Melatonin takviyesi gece vardiyası çalışanlarında DNA onarımını destekleyebilir
Gece vardiyası çalışanlarında melatonin takviyesi alımının, vücudun DNA onarım süreçlerini destekleyebileceğini öne süren yeni bir pilot çalışma Science Daily tarafından bildirildi. Çalışmanın bulguları erken aşamada olmakla birlikte, sirkadiyen ritmin bozulmasıyla ilişkili uzun vadeli kanser riski gibi sağlık etkilerinin azaltılması için basit bir stratejinin var olabileceği fikrini ortaya çıkardı.
Çalışma, Kanada Halk Sağlığı Kuruluşu (Public Health Agency of Canada) tarafından desteklenen bir araştırma grubu tarafından Toronto'daki Mount Sinai Hospital'da yürütüldü. Çalışmaya 80 erkek ve kadın hastane çalışanı katıldı; tümü düzenli olarak gece vardiyası yapıyordu. Katılımcılar randomize olarak ikiye ayrıldı: bir grup günde 3 mg melatonin takviyesi aldı, diğer grup ise sahte ilaç (plasebo).
Dört aylık çalışma süresince katılımcıların idrar örnekleri haftalık olarak toplandı ve 8-okso-2′-deoksiguanozin (8-OHdG) olarak bilinen bir DNA hasarı biyobelirteci ölçüldü. Bu biyobelirteç, oksidatif strese bağlı DNA hasarını ve hasarın yenilenmesi süreçlerini yansıtır; gece vardiyası çalışanlarında karanlık dönemlerinde melatonin doğal salınımı azaldığı için bu biyobelirtecin seviyeleri normalde yüksektir.
Çalışmanın ana bulgusu, melatonin takviyesi alan grubun idrar 8-OHdG seviyelerinin plasebo grubuna kıyasla yaklaşık yüzde 28 daha düşük olmasıydı. Bu, melatonin takviyesinin DNA hasarına karşı koruma sağladığını değil, vücudun bu hasarı onarma sürecini desteklediğini düşündürür. Çalışmayı yürüten kıdemli araştırmacı Dr. Parveen Bhatti, 'sonuçların önemli olmasının nedeni gece vardiyasının DNA hasarını artırması değil; hasarın yenilenmesini engellemesi' dedi.
Gece vardiyası çalışmasının uzun vadeli sağlık etkileri uzun zamandır araştırılan bir konu. Dünya Sağlık Örgütü'nün Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC), gece vardiyasını 2007'de 'olası kanserojen' (kategori 2A) olarak sınıflandırmıştı. Özellikle gece vardiyasıyla meme kanseri arasındaki bağlantı, epidemiyolojik çalışmalarda en çok belgelenen ilişki olarak öne çıkar. ABD'de gece vardiyalı yaklaşık 15 milyon işçi vardır.
Melatonin, beyin epifiz bezi tarafından üretilen ve karanlık dönemlerde salınımı artan bir hormon. Doğal işlevleri arasında uyku-uyanıklık döngüsünü düzenlemek ve antioksidan koruma sağlamak bulunur. Gece vardiyası çalışanları, gündüz uyumaları gerektiğinden ve gece ışıklı ortamlarda kaldıklarından, doğal melatonin salınımı baskılanır. Bhatti'nin araştırma grubu, takviyenin bu eksiği nasıl yapay yoldan kapattığını ölçmek istiyordu.
Çalışmanın güçlü yanları arasında randomize-kontrollü tasarımı ve nispeten uzun süresi yer alıyor. Buna karşın çalışmanın boyutu (80 katılımcı) görece küçük ve etkinin nedensel sonuçları kesin olarak belirleyemiyor. Toronto Üniversitesi epidemiyologu Dr. Aaron Drucker, Science Daily'e verdiği açıklamada 'çalışmanın yöntemleri sağlam, ancak büyük halk sağlığı önerileri için ek araştırma gerekiyor' dedi.
Güvenlik profili açısından, melatonin takviyesi genellikle iyi tolere edilir. Bilinen en yaygın yan etkiler hafif uyku hali, baş ağrısı ve mide rahatsızlığıdır. Çalışmada her iki grupta da ciddi yan etki bildirilmedi. Ancak Kanada Halk Sağlığı Kuruluşu, takviye dozajının ABD'de reçetesiz satılan 5-10 mg dozlarından önemli ölçüde düşük olduğuna dikkat çekti — bu durum bireylerin kendi başlarına yüksek dozaj alarak benzer etkileri beklemelerinin önerilmediğini düşündürür.
Bhatti'nin grubu bir sonraki adımı 1.200 katılımcılı bir genişletilmiş çalışma olarak planlıyor; bu çalışmada katılımcılar 18 ay boyunca takip edilecek ve uzun vadeli sağlık göstergeleri (kanser olayları dahil) izlenecek. Çalışmanın 2027 yılı ortalarına doğru sonuçlanması bekleniyor. Bu çalışmadan önce, gece vardiyası çalışanları kendileri için kişisel risk azaltma stratejisi geliştirmek için kendi doktorları ile görüşmeleri tavsiye ediliyor.
Bu makale tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Melatonin takviyesi almayı düşünen okuyucular doktorlarıyla konuşmalı ve kişisel sağlık koşullarını değerlendirmelidir. Bazı ülkelerde melatonin reçeteyle satılır (örneğin Birleşik Krallık'ta) ve gebe veya emziren kadınların kullanmaması önerilir. Gece vardiyası çalışanlarının sağlık koruma stratejileri arasında ışık maruziyetinin azaltılması, yüksek kaliteli gündüz uykusu ve düzenli beslenme de yer alır; takviye seçeneği bu stratejilerin yerini değil, tamamlayıcısını oluşturabilir.