ABD Sağlık Bakanlığı, çocuklarda ekran süresi konusunda kamu sağlığı uyarısı yayımladı
ABD Sağlık Bakanlığı'na bağlı Surgeon General Ofisi, çocuklarda ve gençlerde uzun ekran süresinin halk sağlığı risklerini detaylandıran kapsamlı bir uyarı belgesi yayımladı. STAT News'in aktardığına göre belge, 2010-2025 arası yayımlanmış 300'den fazla hakemli çalışmaya dayanıyor ve aileler, eğitimciler, teknoloji şirketleri ile politika yapıcılar için somut tavsiyeler içeriyor. Bu, Surgeon General Ofisi'nin son yıllarda ekran süresi konusunda en kapsamlı resmi açıklaması niteliğinde.
Uyarı belgesinde 9-12 yaş arası çocuklar için günlük ekran süresinin (eğitim amaçlı kullanım hariç) 2 saatten azı, 13-17 yaş arası gençler için ise 3 saatten azı önerildi. Sosyal medya kullanımı için belge, 13 yaş altı çocukların hesap açmamasını tavsiye eden mevcut ABD federal yönergesini (COPPA) onayladı; 13 yaş üstü gençlerin ebeveyn izinli ve denetimli hesaplara sahip olmasını önerdi.
Rapor, ekran süresinin ruh sağlığına etkisine ilişkin verileri özellikle vurguluyor. Yale Üniversitesi'nden bir 2024 meta-analiziyle ortaya konmuş bulguya atıfta bulunarak, günde 4 saatten fazla sosyal medya kullanan gençlerde depresyon belirtilerinin %47 daha yüksek olduğunu hatırlatıyor. Mayo Clinic'ten yapılan bir çalışmaya da değinen rapor, 13-17 yaşları arasında günlük 3 saat sosyal medya kullanan gençlerde uyku süresinin ortalama 90 dakika kısaldığını belgeliyor.
Uyku, raporun en güçlü vurgu yaptığı alanlardan biri. Rapor, gece yatakta cep telefonu bulundurmanın uyku başlangıcını ortalama 38 dakika geciktirdiğini ve REM uykusunun kalitesini ölçülebilir biçimde azalttığını belirtiyor. Ailelere, çocukların yatak odalarından telefonların gece boyunca uzak tutulması ve uyku öncesi en az bir saatlik ekran molası verilmesi tavsiye ediliyor.
Teknoloji şirketlerine yönelik bölümde Surgeon General Ofisi üç somut talepte bulundu. Birincisi, çocuklar için tasarlanmış reklamlarda gerçek-zamanlı transparan etiketleme ve reklam veri toplama uygulamalarının ebeveyn izniyle sınırlandırılması. İkincisi, algoritmaların çocuk ve genç kullanıcılara öncelikle gönderdiği içerik türlerinin yıllık olarak bağımsız bir denetim kuruluşuna açıklanması. Üçüncüsü, 'sonsuz kaydırma' (infinite scroll) ve 'auto-play' gibi platform tasarımlarının çocuk hesaplarında varsayılan olarak kapalı olması.
Ailelere yönelik bölüm, somut günlük rutin önerileri içeriyor. 'Ekran zamanı' tabletlerinin yatak odasından uzak tutulması, hafta sonu ailecek 'cihazsız aktiviteler' (kamp, müzik aleti çalışma, yemek yapma) seçilmesi, ekran kullanımının evde bir saat dilimi içinde sınırlandırılması (örneğin 17:00-19:00 arası). Surgeon General Ofisi, bu önerilerin çocuğun sosyal hayatı ve okul performansı üzerinde olumlu etki yarattığını gösteren araştırma bulgularına atıfta bulunuyor.
ABD'de düzenleyici tartışma da hızlanıyor. Kongre'de Cumhuriyetçi ve Demokrat senatörler ortak imza ile sunulan 'Kids Online Safety Act 2.0' yasa tasarısı, teknoloji platformlarının çocuk kullanıcı verilerini yıllık olarak federal düzenleyiciye raporlama zorunluluğu getirmek istiyor. Surgeon General Ofisi'nin yeni uyarı belgesi, bu yasa tasarısının desteklenmesi yönündeki kamu kanaatini güçlendirebilir.
Teknoloji şirketlerinin tepkisi şimdiye kadar karışık oldu. Meta Platforms'un kurumsal politika başkan yardımcısı Jennifer Newstead, basın açıklamasında 'Surgeon General'in tavsiyelerinin bir kısmını ciddi şekilde değerlendiriyoruz, özellikle ebeveyn denetim araçlarının iyileştirilmesi alanında işbirliğine açığız' dedi. TikTok ise resmi tepki olarak, '120 dakika' günlük ekran süresi uyarısının küçük yaş kategorilerinde otomatik olarak gönderildiğini ve bunun teknik bir varsayılan olarak kalmaya devam edeceğini bildirdi.
Bazı çocuk sağlığı kuruluşları, Surgeon General Ofisi'nin belgesinin yeterince güçlü olup olmadığını sorguladı. Amerikan Pediatri Akademisi (AAP), açıklamasında 'tavsiyeler doğru yönde, ancak yaptırım mekanizmaları olmayan rehberlik metinlerinin tek başına yeterli olmadığını' belirtti. AAP, federal düzeyde çocuk dijital güvenliği yasasının çıkarılmasını ısrarla destekliyor. Common Sense Media de paralel bir açıklamada teknoloji şirketlerinin kendi kendini düzenleme tarihinin başarısız olduğunu hatırlattı.
Karanın klinik karar verme süreçleri üzerinde de etkisi olacak. Surgeon General Ofisi'nin kamu sağlığı uyarıları, ABD'de çocuk doktorlarının rutin muayene sırasında ekran süresi sorusunu standart olarak sorma uygulamasına dahil ediliyor; 2025 yılı içinde Mayo Clinic, Cleveland Clinic ve Stanford Children's Hospital gibi büyük çocuk sağlığı sistemlerinin standart muayene formuna ekran süresi değerlendirmesini ekleyeceği bildirildi. Tıp profesyonellerinin, bu uyarıyı klinik konuşma çerçevesi haline getirmesi bekleniyor. Surgeon General'in açıklamayı bu hafta yapması, çocuk sağlığı politikası açısından önemli bir dönüm noktası olarak kabul ediliyor; ailelerle iletişim noktasında ABD'de en çok takip edilen sağlık kuruluşunun resmi pozisyonu artık net.