 120 bin Helix pomatia (Avrupa yenilebilir salyangozu) bulunuyor; yetiştirici sistemi, Balaton'un nemli iklimini taklit eden iç havalandırma odaları üzerinde kurulu. Tesis günlük yaklaşık 500 kilogram canlı salyangoz üretimini taşıyor.

Müze bölümünde Avrupa heliciculture geleneğinin tarihi panellerde özetleniyor. Yenilebilir salyangoz yetiştiriciliğinin Roma dönemine değin uzandığı, Pliny'nin 'Naturalis Historia' eserinde bu uygulamadan söz ettiği belirtiliyor. Burgundy ve Champagne bölgeleri Orta Çağ Avrupa'da salyangoz yetiştiriciliğinin merkezleri olarak öne çıkıyordu.

Macaristan'ın salyangoz yetiştiriciliği geleneği daha yakın bir tarihe dayanıyor. Atlas Obscura yazısı, ülkede yenilebilir salyangozun bir gıda olarak Fransız mutfak etkilerinin 19. yüzyılda Pesti restoranlarına girmesiyle popüler olduğunu kaydediyor. 1880-1920 arasında Macaristan'da iki büyük salyangoz işleme şirketi kurulmuştu; ancak bunlar Soğuk Savaş dönemi boyunca yok oldu.

Keszthely Üniversitesi (Magyar Agrár- és Élettudományi Egyetem) ile yerel kooperatif arasında 2005'te imzalanan bir araştırma anlaşması, yapının laboratuvar bölümünde Helix pomatia yetiştiriciliğinin çevresel parametrelerinin uzun süreli izlenmesini başlattı. Çalışmalardan elde edilen veriler 2014'te Macar Tarım Akademisi yayınında çıktı.

Yapının üst katında küçük bir tat değerlendirme bölümü var. Ziyaretçilere her gün öğle yemeği saatinde Macar mutfağı uyarlamasıyla hazırlanmış salyangoz tatkırma sunuluyor. Bu programdan elde edilen gelir, tarımsal kooperatifin Keszthely çevresinde küçük çiftçilere salyangoz yetiştiriciliği eğitimi vermesini destekliyor.

Müzenin baş küratörü, Atlas Obscura yazısında 'Macaristan'ın AB iç piyasasına gönderdiği salyangoz miktarının son beş yılda yaklaşık iki katına çıktığını' aktarıyor. Üretimin ana alıcısı Fransız mutfak sektörü; yıllık ihracat hacmi Macar İstatistik Ofisi'ne göre 1.200 ton civarında.

Keszthely'nin tarihî tahıl deposunun statüsü, Avrupa Mirası girişimi kapsamında 2019 yılında 'tarımsal endüstri mirası' kategorisinde resmiyet kazandı. Bu, yapının yeniden işlevlendirme stratejisinin yıllar içindeki başarısının da bir kabulü oldu. Yapının dış cephesi 2022'de tamamen restore edildi.

Ziyaretçiler için tesis Nisan-Ekim arası açık. Müzenin gezilme süresi yaklaşık 40 dakika; öğle yemeği program seçeneği eklenirse iki saate kadar uzuyor. Yıllık ziyaretçi sayısı 2025 itibarıyla 24 bin olarak rapor ediliyor. Atlas Obscura, ziyaretin Budapeşte'den günlük rotaya kolayca dahil edilebileceğini yazıyor.