NHS'in Martha Kuralı yardım hatlarına ilk yılında 1.700'den fazla NHS çalışanından çağrı geldi
İngiltere'de hasta güvenliği için kurulan Martha Kuralı (Martha's Rule) yardım hatları, kurulduktan bir yıl sonra yayımlanan NHS England raporuna göre 1.738 NHS çalışanı çağrısı aldı. Sistem, hastane çalışanlarına bir hastanın durumunun kötüleştiğine dair endişelerini bağımsız bir ekibe iletebilme yetkisi veriyor. Yardım hatlarının açıldığı 76 hastane arasında çağrı oranı 1.000 yatak başına 19'a ulaştı.
Programın başlangıç noktası, 2021 yılında Londra'daki King's College Hospital'da hayatını kaybeden 13 yaşındaki Martha Mills'in hikayesidir. Pankreasında bir yaralanma sonrası gelişen sepsis tedavisi sırasında, ailesinin doktorlara ilettiği endişelere rağmen Martha'nın durumu izlenemeyen bir hızda kötüleşmişti. Ailesi, ölümünden sonra benzer durumların engellenmesi için ülke çapında patient-güvenlik mekanizması talep etti. Mills ailesinin liderliğinde NHS England, üç yıllık konsültasyon süreci sonunda 2024 Nisan'ında Martha Kuralı'nı uygulamaya koydu.
NHS England'ın raporuna göre, çağrıların yüzde 64'ü hastanın bakımının yeniden değerlendirilmesine yol açtı. Bu yeniden değerlendirmelerin yüzde 38'i ek tetkik veya konsültasyon, yüzde 21'i tedavi düzeyinin yükseltilmesi (yoğun bakıma transfer veya antibiyotik tedavisinin değişikliği), yüzde 12'si ise teknik bir bakım değişikliğiyle sonuçlandı. Geri kalan vakalarda, ek değerlendirme yapılması gerekmediği belirlendi.
Kayıtların incelenmesi, çağrıların büyük kısmının kıdemli hemşireler ve uzman doktorlar tarafından yapıldığını gösterdi. Toplam çağrılarda hemşirelerin payı yüzde 54, uzman doktorların payı yüzde 28, asistan doktorların payı yüzde 11 ve diğer sağlık çalışanlarının payı yüzde 7 olarak gerçekleşti. Sistemin tasarımcılarından NHS England Hasta Güvenliği Direktörü Dr Aidan Fowler, BBC Health'e şu açıklamayı yaptı: "Hemşirelerin sistemi bu kadar sıkça kullanmaları, yıllardır söylediğimiz şeyi doğruluyor: hastanın kötüleştiğini ilk fark eden genellikle başucundaki hemşiredir."
Çağrıların özelliklerine bakıldığında, en yaygın endişeler solunum problemlerinin kötüleşmesi (yüzde 32), bilinç durumunun değişmesi (yüzde 24), kalp ritmindeki anormallikler (yüzde 18) ve ağrının ani artışıdır (yüzde 14). NHS England'ın klinik analiz ekibi, bu kategorilerdeki çağrıların yüzde 67'sinin doğrulanan klinik bozulma vakalarıyla örtüştüğünü tespit etti. Bu, sistemin yanlış pozitif oranının düşük olduğunu gösteriyor.
Martha Kuralı'nın özelliklerinden biri, çağrıların aile üyelerinden de kabul edilmesi. İlk yılda 4.231 aile üyesi çağrısı kaydedildi; bu çağrıların yüzde 22'si hastanın bakımının yeniden değerlendirilmesine yol açtı. Ailelerden gelen çağrıların yüzde 78'i daha sonra klinik olarak doğrulanmadı, ancak NHS England raporu, ailelerin çağrıların "belirsizliği azaltma ve klinik ekiplerle iletişimi düzenleme" değeri taşıdığını vurguluyor. Mills'in babası Merope Mills, BBC ile yaptığı röportajda "Martha hayattaysa, sistemin böyle çalıştığını görmekten gurur duyardı" dedi.
Programın yayılımı henüz kısıtlı. NHS England'ın 217 yetişkin hastanesinin yalnızca 76'sında Martha Kuralı uygulanıyor; pediatrik hastanelerde oran ise 28 üzerinden 19. Yayılımın yavaşlığının temel nedeni, NHS Trust'ların çağrıları işleyecek bağımsız klinik konsültasyon kapasitesini geliştirmek için bütçe gerektirmesi. NHS England'ın açıklamasına göre programın yayılması için 36 milyon £ ek bütçe bu yıl için ayrıldı; bu, sistemin 2026 sonuna kadar 150 hastanede uygulanması anlamına gelecek.
Benzer programlar diğer ülkelerde de izleniyor. Avustralya'nın Ryan'ın Kuralı (Ryan's Rule), 17 yıldır Queensland'da uygulanıyor ve aile üyelerinin hastane bakım kalitesi konusundaki endişelerini doğrudan bağımsız bir ekibe iletmelerini sağlıyor. Ryan's Rule'ün başarısı, NHS England'ın Martha Kuralı tasarımı için referans modellerden biri oldu. ABD ve Kanada'da da benzer girişimler tartışılıyor; özellikle Massachusetts ve Ontario, NHS modelini izleme niyetlerini açıkladı.
Sistemin geliştirilmesi gereken yönleri de var. Royal College of Nursing'in (RCN) yayımladığı geri bildirim raporunda, hemşirelerin yüzde 41'i yardım hattını arayarak "meslektaşlarıyla ilişkilerini tehlikeye atmayacaklarından emin olmadıklarını" söylediler. Bu kaygı, çağrıların gerçek sayısının raporda görünenden daha yüksek olabileceğini gösteriyor. NHS England, önümüzdeki altı ayda hemşirelere yönelik koruma politikasını güçlendirecek yeni bir protokol açıklayacağını duyurdu.
Martha Mills'in 13. doğum gününün anıldığı önümüzdeki ay düzenlenecek tören, sistemin yayılımı için önemli bir nokta olarak görülüyor. Mills ailesi, NHS England'ın programa ek bütçe ayırması için bağımsız bir kampanya başlattı; bu kampanyaya kısa sürede 100.000'den fazla destekçi katıldı. NHS England'ın yaklaşımı, hasta güvenliği için bağımsız bir mekanizma yerleştiğinde, sağlık sistemine aile, çalışan ve hasta arasındaki güveni güçlendirebileceği örneği olarak uluslararası alanda izlenmeye devam ediyor.