Sigara içmeyenlerde akciğer kanseri: sağlıklı gençler neden yakalanıyor

Akciğer kanseri uzun zamandır basit bir kamuoyu anlatısı taşıdı: ezici çoğunlukla bir sigara içen hastalığı ve tütünden kaçınmak, herkesin bunu önlemek için atabileceği en büyük tek adım. Bu anlatı geniş ölçüde doğru olmaya devam ediyor, ancak yeni bir araştırma, araştırmacıların beklemediği ve basit hikâyeyi karmaşıklaştıran bir örüntü ortaya çıkardı: belirgin biçimde sağlıklı beslenen genç, sigara içmeyen yetişkinler, akranlarına kıyasla daha yüksek oranlarda akciğer kanseri tanısı alıyor.

Bulgu, hiç sigara içmemiş akciğer kanseri hastaları arasında yaşam tarzı ve beslenme etkenlerini inceleyen araştırmalardan ortaya çıktı; bu grup, birçok ülkede sigara içme oranları düşerken bile dünya genelindeki toplam akciğer kanseri vakalarının bir payı olarak büyümeye devam ediyor. Araştırmacıların başlangıçta beklediği gibi beslenmenin koruyucu bir etken olarak işlemesi yerine, genel olarak sağlık bilincine dayalı beslenme örüntüleriyle ilişkilendirilen daha yüksek meyve ve sebze tüketimi, bu spesifik popülasyonda artan akciğer kanseri riskiyle ilişki gösterdi.

Bu sezgiye aykırı sonuç, araştırmacıları belirli bir hipoteze yöneltti: konvansiyonel olarak yetiştirilen ürünler üzerindeki pestisit kalıntısı. Bol miktarda meyve ve sebze tüketen sağlık bilincine sahip kişiler, eğer bu ürünler organik değil konvansiyonel olarak yetiştirildiyse, yıllar süren beslenme örüntüleri boyunca karşılık gelen daha yüksek kümülatif pestisit kalıntısı maruziyetini de tüketiyor olabilir; bu, ana akım beslenme rehberliğinin geleneksel olarak meyve ve sebze tüketiminin köklü faydalarına karşı tartmadığı bir değişken.

Araştırmacılar bunu, kanıtlanmış bir nedensel bağlantı değil, daha fazla test gerektiren bir hipotez olarak çerçevelemeye özen gösteriyor. Bu tür beslenme çalışmaları gözlemseldir; yani beslenme örüntüleri ile hastalık oranları arasında ilişkiler tespit edebilirler, ancak birinin diğerine neden olduğunu kanıtlayamazlar. Sağlık bilincine sahip kişilerin tıbbi yardım aramaya ve aksi takdirde tanı konulmayacak bir aşamada ya da popülasyonda akciğer kanserini yakalayan görüntülemeye tabi tutulmaya daha meyilli olabileceği dahil olmak üzere başka açıklamalar da masada kalıyor.

Yine de örüntü, giderek daha acil hale gelen daha geniş bir araştırma sorusuna oturuyor: hiç sigara içmemiş insanlarda akciğer kanserini ne tetikliyor? Hiç sigara içmeyenler artık küresel olarak akciğer kanseri tanılarının anlamlı bir payını oluşturuyor; özellikle kadınlar arasında ve Asya'nın bazı bölgelerinde. Araştırmacılar, tütünün sigarayla ilişkili vakalardaki rolüne denk gelen tek bir baskın neden belirlemekte zorlandı. İncelenen şüpheli etkenler arasında hava kirliliği, evlerde radon gazı maruziyeti, ikinci el sigara dumanı, genetik yatkınlık ve şimdi de potansiyel olarak beslenme yoluyla pestisit maruziyeti bulunuyor.

Pestisit hipotezi, daha fazla araştırmayla doğrulanırsa, meyve ve sebze tüketiminin dünya genelinde beslenme tavsiyelerinde neredeyse hiçbir çekince olmadan teşvik edildiği göz önüne alındığında, kamu sağlığı rehberliği açısından anlamlı sonuçlar doğurur. Araştırmacılar, böyle bir bulgunun işaret edeceği çözümün daha az ürün yemek olmadığını, bunun yerine kaynak bulma, yıkama uygulamaları ve meyve ve sebzeden zengin bir beslenmenin iyi belgelenmiş faydalarını korurken organik seçenekler ya da kapsamlı yıkama yoluyla pestisit kalıntısı maruziyetini azaltma gerekçesini incelemek olduğunu belirtmeye özen gösteriyor.

Hiç sigara içmemiş akciğer kanseri hastalarını tedavi eden onkologlar, araştırma fonlaması ve kamuoyu bilinçlendirme kampanyaları hâlâ ağırlıklı olarak sigarayla ilişkili önlemeye yönelmiş olsa bile, bu demografik grubun klinik uygulamada göz ardı edilemez hale geldiğini söylüyor. Genellikle daha genç ve önceden iyi sağlıkta olan bu kategorideki hastalar, klinisyenlerin ve hastaların akciğer kanseri belirtilerini mevcut olmayan bir sigara geçmişiyle ilişkilendirmesi nedeniyle tam olarak tanıda gecikme yaşayabiliyor.

Çalışmanın yazarları, bir sonraki adımlarının, yalnızca kendi bildirilen beslenme örüntülerine güvenmek yerine potansiyel olarak biyobelirteç testi yoluyla pestisit maruziyetini daha doğrudan izleyen daha büyük, uzun vadeli bir araştırma olduğunu ve bunun, ilişkinin geçerli olup olmadığını ve geçerliyse etkinin sigara içmeyenlerdeki diğer şüpheli akciğer kanseri nedenlerine kıyasla ne kadar güçlü olabileceğini belirleyeceğini söylüyor.

Şimdilik araştırmacılar, tek bir ön çalışmayı fazla yorumlamaya karşı temkinli olunması çağrısında bulunuyor. Meyve ve sebze tüketimi, mevcut geniş araştırma gövdesinde kalp hastalığı, felç ve çeşitli başka kanser türlerinin daha düşük oranlarıyla güçlü biçimde ilişkilendirilmeye devam ediyor ve sorumlu hiçbir klinisyen bu tek bulguya dayanarak insanlara daha az ürün yemesini önermiyor.

Araştırmacılara göre çalışmanın eklediği şey, onlarca yıldır bu hastalığa dair kamuoyu anlayışına hâkim olan tütün kullanımıyla hiçbir ilgisi olmayanlar da dahil olmak üzere, akciğer kanserinin yalnızca kısmen anlaşılmış birden fazla yolağa sahip bir hastalık olarak giderek karmaşıklaşan tablosuna eklenen bir başka ip ucu.