İngiltere'de Lyme hastalığı vakaları yılda yüzde 20'den fazla arttı
İngiltere Sağlık Güvenliği Kurumu (UKHSA), 2025 yılında İngiltere'de laboratuvar testleriyle doğrulanan Lyme hastalığı vakalarının 1.547 olduğunu açıkladı — 2024'e göre yüzde 23 artış, son on yılın en yüksek rakamı. Vakaların büyük çoğunluğu Mayıs-Eylül arasında ortaya çıktı; en yüksek yoğunluk Güney İngiltere, Doğu Anglia ve İskoç Sınırı bölgelerinde kaydedildi.
Lyme hastalığı, Borrelia burgdorferi adı verilen bakterinin kene ısırıklarıyla insana bulaşmasından kaynaklanan bir enfeksiyon. Erken evrede 'göz hedefi' adı verilen yuvarlak, halka şeklinde döküntü, ateş ve yorgunluk gibi belirtilerle başlar. Tedavisi 2-4 haftalık antibiyotik kürü; ancak teşhis gecikirse eklem ağrıları, kas zayıflığı, yüz felci ve nörolojik komplikasyonlara ilerleyebilir.
Dr Tim Brooks, UKHSA'nın Vektör Kaynaklı Hastalıklar Sorumlusu, açıklamada 'Bu artışın iki bileşeni var: daha çok kişinin teşhisi konuyor, ki bu olumlu, ve gerçek vaka sayısı da artıyor. İkliminin değişmesiyle, İxodes ricinus keneleri Birleşik Krallık'ta daha geniş alanlara yayılıyor; bahçelerde, parklarda ve şehir kenarındaki yeşil bantlarda da artık karşılaşıyoruz' dedi.
Guardian Health'in incelediği UKHSA verileri, en yüksek artışın İngiltere'nin güneybatısında, özellikle Hampshire, Wiltshire ve Devon'da görüldüğünü gösteriyor. Bu bölgelerde 100.000 kişide yıllık Lyme oranı 12.4'e ulaştı — Londra'nın iki katından fazla. İskoçya'nın Highlands bölgesi tarihsel olarak en yüksek alanlar arasında kalmaya devam ediyor; orada 100.000 kişide yıllık oran 18.7.
Aşı geliştirme cephesinde, Pfizer ve Valneva ortaklığıyla geliştirilen VLA15 adlı aşı Faz 3 deneme sonuçlarını Şubat 2026'da yayımlamayı planlıyor. Avrupa Tıbbi İlaç Ajansı'nın (EMA) erken inceleme sürecine alınan aşı, Borrelia bakterisinin altı farklı türünü hedefliyor ve teorik olarak yıl içinde 3 enjeksiyon serisi olarak uygulanacak. Eğer Faz 3 başarılı olursa, 2027 sezonu öncesi piyasaya çıkabilir.
Lyme aşı tarihi karmaşık. 1998'de FDA tarafından onaylanan LYMErix aşısı, satışlardaki yetersizlik ve aşıyla ilişkilendirildiği iddia edilen yan etkiler hakkında basında çıkan yazılar sonrası 2002'de üretici tarafından piyasadan çekilmişti. O dönemden bu yana ABD'de yetişkinler için ruhsatlı bir Lyme aşısı yok. Valneva-Pfizer aşısı bu boşluğu doldurabilecek ilk ciddi adaylardan biri.
Dr Sally Cutler, Doğu Londra Üniversitesi'nden vektör-hastalık uzmanı, Guardian'a verdiği açıklamada 'Lyme'ı yenebilmek için aşı tek başına yeterli olmayacak; halk sağlığı eğitimi, kene-koruma kıyafetleri, açık alanlarda DEET içerikli kovucuların kullanımı, ve evcil hayvanlarda kene kontrolü hep birlikte rol oynamalı' dedi.
Mevsimsel uyarılar bu noktada önem kazanıyor. UKHSA, açık havada yürüyüş yapanlara açık renkli, uzun pantolon-tişört giymelerini, çorabı pantolon içine yerleştirmelerini, yürüyüş sonrası vücutlarını dikkatle kontrol etmelerini ve eğer kene bulurlarsa ince uçlu cımbızla doğrudan deri seviyesinden çekmelerini öneriyor. Kene ısırığı sonrası 'göz hedefi' döküntü (eritema migrans) görülürse, en kısa zamanda doktora başvurulmalı.
Uluslararası olarak, ABD'de yıllık Lyme vaka sayısı yaklaşık 476.000 olarak tahmin ediliyor — CDC'nin son tahmini. Almanya ve Hollanda gibi orta Avrupa ülkelerinde yıllık yüzde 15-25 arası artış patterns benzer şekilde kaydediliyor. İklim değişikliğinin keneyle ilgili hastalıklara etkisi, Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi'nin (ECDC) 2025 stratejik plan belgesinde 'orta-yüksek öncelik' olarak listelendi.
Uyarı: Bu makale bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Lyme hastalığı belirtisi gösterdiğinizi düşünüyorsanız (göz hedefi döküntü, açıklanamayan ateş, eklem ağrıları), aile hekiminize başvurun. Erken antibiyotik tedavisi en etkili sonucu verir.