Oxford raporu: Yaşlılıkta sağlıksızlığın yüzde 80'i kişisel sorumlulukta
Oxford'da geçen hafta düzenlenen Smart Ageing Summit'te tanıtılan bir rapor, yaşlılıkta görülen sağlık sorunlarının yüzde 80'inden fazlasının bireyin kontrolünde olduğunu öne sürdü. Rapor, yaşlanma sürecinin 'kaçınılmaz fiziksel düşüş' algısını sorgulamak ve devleti tek sorumlu olarak görmemek üzere tasarlandı.
Rapor, sigara ve sigara kullanımının azaltılması, alkol kullanımı, beslenme, fiziksel aktivite ve uyku kalitesi gibi yaşam tarzı faktörlerinin yaşlılık sağlığını belirleyen ana etkenler olduğunu vurguladı. Çalışmanın yazarları, bu beş alanın iyileşmesinin tipik bir 70 yaşındaki kişinin sağlıklı yaş beklentisini 8-12 yıl uzatabileceğini hesapladı.
Çalışma, devletten alkol kullanımı üzerinde sigaraya uygulanan kısıtlamalarla karşılaştırılabilir mevzuat çıkarması çağrısında bulundu. Yazarlar, alkolün 'sigara kadar zarar veren bir madde olarak değerlendirilmesi gerektiğini' ve reklamların yasaklanması, paketleme kısıtlamaları, fiyat artışları ve genel halk eğitimi gibi tedbirler için zaman geldiğini söyledi.
Raporu hazırlayan ana yazar, Dr Lucy Foulkes, 'Yaşlanmanın fiziksel düşüşle eş anlamlı olduğu fikri yanlış. Yaşam tarzı seçimleri yaşlılıktaki sağlığın belirlenmesinde devlet hizmetlerinden çok daha büyük bir rol oynuyor. Bu bilgiyi insanlara açıkça vermeliyiz' dedi.
However, halk sağlığı uzmanları rapora ihtiyatlı tepki verdi. Uzmanlar, 'kişisel sorumluluk' söyleminin sosyal belirleyicileri (gelir düzeyi, eğitim, mahalle, çalışma koşulları) görmezden geldiğini söyledi. Liverpool Üniversitesi'nden Profesör David Stuckler, 'Yüzde 80 rakamı tartışmalı. Birçok yaşam tarzı seçimi, sosyo-ekonomik koşullar tarafından şekillendirilir' dedi.
Dünya Sağlık Örgütü'ne göre, dünya genelinde yaşlılık sağlığını belirleyen başlıca faktörlerin tahmini paylaşımı şöyle: kişisel davranış yaklaşık yüzde 30-50, sosyal ve ekonomik faktörler yüzde 20-30, fiziksel çevre yüzde 10-20, sağlık hizmeti erişimi yüzde 10-20 ve genetik yüzde 5-15. Oxford raporu, kişisel davranış bölümünü diğer akademik çalışmalardan önemli ölçüde yüksek hesaplıyor.
Raporun politika önerileri arasında: alkol reklamlarının her tür mecrada yasaklanması; sigara ile karşılaştırılabilir vergilendirme; minimum birim fiyatlama; tüm alkolik ürünlerde sigara paketleri benzeri 'düz paketleme'; ve obeziteyle mücadele için ultra-işlenmiş gıdaların reklamcılığında benzer kısıtlamalar yer alıyor. Bazıları, Birleşik Krallık'ta zaten kısmi olarak uygulanıyor.
Report ayrıca işverenleri 'sağlıklı yaşlanma' yatırımlarına yönlendirmek amacıyla teşvikler önerdi. Workplace egzersiz programları, çalışan beslenme desteği ve mental sağlık desteği için vergi avantajları, bu önerilerin merkezini oluşturuyor.
Welsh ve İskoç sağlık bakanlıkları, raporun bulgularını incelemekle birlikte 'kişisel sorumluluk' söyleminin tek başına yetersiz olduğunu vurguladı. İskoçya, alkol minimum birim fiyatlandırmasında dünyada öncüydü ve bunun ölümleri yüzde 13 azalttığı son araştırmalarla ortaya konmuştu.
Uzmanlar, raporun değerinin politik karar verme sürecini hızlandırması olduğunu söylüyor. Ancak okuyucuların unutmaması gereken nokta şu: bireysel yaşam tarzı seçimleri önemli olmakla birlikte, sağlık eşitsizlikleri çok yönlü bir sorun ve geniş çaplı politik müdahaleler de gerektiriyor. Bireysel sağlık kararları için her zaman bir hekim ile görüşmek tavsiye edilir.