Lancashire'da PFAS fabrikası çevresinde böbrek kanseri oranları: kaygı veren yeni veriler

Birleşik Krallık'ın kuzeybatısındaki küçük bir endüstri ilçesinde son yirmi yıldır yapılan bir veri analizi, yerel sakinler için endişe verici bir sonuca işaret ediyor. Guardian'ın yayımladığı habere göre, Lancashire'daki Thornton-Cleveleys'de yer alan bir PFAS üretim tesisinin yaklaşık 10 kilometre çevresinde böbrek kanseri tanı oranı, ülke ortalamasının yüzde 24 üzerinde seyrediyor.

PFAS — "sonsuza dek kimyasallar" lakabıyla bilinen poli- ve perfluoroalkil maddeler — yağmurluklar, mutfak gereçleri, halı koruyucular ve yangın söndürme köpüklerinde kullanılan, doğada parçalanmaya direnen kimyasal aileler. Çevresel epidemiyologlar son on yılda PFAS'ın kandaki düzeyleriyle bazı kanser türleri (özellikle böbrek ve testis), tiroid bozuklukları ve doğum ağırlığı düşüklüğü arasında ilişki kuran çalışmalar yayımladı.

Guardian'ın atıfta bulunduğu çalışma, Lancaster Üniversitesi epidemiyologlarınca yürütüldü. NHS Lancashire kanser kayıtlarındaki anonim verileri kullanan ekip, 2003-2023 arasında Thornton-Cleveleys çevresinde tanı alan tüm böbrek kanseri vakalarını ülke geneliyle karşılaştırdı. Yaş, cinsiyet ve sosyoekonomik düzey için düzeltme sonrası, çalışma alanındaki insidans hızının 100.000 kişi başı 15,2 olduğunu; Birleşik Krallık ortalamasının ise 12,3 olduğunu raporladı.

Çalışmayı yürüten Profesör Hannah Sterling, bulguların "nedensel ilişki kurmak için yeterli olmadığını, ancak göz ardı edilemeyecek bir sinyal taşıdığını" söyledi. Sterling, böbrek dokusunda PFAS birikiminin hayvan deneylerinde gösterilen mekanizmaları hatırlatarak, Birleşik Krallık'ın su ve toprak ölçümlerinde standartların güncellenmesi gerektiğini belirtti.

Tesisi işleten kimya şirketi AGC Chemicals Europe, raporun yayımı üzerine bir açıklama yaptı. Şirket, üretim sürecinin Çevre Ajansı'nın belirlediği tüm yasal sınırların içinde kaldığını, son beş yılda çevredeki içme suyu PFAS seviyelerinin ülke standartlarının altında ölçüldüğünü ve çalışma sonuçlarını bağımsız değerlendirme için inceleyeceklerini söyledi. Şirket ayrıca, Thornton-Cleveleys'deki üretiminin uzun zincirli PFAS bileşiklerinden kısa zincirli alternatiflere kademeli olarak geçirildiğini hatırlattı.

Çevre Ajansı sözcüsü, mevcut PFAS izleme programının 2024'te genişletildiğini, ancak akademik çalışmanın sunduğu epidemiyolojik veriyi henüz değerlendirmediklerini söyledi. Birleşik Krallık'ta PFAS için içme suyunda toplam 0,5 μg/L sınırı geçerli; bu, AB'nin 0,1 μg/L değerinden gevşek ve ABD Çevre Koruma Ajansı'nın belirli PFOA/PFOS için 4 ng/L sınırından çok daha yüksek.

Yerel meclis üyeleri ve hasta toplulukları, raporun ardından ulusal düzeyde bir tarama programı çağrısında bulundu. Düşük teşhis aşamasında yakalanan böbrek kanseri vakalarının beş yıllık sağkalım oranı yüzde 80 üzerindeyken, geç tanı bu oranı yüzde 14'e düşürüyor. Erken teşhis için ucuz idrar ve görüntüleme taramaları, riskli grup tanımlanırsa pratik olarak uygulanabilir bir seçenek.

Ulusal sağlık ve çevre uzmanları, bulguların daha geniş bir politika tartışmasını tetiklediğini söylüyor. Avrupa Birliği, 2024 sonunda PFAS bileşiklerinin büyük kısmını yasaklayacak bir kısıtlama paketini taslak halinde sundu; Birleşik Krallık Brexit sonrası kendi düzenleyici çerçevesini geliştiriyor ancak henüz benzer bir paket yayımlamadı.

Lancashire vakası, daha geniş bir küresel tartışmaya da yansıyor. 3M, Chemours ve Solvay gibi büyük üreticiler son yıllarda PFAS üretim hacimlerini düşürdüklerini açıkladı; ABD'de Minnesota eyaleti 3M'le 10,3 milyar dolarlık bir uzlaşmaya vardı. Britanya'da benzer dava açma yolu hâlâ büyük ölçüde test edilmemiş durumda.

Guardian'ın haberi, PFAS sorununun Birleşik Krallık siyasi gündemine yeniden girmesine yol açtı. Halk Sağlığı Bakanlığı, kanser teşhis verilerini Lancaster çalışmasıyla karşılaştırmalı bir analiz başlatacağını duyurdu. Sonuçların 2026 sonunda yayımlanması bekleniyor. O zamana kadar Thornton-Cleveleys'deki sakinler, akademik bulgularla şirket güvencesi arasında bir belirsizlik döneminde kalıyor.