MenB aşısı: UK'de uzmanlar 15 yaş üstü gençlere ücretsiz aşı istiyor

İngiltere'de bağışıklama konusunda hükümete tavsiye veren uzman kurul, meningokok B (MenB) aşısının 15 yaşından itibaren tüm gençlere ücretsiz sunulmasını önerdi. Öneri, bu yıl Kent'te ortaya çıkan ve iki kişinin hayatını kaybettiği bir salgının ardından geldi; kurul, gençlik döneminin hastalığın yayılması açısından kritik bir pencere olduğunu vurguluyor.

MenB, meningokok bakterisinin B serogrubunun neden olduğu, menenjit ve kan zehirlenmesine (sepsis) yol açabilen ciddi bir hastalık. İngiltere şu anda MenB aşısını yalnızca bebeklere, doğumdan itibaren üç doz halinde ulusal aşı takviminin parçası olarak sunuyor. Gençler ve genç yetişkinler için ise şu anda rutin bir MenB aşısı bulunmuyor.

Uzmanların gençleri hedeflemesinin nedeni epidemiyolojik. Araştırmalar, meningokok bakterisini burun ve boğazında semptomsuz taşıyan kişilerin oranının 15-19 yaş grubunda zirveye çıktığını gösteriyor. Bu yaş grubu, üniversiteye başlangıç, yurt hayatı ve yoğun sosyal temas gibi etkenler nedeniyle bakterinin en hızlı yayıldığı topluluklardan biri.

Kent'teki salgın, bu riskin somut bir hatırlatıcısı oldu. Bölgede kısa süre içinde birden fazla vaka görüldü ve iki kişi hayatını kaybetti; yetkililer durumu 'kümelenme' olarak sınıflandırdı ve yerel halk sağlığı ekipleri temaslı takibi başlattı. Böyle kümelenmeler nadir olsa da, menenjit hastalığının ne kadar hızlı ilerleyebildiğini gösteriyor.

Hastalığın klinik seyri de aşı tartışmasının aciliyetini artırıyor. MenB kaynaklı menenjit, ilk belirtilerin ortaya çıkmasından itibaren saatler içinde ağırlaşabiliyor; ateş, boyun sertliği, ışığa duyarlılık ve döküntü klasik uyarı işaretleri arasında. Sepsis gelişirse, tedavi gecikmesi organ yetmezliğine ve ölüme kadar gidebiliyor.

Aşı üreticileri ve halk sağlığı ekonomistleri, gençlere yönelik bir MenB programının maliyetini de tartışıyor. Böyle bir program, mevcut bebek aşı takvimine ek bir bütçe kalemi gerektirecek; ancak destekçiler, önlenen her vakanın yoğun bakım maliyeti ve olası kalıcı sakatlık giderleriyle karşılaştırıldığında bu yatırımın kendini amorti edeceğini savunuyor.

Benzer bir adım daha önce üniversite başlangıcında MenACWY aşısının (A, C, W ve Y serogruplarını kapsayan) rutin hale getirilmesiyle atılmıştı; o aşı bugün İngiltere'de 14 yaş civarında okullarda uygulanıyor. Uzmanlar, MenB'nin de benzer bir yaşta ve benzer bir dağıtım modeliyle -okul temelli aşı kliniklerinde- sunulabileceğini öne sürüyor.

Hükümetin nihai kararı, Aşılama ve Bağışıklama Ortak Komitesi'nin (JCVI) tam maliyet-etkinlik değerlendirmesini tamamlamasının ardından bekleniyor. Böyle değerlendirmeler genellikle aylar sürüyor ve aşının ulusal sağlık hizmeti bütçesine ne zaman ve nasıl ekleneceğini belirliyor.

Ailelerin ve okulların bu süreçte oynayabileceği bir rol de var: sağlık yetkilileri, aşı takvimine eklenene kadar ailelerin menenjit belirtilerini tanımayı öğrenmesinin ve şüpheli durumlarda gecikmeden acil servise başvurmasının hayat kurtarabileceğini vurguluyor.

Eğer öneri kabul edilirse, İngiltere gençler için MenB aşısını rutin olarak sunan az sayıda ülkeden biri olacak ve bu adım, dünya genelinde benzer aşı programlarını değerlendiren diğer sağlık sistemleri için de bir referans noktası oluşturabilir.