Terminal kanserli eski İngiltere sağlık bakanı, parlamentodan destekli ölüm yasasının yeniden gündeme alınmamasını istedi
Eski İngiliz sağlık bakan yardımcısı Ashley Dalton, terminal kanser teşhisi aldığını duyurmasının ardından Parlamento'dan destekli ölüm yasasını yeniden gündeme almamasını talep ederek kamuoyu tartışmasına müdahale etti. The Guardian ile yaptığı röportajda Dalton, 'kendi tecrübemi yaşıyor olmama rağmen — ve belki tam da bu nedenle — bu yasanın yeniden masaya getirilmemesi gerektiğine inanıyorum' dedi.
Dalton, 64 yaşında ve 2024'te İşçi Partisi sağlık ekibinde milletvekili olarak görev yapan eski bir hekim. 2025 baharında ileri evre meme kanseri teşhisi aldığını ailesi ve seçim bölgesi ile paylaşmıştı; Mayıs 2026 itibariyle tedavi yanıtının sınırlı kaldığını bildirdi. 'Doktorlar bana kalan zamanın 6-18 ay arasında olduğunu söylediler' dedi; bu açıklama, parlamentodaki destekli ölüm tartışması üzerinde önemli bir kişisel boyut ekledi.
Destekli ölüm yasası — resmi adıyla 'Terminally Ill Adults (End of Life) Bill' — Kasım 2024'te Avam Kamarası tarafından ikinci okumada 330'a 270 oyla reddedilmişti. Kim Leadbeater (İşçi Partisi) tarafından sponsor edilen tasarı, terminal hastalığı olan ve iki bağımsız doktor onayına sahip yetişkinlere kendi rızalarıyla yaşamlarını sonlandırma seçeneği sunuyordu. Tasarının reddedilmesinin ardından Leadbeater, 2026 yaz sonunda revize edilmiş yeni bir versiyon sunma niyetinde olduğunu duyurmuştu.
Dalton'un açıklaması, 'destekli ölüm' tartışmasında pek görülmeyen bir bakış açısını öne çıkarıyor: yasanın kapsadığı durumu yaşayan birinin yasaya karşı çıkması. Dalton, 'kanserim çok agresif ve bana geriye kalan zamanın kısa olduğu söylendi. Yine de bu kararı kendim için seçenek olarak değerlendirmiyorum, ve seçeneğin diğer hastalar için yasal olarak çerçevelenmesini istemiyorum' diye konuştu. Onun gerekçesi tıbbi değil, sosyolojik: 'Yasanın varlığı, gerçekten istemeyen ama ailesine yük olduğunu hissetmek istemeyen hastalar için baskı oluşturacak.'
Dalton'un argümanı, son aylarda destekli ölüm karşıtı görüşleri savunan Royal College of Physicians (Krallık Hekimler Koleji) ve UK Disability Rights organizasyonlarının görüşlerine yakın. Bu kuruluşlar, terminal hastaların kendi rızalarının saf biçimde ölçülmesinin klinik olarak zor olduğunu, mali ve duygusal baskının her zaman 'gizli bir faktör' olarak işin içine girdiğini savunuyor. Dalton, Royal College'ın 2024 tutum bildirisine açık olarak atıf yaptı.
Diğer tarafta, destekli ölüm yasasını savunan 'Dignity in Dying' kampanyası, Dalton'un açıklamasına saygı duyduğunu belirten bir bildiri yayımladı. Kampanya başkanı Sarah Wootton, 'Ashley Dalton'un kişisel deneyimi son derece zor ve fikrine derinden saygı duyuyoruz. Ancak terminal hastalığı olan başka birçok kişi de yasanın bir seçenek olarak var olmasını istiyor; bu nedenle yasama süreci farklı seslerin temsil edileceği bir tartışma olmalı' dedi.
Ülke çapında yapılan kamuoyu araştırmaları, destekli ölüm yasasının halk arasında genel olarak desteklendiğini gösteriyor. YouGov'un Mayıs 2026 anketinde, İngiltere yetişkinlerinin %62'si yasaya destek verdi, %25'i karşı çıktı, %13'ü 'fikrim yok' dedi. Ancak parlamento düzeyinde, milletvekillerinin oyları kamuoyu eğilimleri kadar net değil; pek çok milletvekili kişisel inanç veya dini gerekçeleri öne sürerek 'vicdani oy' kullanıyor.
Uluslararası karşılaştırma açısından, destekli ölüm Belçika (2002), Hollanda (2002), Lüksemburg (2009), İspanya (2021) ve Yeni Zelanda (2019) gibi ülkelerde yasal. Avustralya'da bazı eyaletlerde, Kanada'da ise federal düzeyde (2016) yasaldır. Kanada'nın 'Medical Assistance in Dying' (MAID) yasası ile son yıllarda yapılan genişlemeler — özellikle akıl hastalığı olan kişilere uzanma tartışması — uluslararası alanda 'eğri yüzey' (slippery slope) endişesini güçlendirdi; Dalton'un argümanı bu uluslararası deneyimlerden de güç alıyor.
Londra Kingsley Hospital'da palyatif bakım uzmanı olarak çalışan Dr Hannah Pendry, The Guardian'a 'palyatif bakım sektörü destekli ölüm yasasından önce yatırım gerektiriyor. NHS palyatif kliniklerinin yıllık bütçesi 2020'den 2025'e kadar reel olarak %14 daraldı; eğer hastalar kaliteli palyatif bakım alabilseler, destekli ölüm talebinin önemli bir kısmı ortadan kalkacak' dedi.
Kim Leadbeater'in revize edilmiş yasa tasarısının gündeme gelme zamanlaması ise siyasi anlamda hassas. 2026 yaz sonu, İşçi Partisi hükümetinin ikinci yılı; iç parti dinamikleri ve halkın güveni açısından belirleyici bir dönem. Başbakan Keir Starmer kişisel olarak yasayı desteklediğini geçmişte ifade etmişti, ancak Dalton gibi parti içi figürlerin karşı çıkması, hükümetin 'vicdani oy' bırakma kararından sapmamasını gerektiriyor. Parlamento'nun bu konuyu önümüzdeki aylarda nasıl ele alacağı, halen belirsiz; sürecin tıbbi ve sosyal açılardan dengeli yönetilmesi konusunda farklı seslerin temsiliyetine vurgu var.