'Pressure' filminin gerçek arka planı: D-Day kararının havasını şekillendiren saatler
HistoryExtra'da Jonathan Wright tarafından yayımlanan analize göre, gösterimdeki 'Pressure' filmi, Normandiya Çıkarması (D-Day) öncesindeki meteorolojik tartışmaları gerçek bir tarihsel olay üzerine kuruyor. Senaryo, çıkarma kararının havadaki gelişmelerle nasıl iç içe geçtiğini tarihçilik açısından doğrulanan kaynaklara dayanarak işliyor.
Müttefik Kuvvetleri Yüksek Komutanlığı (SHAEF), 1944 yılı boyunca Avrupa'ya çıkarmanın olası tarihlerini incelemekteydi. Eisenhower yönetimindeki komuta, Mayıs sonundan itibaren Haziran ayının ilk haftası içinde belirli bir 'dalga, gün ışığı ve ay durumu' kombinasyonunun yakalanması gerektiğini hesaplamıştı. Bu pencere son derece dardı.
Genel olarak operasyon için ideal kabul edilen tarih 5 Haziran 1944 olarak belirlendi. Ancak Atlantik üzerinden gelen alçak basınç sistemleri, hava koşullarının operasyonu engelleyebilecek bir doğrultuda gelişmesini olasılığa dönüştürdü. HistoryExtra, bu noktada Captain James Stagg liderliğindeki meteoroloji ekibinin merkezi rol oynadığını yazdı.
Stagg, İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetleri'nin (RAF) Met Office'ten gelen bilim insanlarıyla, Amerikan ekibinin önderliğindeki Albay Irving P. Krick ile, ve ABD Donanması'nın takımıyla birlikte çalışıyordu. Üç farklı meteoroloji ekolünün öngörülerinin uyumsuzluğu, kararın kritik bileşeni olarak öne çıktı. Wright'a göre Stagg, bu üç farklı bakışı birleştirme görevini taşıdı.
3 Haziran toplantısında Stagg, ilk değerlendirmesini Eisenhower'a sundu: 5 Haziran için riskli, 6 Haziran için kabul edilebilir. Eisenhower, çıkarma operasyonunu 24 saat erteleme kararı verdi. HistoryExtra'nın aktardığına göre bu erteleme, operasyon planlamasının çok yönlü iletişim akışını test etti.
4 Haziran sabahında Stagg, bir kez daha komutaya rapor verdi. 5 Haziran'da hava sistemleri bir 'kısa açılma' sunabilirdi, ancak fırtınanın geri dönüşü 6 Haziran öğleden sonra olmaktan çıkıp aksamlere kayabilirdi. Bu öngörü, Krick'in farklı yorumuyla çelişiyordu. Eisenhower, Stagg'ın değerlendirmesini esas alarak operasyonu 6 Haziran sabahına çekti.
Wright, kararın yalnızca meteorolojik bir uzlaşı değil aynı zamanda büyük bir psikolojik baskı altında verildiğini hatırlatıyor. Eisenhower'ın 5 Haziran akşamı 'Operasyonu gerçekleştiriyoruz' notu, askeri tarihçilere göre çıkarma için son sözel onay olarak kabul ediliyor.
6 Haziran sabahı şafakta başlayan çıkarma, 156.000'i aşkın asker, 5.000 gemi ve 11.000 uçakla gerçekleştirildi. Hava koşulları, çıkarma sırasında ideal olmasa da, operasyonun gerçekleştirilmesine olanak veren marjı sağladı. Stagg'ın öngörüsü, sonraki günlerde de doğrulanacak şekilde, 7 Haziran'da Atlantik'ten gelen büyük fırtınanın varlığı ile pekişti.
14-19 Haziran arasında bölgeyi vuran Atlantik fırtınası, geçici 'Mulberry' yapay limanı tahrip etti. HistoryExtra'nın yazısında bu olayın, Stagg'ın 6 Haziran kararının ne kadar kritik olduğunu zaman içinde teyit ettiği vurgulandı. Eğer çıkarma 7 Haziran'a alınmış olsaydı, fırtına operasyonu doğrudan etkilemiş olacaktı.
Genel olarak Wright'in HistoryExtra'da yayımlanan analizi, 'Pressure' filminin tarihçilik açısından sağlam temellere oturduğunu ve Stagg'ın kararının çıkarmanın stratejik başarısındaki yerinin önemli olduğunu vurguluyor. Yazıda, Antony Beevor gibi tarihçilerin Stagg'ın katkısının 'D-Day'in başarısının yarısına eşit' olduğu yorumuna yer veriliyor. Bu yorum, hava bilimleri ile büyük askeri kararlar arasındaki bağı vurgulamaya devam ediyor.