Bağışıklık tedavisi ilacı, dirençli depresyonda umut verici sonuç verdi

Bristol Üniversitesi'nde gerçekleştirilen erken aşama bir klinik deneme, tocilizumab adlı bağışıklık tedavisi ilacının geleneksel antidepresanlara yanıt vermeyen depresyon hastalarında olumlu sonuç verdiğini gösterdi. Araştırma, dirençli depresyon için yeni bir tedavi yolu açabilecek umut verici bir bulgu olarak değerlendiriliyor.

Tocilizumab, normalde romatoid artrit ve diğer otoimmün koşullarda kullanılan bir monoklonal antikordur. İlaç, IL-6 (interlökin-6) olarak bilinen bir bağışıklık molekülünü hedef alır; IL-6, hem iltihaplanmada hem de duygu durum düzenlemesinde rol oynadığı bilinen bir sitokindir.

Bristol Üniversitesi'nden Profesör Stafford Lightman liderliğindeki çalışma, ortalama yaşı 45 olan 120 katılımcı üzerinde gerçekleştirildi. Tüm katılımcılar en az iki farklı antidepresan denedi ve sonuç alamadı (klinik olarak 'tedaviye dirençli depresyon' olarak sınıflandırılıyor). 60 katılımcı tocilizumab, 60 katılımcı plasebo aldı.

Çalışmanın sonuçları 12 hafta sonra değerlendirildi. Tocilizumab alan grupta katılımcıların yüzde 38'i depresyon belirtilerinde önemli azalma yaşadı (PHQ-9 ölçeğinde 5 puan veya daha fazla düşüş). Plasebo grubunda ise bu oran yüzde 16 olarak ölçüldü. Yan etki profili genelde kabul edilebilir bulundu.

Prof. Lightman, sonuçların önemli olduğunu ancak 'çok daha büyük çalışmalarla doğrulanması gerektiğini' vurguladı. 'Bu, IL-6'yı hedef alan bağışıklık tedavisinin bazı depresyon türlerinde gerçekten etkili olabileceğine dair ilk ciddi kanıttır. Ancak bunu klinik bir tedavi haline dönüştürmek için Faz III çalışmalarına ihtiyacımız var' dedi.

Uzun zamandır depresyon ve iltihaplanma arasında bir bağlantı olabileceği teorisi ileri sürülüyor. Bazı hastalarda depresyonun bir 'bağışıklık aracılı durum' olduğu, vücutta uzun süreli düşük dereceli iltihap olduğu ve bunun beyne ulaşarak duygu durum sistemlerini etkilediği düşünülüyor. Bu çalışma, hipotezin somut bir desteğidir.

Çalışmanın katılımcılarından biri, isim vermeden Bristol araştırma ekibine, 'Yıllarca antidepresan denedim, hiçbiri benim için işe yaramadı. Tocilizumab denemesinden sonra ilk kez kendimi normal hissetmeye başladım. Bu bir mucize gibi' dedi. Diğerleri ise yan etki olarak hafif baş ağrısı ve yorgunluk bildirdi.

İlacın maliyeti şu anda yıllık 12.000-15.000 sterlin (yaklaşık 14.000-18.000 ABD doları) seviyesinde. NICE (National Institute for Health and Care Excellence) henüz depresyon tedavisi için tocilizumab onayını değerlendirmemiştir. Karşılaştırma olarak, geleneksel antidepresanlar İngiltere'de aylık 8-30 sterlin maliyetlidir.

Uluslararası uzmanlar tepki olarak, sonuçların önemli ama erken olduğunu söyledi. Harvard Medical School'dan Dr Stefan Holiga, 'Bu çalışma bir kavram kanıtıdır. Klinik kullanım için en az iki Faz III çalışmasının olumlu sonuç vermesi ve düzenleyici onay süreci gerekecek' dedi. Faz III çalışmasının 2027'de başlaması planlanıyor.

Depresyon, dünya çapında 280 milyon kişiyi etkileyen önemli bir halk sağlığı sorunudur. Tahminen yüzde 30'una kadar olan hastalar mevcut antidepresanlara yeterince yanıt vermiyor. Tocilizumab ve benzer bağışıklık aracılı tedaviler, bu büyük hasta grubu için yeni bir umut sunabilir; ancak araştırmacılar bu sonuçların kapsamlı doğrulamadan önce hastaların kendi başına ilaç değiştirmelerini önermediklerini özellikle vurguladı. Tedavi kararları her zaman bir uzman hekim eşliğinde alınmalıdır.