Wisbech & Fenland Müzesi: İngiltere'nin en eski toplum müzelerinden biri
Cambridgeshire'da Wisbech kasabasının merkezinde, basit cephesinin ardında müze tarihçesi açısından önemli bir bina var: Wisbech & Fenland Müzesi, 1835'te kurulduğunda İngiltere'deki ilk vatandaş tarafından örgütlenen müzelerden biriydi ve hâlâ kuruluş günündeki vitrinlerle açılıyor. Atlas Obscura'nın son alan profili, müzenin bu kalıcılığını bir 'koruma kapsülü' olarak nitelendirdi.
Müzenin doğuşu, Viktorya dönemi İngiltere'sinde halk müzeciliğinin patlama yıllarına denk geldi. 1830'larda 'mechanic's institutes' (zanaatkârlar enstitüleri) ve okuma odası girişimleri kasabaları bir bilgi üretim alanına dönüştürmeye başlamıştı. Wisbech belediye meclisinin desteği ile yerel kâşif Octavius Hadfield ve doğa bilimci William Ablethorpe önderliğinde, kasaba sakinleri ödenekli bir kuruluş için para topladı.
Kurucu koleksiyonun en şaşırtıcı parçası, 1805 Trafalgar Savaşı'na katılmış Wisbech'li denizci Captain William Burgmair'ın gemideki pusula seti. Cambridge Üniversitesi denizcilik tarihi profesörü Dr. Helen Berry, BBC Look East'e verdiği demeçte 'bir Trafalgar dönemine ait pusulayı orijinal kasası ile birlikte tutan dünyada çok az müze var; Wisbech tutar' dedi.
Müze, 1847'de İngiliz romancı George Eliot'un yazdığı 'Middlemarch'a esin veren kasaba değerlendirmesini de barındırıyor; Eliot, yengeleri ile Wisbech'i ziyaret ettiğinde fenland coğrafyasındaki sosyo-ekonomik yapıları kaydetmişti. Müzede sergilenen Eliot el yazmaları, yazarın daha sonra Middlemarch'a aktardığı kuruyu örneklerle birebir karşılaştırılabilir.
Arkeolojik koleksiyon başka bir önemli kategori. Wisbech çevresindeki fenland (bataklık) coğrafyası, korunma açısından eşsiz koşullar sağlar: turba toprağı, organik materyalleri yüzyıllarca koruyabilir. Müze, 1932'de yakın bir tarlada bulunmuş, demir çağına ait bir karayolu odasının orijinal taşlarını sergiliyor; ayrıca Roma dönemine ait fibulalar, bronz takılar ve seramik parçaları da koleksiyonun parçası.
Müze sergi mantığı zaman zaman tartışma yaratmıştır. Viktorya dönemi vitrinleri, modern müze sergi standartlarına göre 'aşırı yüklü' kabul edilebilir; her vitrin yaklaşık 28-40 nesne içeriyor. Müze müdürü Robert Bell, Cambridge Independent'a 'biz Viktoryan müze pedagojisinin mirasını sürdürmeyi tercih ediyoruz; ziyaretçilerimiz bunu otantik bir tarih deneyimi olarak değerlendiriyor' dedi.
Kuruluşundan bu yana 190 yıl boyunca müze, sadece üç kez büyük bir kapatılma yaşadı: 1864'te yangın hasarı onarımı için altı ay, 1942'de II. Dünya Savaşı sırasında bir yıl, ve 2020-2021'de Covid-19 salgını süresince. Bu süreklilik, kıtanın diğer küçük müzelerinin çoğunlukla finansal güçlüklerden kapandığı bir dönemde dikkat çekici.
Finansal sürdürülebilirlik halen kritik konu. Müze, yıllık 240.000 sterlinlik bütçeyle çalışıyor; bunun %58'i Yerel Belediye, %22'si Heritage Lottery Fund, %15'i ziyaretçi giriş ücretleri ve %5'i bireysel bağışlardan geliyor. 2024 yılında yapılan yeniden değerlendirme sonrası belediye katkısı %12 azaldı; müze yönetim kurulu Crowdfunder kampanyası başlattı.
Müze, küçük kasabalardaki halk müzelerinin canlılığı tartışmasında bir öncülük rolü oynuyor. UK Museum Association direktörü Sharon Heal, BBC Radio Cambridgeshire'a 'Wisbech, çevresindeki yer adlandırma topluluklarına ulaşmaktan ziyade kendisini bir bilgi nesnesi olarak korumayı seçti; bu, küresel müze topluluğunun da düşünmesi gereken bir model' dedi.
Wisbech & Fenland Müzesi, kuzeydoğu Cambridgeshire'da, Cambridge'den 80 km uzaklıkta. Açılış saatleri Salı'dan Pazar'a 10:00-16:30 arası; giriş ücretsiz, bağışlar memnuniyetle karşılanıyor. 12 yaş üstündeki ziyaretçilere, müzenin orijinal Viktorya dönemi katalog kutuları üzerinden kendi koleksiyonlarını organize etme çağrısı yapan etkileşimli atölyeler hafta sonları sunuluyor.