Microsoft, Atom Computing ve EeroQ kuantum bilgisayar projelerinde yeni ilerleme raporları yayınladı

Kuantum bilgisayar alanı, son haftalarda üç farklı şirketten gelen ilerleme raporlarıyla yeniden gündeme geldi. Ars Technica'nın aktardığı bu güncellemeler, Microsoft, Atom Computing ve EeroQ adlı şirketlerin farklı kübit teknolojilerinde uzun süredir devam eden teknik çalışmalarının somut sonuçlarını ortaya koyuyor.

Microsoft'un güncellemesi, topolojik kübit teknolojisi üzerindeki yıllar süren araştırmanın ilk hata düzeltme demosuyla sonuçlandığını gösterdi. Şirket, Majorana zero modes (MZM) adı verilen kuantum durumlarıyla çalışan deneysel cihazlarında 'mantıksal kübit' kararlılığını ulaştığı kilometre taşını belirtti. Microsoft'un Quantum baş bilim sorumlusu Krysta Svore, 'topolojik kübitin pratik kararlılığını gösteren ilk veri setini elimizde tutuyoruz' dedi.

Atom Computing, nötr atom teknolojisindeki ilerlemesini paylaştı. Şirket, lazerle yakalanmış nötr atomlardan oluşan bir grid içerisinde 1.180 fiziksel kübitten oluşan bir sistemi çalışır hâlde tuttuğunu duyurdu. Bu rakam, geçen yıl ulaştığı 1.000 kübitlik eşiğin üzerinde ve nötr atom temelli kuantum bilgisayarlarında dünya çapındaki en büyük operasyonel sistem.

EeroQ ise elektronla çalışan helyum tabanlı kübit teknolojisinde yeni bir kararlılık testini paylaştı. Şirket, helyumun yüzeyinde tutulan tek bir elektronun kuantum durum kararlılığını saniye düzeyine çıkardığını duyurdu. Bu, çoğu kuantum sisteminde milisaniye seviyesinde olan kararlılık süresinin bin katı kadar uzun bir süre temsil ediyor.

Ayrı yaklaşımlarda farklı teknik tercihler söz konusu. Microsoft'un topolojik kübiti, doğası gereği hata-dirençli bir kuantum durumu üreterek 'çıplak kübit' başına daha az hata düzeltme katmanı gerektiriyor. Atom Computing'in nötr atom yaklaşımı, geniş ölçeklenebilir bir grid yapısı sunuyor. EeroQ'nun helyum tabanlı yaklaşımı ise oda sıcaklığına yakın koşullarda çalışan bir kuantum hesaplama platformunun temellerini atıyor.

Ars Technica'nın bilim editörü John Timmer, 'üç farklı yaklaşımın aynı haftada güncelleme paylaşması, sektörün uzun süredir beklenen bir dönüm noktasına yaklaştığını gösteriyor; ne ki bu üç yaklaşımın hangisinin pratik bir kuantum avantajı üreteceği hâlâ açık bir soru' dedi. Timmer, gelecek yıl içinde tematik karşılaştırmaların sektör genelinde çoğalacağını öngörüyor.

ABD Enerji Bakanlığı'nın (DOE) Office of Science programı, üç şirketin de farklı düzeylerde araştırma fonu alıcısı olduğunu doğruladı. Microsoft, DOE'nin Quantum Information Edge Initiative kapsamında 110 milyon dolarlık bir hibe aldı. Atom Computing, DOE'nin Quantum Initiative kapsamında 65 milyon dolarlık destek aldı. EeroQ ise 12 milyon dolarlık daha küçük bir hibeyle Argonne Ulusal Laboratuvarı işbirliğine giriyor.

Kuantum bilgisayar pazarındaki ticari paydaşlar de yakın takipte. JPMorgan Chase, Goldman Sachs ve Boeing'in finansal modelleme ve aerospace tasarımı için kuantum bilgisayar pilot projelerine başladığı bildirildi. Goldman'ın kuantum hesaplama ekibinin başındaki Dr Yujin Ben, Ars Technica'ya yaptığı yorumda, 'önümüzdeki üç yıl içinde fiyatlandırma modelleri için kuantum avantajı testleri başlatmayı planlıyoruz' dedi.

Kuantum bilgisayar alanının hatalı veya abartılı tanıtım iddialarına karşı dikkatli olunması gerektiği de uyarısı çıkıyor. Caltech kuantum bilgi teorisyeni Profesör John Preskill, 'şirketlerin paylaştığı ölçütlere dikkatli bakmak gerekiyor; mantıksal kübit kararlılığı, hata düzeltme katmanlarının değişkenliğine bağlı bir kavram' dedi. Preskill'in 2018'de türettiği 'Noisy Intermediate-Scale Quantum' (NISQ) tanımı bu alanda hâlâ standart referans.

Ars Technica'nın haberi, üç şirketin son güncellemelerinin sektör için bir adım ileriyi temsil ettiğini, ancak pratik kuantum hesaplama avantajına ulaşmanın hâlâ birden fazla yıllık bir teknik ve mühendislik yolu olduğunu vurguluyor. 2026'nın ikinci yarısında bu üç şirketin ek demolar, ortaklıklar ve sonuçlar paylaşması bekleniyor; sektör analistleri de takvimlerini buna göre düzenliyor.