Wegovy ile bağlantılı nadir 'göz felci' ani körlüğe neden olabiliyor: yeni vaka serileri yayımlandı
Harvard Tıp Fakültesi'ndeki araştırmacılar tarafından yürütülen ve American Medical Association'ın JAMA Ophthalmology dergisinde yayımlanan yeni bir vaka serisi, GLP-1 reseptör agonisti yağlandırıcı ilacı Wegovy'yi (semaglutide) kullanan hastalar arasında Non-Arteritic Anterior Ischemic Optic Neuropathy (NAION) — popüler olarak 'göz felci' diye adlandırılan görme sinirinin damarsal beslenmesindeki nadir tıkanıklığı — vakalarını tanımladı. Science Daily'nin haberine göre çalışma, Wegovy kullanan hastalar arasında NAION sıklığının bu ilacı kullanmayan kontrol grubuna kıyasla yaklaşık dört kat yüksek olduğunu gösteriyor.
NAION, görme sinirinin anterior (ön) bölümüne kan akışının ani olarak kesilmesi sonucu görme alanının bir bölümünde — ya da nadir vakalarda tamamen — kayıpla sonuçlanan tıbbi bir tablo. Geçici değil kalıcı; hastaların görmesi geri gelmeyebilir. Tıbbi literatürde NAION sıklığı 50 yaş üstü genel popülasyonda yıllık 10.000 kişide 2-10 vaka olarak biliniyor. Harvard çalışması, Wegovy kullanan hastalar arasında bu oranı 10.000'de 9-30 olarak hesapladı — kullanıcı grubunun yaşı ve genel sağlık durumuna göre düzeltildiğinde.
Çalışmanın başyazarı Profesör Joseph Rizzo, Massachusetts Eye and Ear hastanesinden Harvard'ın oftalmoloji bölüm başkanı, Science Daily'ye verdiği değerlendirmede 'mutlak risk küçük — kabaca 10.000 hastadan 9-30 tanesinde — ama ilacın kullanımı dünya genelinde 20 milyon civarındayken, yıllık ek vaka sayısı 18.000 ile 60.000 arasında olabilir' dedi. Rizzo, bulguların 'mevcut Wegovy reçetelerinin durdurulması için bir sinyal değil, ancak risk faktörü değerlendirmesinde yeni bir öğe' olduğunu vurguladı.
NAION'un Wegovy ile bağlantısının mekanizması henüz kesin değil. Harvard ekibinin önerdiği üç hipotez var: (1) semaglutide'in vasküler endotel üzerinde yarattığı belirli etkiler kan akışını sınırlayabilir, (2) hızlı kilo kaybının yarattığı ani vücut sıvı dengesi değişiklikleri optik sinir damarlarında geçici düşük basınç oluşturabilir, ve (3) Wegovy kullanan hastalar grubunda zaten daha yüksek olan diyabet veya kardiyovasküler hastalık öyküsünün NAION'a katkı sağlayan diğer faktörlerle birleştiği önyargılı seçim hatası. Rizzo, 'bu üç olasılığın hangisinin baskın olduğunu ayırt etmek için kontrol gruplu prospektif çalışma gerekli' dedi.
FDA, JAMA Ophthalmology yayını sonrası verdiği açıklamada 'Wegovy ve diğer GLP-1 reseptör agonistleri için göz sağlığı yan etkilerinin sistematik değerlendirilmesine başladığını' duyurdu. Hatırlatıcı işaretler (boxed warnings) ya da prescribing information güncellemeleri için karar, FDA'nın 90 günlük inceleme süresinin sonunda netleşecek. Yan etki bildirim sistemi MedWatch, GLP-1 kullanan hastalardan kaynaklanan göz şikayetlerinin manuel olarak işaretlenmesini hızlandırma kararı aldı.
Wegovy üreticisi Novo Nordisk'in tıbbi işler başkan vekili Stephen Gough, Science Daily'ye 'gözlemsel verilere ciddiyetle yaklaşıyoruz; ancak NAION ile semaglutide arasında nedensel bir ilişkinin kurulması için Phase 3 çalışmalarımızdaki uzun dönem takip verilerinin analizine devam ediyoruz' açıklamasını yaptı. Şirket'in son üç klinik denemesinde (SELECT, STEP-Series, FLOW) NAION dahil olmak üzere optik nöropati vakalarının analitik gözden geçirilmesinin temmuz ayında tamamlanması bekleniyor.
Oftalmoloji uzmanları, Wegovy kullanan hastalarda nasıl bir takip protokolü uygulanması gerektiği konusunda tartışmaya başladı. American Academy of Ophthalmology Başkan Yardımcısı Dr Aaron Lee, Science Daily'ye verdiği değerlendirmede 'yıllık bir göz dibi muayenesi ve görme alanı testi, Wegovy kullanmaya yeni başlayan hastalar için makul olabilir; özellikle 50 yaş üstünde diyabet veya hipertansiyon öyküsü olan hastalar için' dedi. Lee, 'şu anda göz tıbbı topluluğu ilacın faydalarını da göz önünde bulunduruyor — özellikle kardiyovasküler ölüm riskinde Wegovy ile gözlemlenen yüzde 20 düşüş ciddi bir karşı denge' diye ekledi.
Wegovy ve genel olarak GLP-1 reseptör agonistleri pazarı son üç yılda hızla büyüdü. Pazar araştırma şirketi Evaluate, küresel GLP-1 pazarının 2026'da 65 milyar dolara ulaşmasını ve 2030'a kadar 150 milyar doları aşmasını öngörüyor. Wegovy şu anda kabaca 18-20 milyar dolar yıllık satış üreten bir ürün; ABD pazarında Eli Lilly'nin Zepbound (tirzepatide) ile rekabetinde liderliği koruyor. Yan etki raporlamasının yatırımcı tarafında nasıl algılanacağı önümüzdeki üç ay için takip altında.
Gözlemsel çalışmanın metodolojisine ilişkin sınırlar da Science Daily haberinde vurgulanıyor. NAION nadir bir hastalık olduğu için ortalama 12.000-vakalık vaka serisi bile geniş güven aralıklarıyla sonuç üretiyor. Harvard çalışması, retrospektif elektronik sağlık kayıtları analizi tarzında yürütüldü ve neden-sonuç çıkarımı için randomize kontrollü deneme veri kalitesinde değil. JAMA Ophthalmology'nin eşlik eden editöryeli, sonuçların 'hipotez üretici, ama doğrulanması gereken bir bulgu' olarak değerlendirilmesini öneriyor.
Bu makale tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Wegovy ve diğer GLP-1 reseptör agonistlerinin kullanımı, sürdürülmesi veya kesilmesi gibi kişisel kararlar için endokrinolog veya iç hastalıkları uzmanına başvurulması gerekir. Bir görme bozukluğu, görme alanında ani bir kayıp veya benzer bir oftalmolojik belirti yaşayan hastaların acil olarak göz sağlığı hekimine danışması tavsiye edilir.