Bilim insanları uyarıyor: mevcut B12 vitamini kılavuzları beynin riske atılmasına neden olabilir
California Üniversitesi Davis ve California Üniversitesi San Francisco'nun (UCSF) ortak yürüttüğü bir çalışma, yaşlı erişkinlerde bilişsel gerileme ile beyin beyaz cevheri değişiklikleri arasındaki ilişkide mevcut B12 vitamini eşik değerlerinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini öne sürdü. Çalışmanın bulguları, geçen hafta Annals of Neurology dergisinde yayımlandı.
Çalışma 231 sağlıklı yaşlı (ortalama yaş 71,8) katılımcıyı kapsadı. Tüm katılımcılar laboratuvar değerleri açısından 'normal' kabul edilen aralıkta B12 seviyelerine sahipti; ancak araştırmacılar, daha düşük (ancak hâlâ normal sınırlardaki) seviyelerin daha düşük bilişsel test skorları ve manyetik rezonans (MR) ile gösterilen daha fazla beyin beyaz cevheri lezyonu ile ilişkili olduğunu buldular.
Çalışmanın baş yazarı UC Davis Sağlık Sistemi Nöroloji Bölümü'nden Dr. Ari Green, basın açıklamasında 'mevcut yetkili kılavuzlar yetersiz olabilir; özellikle yaşlı erişkinlerde B12 seviyeleri için optimum sınır, şu anda kabul edilenin oldukça üstünde tanımlanmalı' dedi. Green'e göre, çalışma B12 yaşam boyu eşik tartışmasının küresel düzeyde yeniden başlamasına yol açmalı.
Araştırmacılar, en düşük B12 dörtlüğünde (134 ile 209 pmol/L arasında) yer alan katılımcıların, en yüksek dörtlükteki katılımcılara kıyasla (300 pmol/L üstü) bilişsel test skorlarında 0,4 standart sapma daha düşük performans gösterdiğini belirledi. MR taramaları, beyin beyaz cevheri lezyonlarının (özellikle subkortikal alanlarda) bu grupta belirgin biçimde daha fazla olduğunu gösterdi.
Önemli bir nüans: çalışma katılımcıları, klinik olarak B12 eksikliği teşhisi konulmamış kişilerden oluşuyordu. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) ve ABD Tıbbi Akademisi mevcut alt sınır olan 148 pmol/L'yi geçerli sayıyor; ancak çalışma, bilişsel sağlığı koruma açısından eşik değerinin 200 pmol/L'nin üstünde olması gerektiğini öne sürüyor.
Mekanik düzeyde, B12 vitamini sinir hücreleri arasındaki sinyal iletiminde anahtar rol oynayan miyelin kılıfının üretiminde kritik bir kofaktör. Düşük B12, miyelin yapımını azaltır ve bu, çalışmadaki MR bulgularının altında yatan biyolojik açıklamayı oluşturuyor. UCSF'ten araştırmaya katılan Dr. Joel Kramer, Science Daily'ye 'B12'nin nörolojik etkileri zaten bilinen bir fenomen; bu çalışma, eşiklerin neden yeniden çizilmesi gerektiğini gösteren açık kanıt sunuyor' dedi.
Genel popülasyon için pratik anlam ne? Çalışmadaki katılımcıların yarıdan azı (%41) bilinen B12 takviyesi kullanıyordu; ancak takviye alanlar arasında bile %38'i optimal kabul edilen 300+ pmol/L seviyesine ulaşamamıştı. Yaşlı erişkinlerde B12 emilim verimliliği yaşa bağlı olarak düşer; bu nedenle vegan veya vejetaryen olmayan kişiler bile risk altında olabilir.
Nutrisyon uzmanı ve çalışmaya bağımsız yorum yapan Dr. Edith Heys, Tufts Üniversitesi'nden, BBC Health Online'a 'bu çalışma diyetisyenler için bir dönüm noktası niteliğinde; hastalarımızı bütüncül olarak değerlendirirken B12 seviyelerini geçici 'normal' sınırlarla yorumlamamız doğru değil' dedi. Heys, takviyenin saç dökümesi gibi yan etki riski olmadan uygulanabildiğini de hatırlattı.
Klinik uygulamaya geçişin yavaş olabileceği uyarısı, EFSA Beslenme Paneli sözcüsü Dr. Maria Hubbard tarafından yapıldı: 'tek çalışmaya dayalı bir eşik revizyonu yapılmaz; aynı bulgular birden çok bağımsız kohort tarafından doğrulanmadan kılavuzlar değişmez'. Hubbard, yeni bir EFSA değerlendirmesinin 2027 başında planlandığını söyledi.
B12 seviyelerinin bireysel olarak değerlendirilmesi gerekiyor. Bu makale, bilim haberi yorumudur ve tıbbi tavsiye değildir; B12 seviyeleri konusunda tereddütleriniz varsa, basit bir kan testi konusunda hekiminizle konuşmanız önerilir. Takviye dozları, böbrek fonksiyonu ve mevcut ilaç tedavileri gibi faktörler dikkate alınarak belirlenir.