İngiltere'de en riskli cilt kanseri vakaları rekor seviyeye ulaştı
Cancer Research UK ve Halk Sağlığı İngiltere'nin (UKHSA) Çarşamba günü ortaklaşa yayımladığı kanser istatistikleri, melanom başta olmak üzere en riskli cilt kanseri vakalarının 2025'te tarihsel rekor seviyesine ulaştığını gösteriyor. Yeni vaka sayısı 23.000'i aştı; bu, son on yıllık ortalamadan %43 daha yüksek bir rakam.
Ayrıntılı veri kümesi, melanom vakalarının özellikle 16-24 yaş ile 65 yaş üstü gruplarda hızla arttığını ortaya koyuyor. 16-24 yaş grubunda yıllık vaka sayısı 1.200 civarında ve son beş yılda %22 artmış. 65 yaş üstü grupta vaka sayısı 11.500'e ulaşmış; bu grubun ortak özelliği yaşam boyu güneş maruziyeti. Genç yaş grubunda artışın temel sürücüleri olarak araştırmacılar solaryum kullanımı ve tatil güneş maruziyetini gösteriyor.
Melanom üzerine 2018'de yayımlanan Lancet meta-analizinde, 35 yaşından önce solaryum kullanan kadınlarda melanom riskinin %75 daha yüksek olduğu saptanmıştı. Bu çalışma, İngiltere'nin mevcut 18 yaş altı solaryum kullanım yasağının temelini oluşturmuştu. Cancer Research UK'ın yeni raporunda yer alan veri, bu yasağın gençler arasındaki solaryum kullanımını yeterince azaltmadığını ima ediyor; yetişkin yaş kullanıcı sayısı son beş yılda %18 arttı.
Britanya Dermatologlar Birliği (BAD) Başkanı Profesör Mahbub Chowdhury, BBC News'e konuştu: "23.000 yıllık vaka rakamı çok ciddi bir sağlık krizi. NHS'in melanom tedavisi için harcadığı yıllık 380 milyon sterlin, önlemeye yapılan yatırımdan üç kat daha fazla. Bu denge sürdürülebilir değil." Chowdhury, melanom tedavisi maliyetinin yıllık %12 büyüdüğünü, oysa ki önleme bütçesinin son üç yıl sabit kaldığını belirtti.
Bakanlık Düzeyinde Yanıt. Sağlık Bakanlığı (DHSC) sözcüsü öğleden sonra yapılan açıklamada veriyi "endişe verici" olarak nitelendirdi ve ulusal bir cilt kanseri farkındalık kampanyasının sonbaharda başlatılacağını duyurdu. Kampanya bütçesi 12 milyon sterlin olarak belirtildi. Tüm kontrolleri içeren melanom tarama programının pilot uygulaması, Liverpool ve Manchester'da Ocak 2027'de başlayacak.
Uluslararası karşılaştırma açısından, Avustralya'nın "Slip-Slop-Slap" cilt kanseri farkındalık kampanyası 1981'den bu yana sürüyor; kampanya sonucunda Avustralya'da genç yaş melanom vakalarında %30 azalma sağlandı. Yeni Zelanda ve Güney Afrika benzer kampanyalar yürütüyor. ABD'de ise Skin Cancer Foundation tarafından yürütülen önleme programları federal düzeyde değil, eyalet düzeyinde uygulanıyor; California ve Florida en iyi performans gösteren eyaletler. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı cilt kanseri tarama programı 2018'de başlatıldı ve son 5 yılda yıllık vaka tanımlama oranını %23 yukarı çekti.
Dermatolog perspektifi. UK Onkoloji Dermatologlar Birliği Genel Sekreteri Dr Sarah Walsh, basın toplantısında, "Hastaların büyük bir kısmı kendilerini tarayamıyor; bu, erken tanı oranını düşürüyor" dedi. Walsh, yeni vakaların %22'sinin geç teşhisle Stage 3 veya 4'ten teşhis edildiğini, bunun hayatta kalma oranlarını ciddi şekilde düşürdüğünü vurguladı. Sağlık aile pratisyenlerinin (GP) cilt taraması eğitimi alması gerekiyor; mevcut sistemde GP'lerin dermatoloji eğitimi yetersiz.
Önleme tavsiyeleri. Cancer Research UK'in basın açıklamasında listelediği önleme ipuçları: (1) 11:00-15:00 arası direk güneş maruziyetinden kaçınma; (2) SPF30+ koruyucu kullanımı her iki saatte bir yenilenmek üzere; (3) UV koruyuculu güneş gözlüğü; (4) yaş 5+ çocuklar için solaryum yasak; (5) yıllık deri benlik takibi 30 yaş üstü kişiler için. Bu temel mesajlar, sonbaharda başlayacak kampanyanın merkezini oluşturacak.
Türkiye'de cilt kanseri istatistikleri. Sağlık Bakanlığı'nın 2024 yıllık raporuna göre, Türkiye'de melanom yıllık vaka sayısı 3.800 civarında; bu sayı 2014'ten bu yana %35 artmış. Akdeniz ve Ege bölgelerindeki yıllık vaka oranı, İngiltere'nin yaş-uyumlu oranıyla benzer. Türk Dermatoloji Derneği, son üç yılda solaryum reklamlarının düzenlenmesini önerdi; Sağlık Bakanlığı'nın yanıtı 2025 yılında geldi: tütün ürünleriyle eşdeğer reklam kısıtlaması uygulamaya konuldu.
Neden önemli. Cilt kanserinin önlenebilir bir hastalık olduğu temel epidemiyolojik bilgi. 23.000 yıllık vaka sayısı ile küresel ölçekte cilt kanseri vakalarındaki ulusal eğri, halk sağlığı politikası için bir uyarı sinyali. Yeni veriler, hem bireysel davranış (önleme uygulamaları) hem de toplumsal düzenleme (solaryum endüstrisi, kampanyalar) seviyelerinde acil müdahale gerektiriyor. NHS, dermatoloji bekleme süreleri, ve önleme bütçesinin yeniden dengelenmesi önümüzdeki bütçe görüşmelerinin gündeminde olacak.
Dermatoloji konsültasyonu önerilen sağlık kararları için lütfen kalifiye bir sağlık profesyoneline danışınız; bu makale tıbbi tavsiye yerine geçmez.