Google ve SpaceX, yörüngede veri merkezi kurmak için görüşmelere başladı
TechCrunch'un kaynaklara dayalı raporuna göre Google ve SpaceX, AI hesaplama altyapısı için yörüngede veri merkezleri kurmaya yönelik erken aşama görüşmelerinde. Söz konusu görüşmeler ilk olarak iki şirketin Mountain View ve Hawthorne ofislerinde gerçekleşti ve mevcut aşamada henüz somut bir mali anlaşma yok.
Görüşmelerin temelinde uzayda hesaplama altyapısı kurmanın hâlâ zorlu maliyet matematiği yatıyor. Bir kilo malzemeyi alçak Dünya yörüngesine taşımanın maliyeti, Falcon 9 raketleri için 2026 itibarıyla yaklaşık 2.700 dolar civarında. Yörünge veri merkezleri, yerdeki dev hyperscale tesislerin kilogram başına 800 dolarlık donanım maliyetine karşı çok daha pahalı.
Buna karşın yörüngenin sunduğu üç önemli avantaj var. İlki, sürekli güneş enerjisi: orta-üst yörüngede güneş panelleri 7/24 enerji üretiyor. İkincisi, soğutma: vakumda termal radyasyon, hava soğutmasından bin kat daha verimli olabiliyor. Üçüncüsü, kara veri merkezlerine yöneltilen artan çevresel baskı.
Uluslararası Veri Merkezi Konsorsiyumu'nun (DCC) raporuna göre küresel veri merkezi su tüketimi 2025'te 1,2 milyar metreküpe ulaştı. Karbon emisyonları ise küresel uçuş emisyonlarının yaklaşık üçte birine eşit. Bu rakamlar, Google'ın "karbon-yutmaz hesaplama" stratejisinin ana baskısını oluşturuyor.
SpaceX'in Starship sınıfı raketleri, planlanan yörünge veri merkezi için kritik. Şu an Starship V3, 200 ton yük taşıma kapasitesiyle tasarlanıyor. Tek bir Starship lansmanı, yaklaşık 5 megawatt veri merkezi donanımının yörüngeye gönderilmesi için yeterli olabilir. Karşılaştırma için, küçük bir hyperscale tesisi 50-100 megawatt güç gerektiriyor.
Google'ın Yıllık Raporu'nda yer alan bilgilere göre şirket, 2025'te AI eğitim ve çıkarımı için yaklaşık 8 gigawatt veri merkezi kapasitesi işletti. Bu rakamın 2030'a kadar 30 gigawatt'a çıkması bekleniyor. Yörünge çözümleri bu kapasitenin yüzde 1-2'sini karşılayabilirse, kara tesislerin baskısı azalabilir.
MIT'den uzay sistemleri profesörü Olivier de Weck, BBC'ye yorum yaptı: "Yörüngede hesaplama, fizik olarak işe yarar; ama servis ve onarım maliyetleri çözümün önündeki en büyük engel. Yeryüzünde bir GPU değişikliği saatler alır; yörüngede bunu yapmak ya astronot ya da robotik sistemleri gerektirir."
Öte yandan, Çin de bu alanda hareketleniyor. China Aerospace Science and Technology Corporation (CASC) bu yılın başında "Tiangong veri merkezi platformu" adı verilen bir projeyi duyurdu. Plan, 2027'de prototip bir 5 megawatt yörüngede veri merkezi modülü göndermek. ABD ve Çin arasındaki yarış, bu alana hızlı yatırım çekecek.
Finans tarafında, Bank of America analisti John Hodulik, müşterilerine gönderdiği nottakişu rakamı paylaştı: yörünge veri merkezi pazarının 2032'ye kadar 22 milyar dolarlık bir endüstri haline gelebileceği. Bu projeksiyon, kara tesislerin yıllık yaklaşık 350 milyar dolarlık pazarının yanında küçük olsa da büyüme hızı açısından çekici.
Düzenleyici tarafta ise henüz olgunlaşmış kurallar yok. ABD'de Federal İletişim Komisyonu (FCC) ve Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU), yörünge spektrumu ve yörünge yerleştirme kurallarını yeniden değerlendiriyor. Eğer Google-SpaceX projesi ilerlerse, ilk pilot için 2028 hedefine ulaşılması mümkün; ticari ölçek ise 2030 ortasını bulacak.