HIV: küresel finansmanda yüzde 18'lik düşüş, salgının yeniden alevlenmesi korkusunu doğurdu

Birleşmiş Milletler'in HIV/AIDS ile mücadele programı UNAIDS'in yayımladığı yeni bir rapora göre, hastalıkla mücadeleye ayrılan uluslararası finansman geçen yıl yüzde 18 oranında geriledi. Rapor, bu düşüşü son yıllarda küresel sağlık finansmanının gördüğü en sert kesintilerden biri olarak nitelendiriyor ve bunun 'derin bir şok' etkisi yarattığını belirtiyor.

UNAIDS yetkilileri, kesintinin birkaç büyük bağışçı ülkenin dış yardım bütçelerini küçültme kararlarından kaynaklandığını söylüyor. Bu ülkeler arasında tarihsel olarak HIV programlarına en fazla katkı sağlayan hükümetler de bulunuyor. Ani ve büyük ölçekli bütçe kesintileri, birçok ülkede önleme ve tedavi hizmetlerinin sürdürülebilirliğini tehdit ediyor.

Rapora göre, en çok etkilenen bölgeler arasında Sahra altı Afrika ön planda yer alıyor; bu bölge küresel HIV vakalarının büyük bir kısmını barındırıyor. Yerel sağlık sistemleri, önleyici tedavilerin dağıtımından test taramalarına kadar birçok hizmet için uluslararası fonlara büyük ölçüde bağımlı durumda. Finansmanın azalması, bu hizmetlerin erişilebilirliğini doğrudan tehdit ediyor.

Sağlık uzmanları, HIV ile mücadelede kaydedilen ilerlemenin büyük ölçüde antiretroviral tedaviye kesintisiz erişime bağlı olduğunu vurguluyor. Tedaviye ara verilmesi, yalnızca bireysel hastaların sağlığını değil, aynı zamanda virüsün toplum içinde yeniden yayılma riskini de artırıyor. Uzmanlar, viral yükü baskılanmış bir hastanın virüsü bulaştırma riskinin çok düşük olduğunu, ancak tedavinin kesintiye uğraması durumunda bu korumanın ortadan kalktığını belirtiyor.

Önleme programları da finansman kesintilerinden ciddi şekilde etkileniyor. Özellikle yüksek riskli gruplara yönelik eğitim, test ve koruyucu ilaç dağıtım programları, bütçe daralmasının ilk kurbanları arasında yer alıyor. Uzmanlar, bu tür programların kesintiye uğramasının, yeni bulaşmalarda gecikmeli ama belirgin bir artışa yol açabileceği konusunda uyarıyor.

Rapor, son yirmi yılda HIV ile mücadelede kaydedilen ilerlemenin kırılgan olduğunu da hatırlatıyor. Yeni HIV vakaları ve AIDS'e bağlı ölümler önemli ölçüde azalmış olsa da, bu kazanımlar sürekli finansman ve siyasi taahhüt gerektiriyor. Uzmanlar, finansmandaki kesintilerin bu ilerlemeyi hızla tersine çevirebileceğini söylüyor.

Bazı ülkeler, azalan uluslararası desteğe karşılık kendi HIV programlarına daha fazla kaynak ayırmaya çalışıyor. Ancak sağlık bütçeleri zaten sınırlı olan düşük gelirli ülkelerde bu tür bir yerelleştirme çabası genellikle yetersiz kalıyor. Uzmanlar, uluslararası toplumun desteğini sürdürmemesi durumunda, bu ülkelerin salgını kontrol altında tutma kapasitesinin ciddi şekilde zayıflayacağını belirtiyor.

UNAIDS, raporunda hükümetleri finansman taahhütlerini yeniden gözden geçirmeye çağırıyor. Ajans, HIV ile mücadelenin yalnızca insani bir öncelik değil, aynı zamanda uzun vadede çok daha maliyetli salgınları önlemenin de bir yolu olduğunu vurguluyor. Yetkililer, şimdi yapılacak yatırımların, gelecekte çok daha büyük sağlık ve ekonomik yükleri önleyebileceğini savunuyor.

Sağlık çalışanları ve savunuculuk grupları, kesintilerin etkilerinin önümüzdeki aylarda daha net görüleceğini söylüyor. Bu arada, uluslararası sağlık kuruluşları, mevcut kaynakları en verimli şekilde kullanmak için önceliklendirme stratejileri geliştirmeye çalışıyor.

Rapor, HIV ile mücadelenin küresel bir sorumluluk olduğunu ve finansmandaki dalgalanmaların yalnızca etkilenen ülkeleri değil, küresel halk sağlığını genel olarak tehdit ettiğini vurgulayarak sona eriyor.