Pew anketi: ABD'lilerin üçte ikisi yapay zekânın çok hızlı ilerlediğini düşünüyor

Pew Research Center'ın yeni yayımladığı geniş çaplı anket, ABD'lilerin yapay zekâ konusundaki karmaşık duygularını ortaya koyuyor. The Verge'ün haberine göre 5.000 yetişkinle yapılan anket, yüzde 64'lük bir çoğunluğun teknolojinin olası faydalarını gördüğünü, ancak yüzde 66'sının teknolojinin denetlenebilir olandan daha hızlı ilerlediğini düşündüğünü gösterdi.

Anket dört temel kategoride sorular içeriyordu: günlük yapay zekâ kullanımı, iş ve istihdam üzerindeki etki, hükümet düzenlemesi beklentisi ve teknolojiye duyulan güven. Sonuçlar yaş, gelir, eğitim ve siyasi tercih gibi parametrelerle ayrıştırıldığında ilginç örüntüler ortaya çıkardı.

Günlük kullanım tarafında katılımcıların yüzde 41'i son altı ayda en az bir kez bir AI sohbet aracı (ChatGPT, Claude, Gemini ya da benzeri) kullandığını söyledi. Bu oran 2024'teki yüzde 28'lik orana göre belirgin bir artış. Kullanım 18-29 yaş grubunda yüzde 67'ye çıkıyor, 65 yaş ve üstünde ise yüzde 18'de kalıyor.

İş tarafı en ihtiyatlı duyguların ortaya çıktığı alan. Katılımcıların yüzde 58'i önümüzdeki on yılda kendi mesleklerinin yapay zekâ nedeniyle dönüşeceğini düşünüyor; yüzde 32'si ise işini kaybetme riskinin arttığına inanıyor. Bu kaygı özellikle beyaz yakalı orta sınıf mesleklerde, hukuk ve muhasebe gibi alanlarda yoğunlaşıyor.

Düzenleme bekleyişi yüksek. Yüzde 71'lik bir çoğunluk, federal hükümetin AI üzerinde daha fazla kontrole sahip olması gerektiğini söylüyor. İlginç olan, hem demokrat hem cumhuriyetçi seçmenlerin bu konuda hemfikir görünmesi (sırasıyla yüzde 78 ve yüzde 63). Trump yönetimi 2025'te bazı yapay zekâ düzenlemelerini gevşetmişti, ancak halk desteği farklı yönde.

The Verge'e konuşan Pew Research'in baş araştırmacısı Dr Aaron Smith, "Halkın görüşü statik değil, hızla değişiyor," dedi. Smith, 2023'te aynı anketin daha pozitif sonuçlar verdiğini, son iki yılda kaygıların belirgin biçimde arttığını söyledi. Özellikle deepfake videolar ve seçim dönemi dezenformasyonu kaygıyı yoğunlaştırdı.

Güven boyutunda bölünme keskin. Anket, AI şirketlerine güven düzeyini yüzde 24, federal hükümete yüzde 31, üniversitelere ise yüzde 56 olarak ölçtü. Eğitim kurumlarına güven, bilimsel ilerlemenin hangi aktörler tarafından yönetildiğinin halk açısından kritik olduğunu gösteriyor.

Demografik kırılım da ilginç. AI'ın hayatlarını iyileştirdiğini düşünenlerin oranı ileri eğitime sahip yüksek gelirli grupta yüzde 51'e ulaşıyor; lise eğitimi olan ve düşük gelirli grupta ise yüzde 22'de kalıyor. Eğitim ve dijital okuryazarlık ile beklenti optimizmi arasında güçlü bir korelasyon var.

Uluslararası perspektifte, ABD'deki kaygı seviyesi diğer büyük ekonomilerle karşılaştırılabilir. Avrupa Komisyonu'nun 2025 Eurobarometre anketi AB vatandaşlarının yüzde 68'inin AI'ın çok hızlı ilerlediğini düşündüğünü göstermişti. Japonya, Güney Kore gibi Asya ülkelerinde ise rakam daha düşük; benimseme oranı daha yüksek.

Pew Research, anket sonuçlarının teknoloji şirketleri için işaret sayısı olduğunu söylüyor. Smith, "Şirketler artık 'biz yapıyoruz, halk anlamıyor' tutumunu sürdüremez," dedi. "Halk şu anda sürecin neresinde olduğunu bilmek istiyor; şirketlerin şeffaflık ve denetlenebilirlik talebine yanıt vermesi bekleniyor." Anketin tam metni Pew Research'in sitesinde mevcut.