NHS'in Yapay Pankreas Yaygınlaştırması, Diyabet Bakımındaki Eşitsizliği Azaltıyor

İngiltere ve Galler'de NHS aracılığıyla yapay pankreas teknolojisinin tip 1 diyabet hastalarına ulaşması, sağlık sistemine erişimde tarihsel olarak görülen eşitsizliklerin bir miktar daraldığını gösteriyor. Guardian'ın ulaştığı verilere göre dezavantajlı ve azınlık etnik gruplara mensup hastalar, önceki teknolojilere göre yapay pankreasa belirgin biçimde daha eşit oranda erişiyor.

Resmi adıyla "hibrit kapalı döngü sistem" olan yapay pankreas, üç bileşenden oluşuyor: vücudun üzerinde taşınan ve glikoz düzeyini ölçen sürekli izleme cihazı (CGM); insanlardan veya bir telefon uygulamasından gelen verileri okuyan ve gerekli insülin dozunu hesaplayan algoritma; ve hesaplanan dozu kana iletmek için takılan insülin pompası. Sistem, kullanıcıya gerek kalmadan kan şekerini gece boyunca otomatik olarak ayarlıyor.

2024'te NHS, sistemin tüm tip 1 diyabet hastalarına beş yıl içinde sunulması yönündeki ulusal taahhüdünü ilan etmişti. Bugüne kadar yaklaşık 35.000 hastaya cihaz takıldı; bu, hedef toplam nüfusun yaklaşık beşte biri. Guardian'ın haberinin temel argümanı, yaygınlaştırmanın eşitlik açığını kapatma kapasitesi.

İskoçya'da, Galler'de ve İngiltere'nin kuzey bölgelerinde önceki nesil insülin pompaları ile sürekli glikoz izleme cihazları, ağırlıklı olarak orta-üst sınıf ve beyaz İngiliz hastalarına ulaşmıştı. Sürekli izleme cihazlarının ilk yaygın dönemlerinde, Asya kökenli hastaların pompa alma olasılığı beyaz İngiliz hastalarına göre %45 daha düşüktü. Yapay pankreas çağına gelindiğinde bu fark %19'a düştü.

NHS England'a göre fark daralmasının üç temel sebebi var. Birincisi, yapay pankreas reçetesi merkezi olarak yönetildiği ve hastane bütçelerinden değil ulusal bir programdan kaynaklandığı için doktor-hasta görüşmelerinde bir maliyet bariyeri yok. İkincisi, Bangladeş, Pakistan ve Hindistan kökenli hastalar için 11 dilde eğitim materyali sunulması. Üçüncüsü, çoğunlukla başvuru sürecini yöneten klinik uzman hemşirelerinin yaklaşık 200 ek pozisyonla genişletilmesi.

Guardian'ın görüştüğü Birmingham'daki bir diyabet kliniği yönetici Dr Parijat De, yaygınlaştırma sürecini şöyle özetledi: "Hastalarımıza şunu açıklıyoruz: bu, sigorta veya özel sağlık sistemi değil. Sistem zaten size ait. Bu cümle son yıllarda daha çok karşılığını buldu — özellikle ailenin bir önceki neslinden gelen cihaz şüpheciliği zayıflıyor."

Klinik faydanın kendisi de önemli. Yapay pankreas kullanan hastaların ortalama HbA1c değeri (üç aylık ortalama kan şekeri ölçütü) altı ay içinde 14 mmol/mol düştü. Bu, klinik olarak diyabet komplikasyonlarının (göz, böbrek, sinir hasarı) önemli ölçüde azalmasıyla ilişkilendirilen bir miktardır. Hipoglisemi ataklarının da yüzde 60 azaldığı bildirildi.

Yine de teknolojiye erişimin tamamen eşit olduğunu söylemek mümkün değil. Bağımsız tedarikçilerden alınması durumunda 8.000 sterlin civarında olan sistemin masrafları, NHS bütçesinden yıllık 1.300 sterline indirildi. Ancak Sağlık Vakfı verilerine göre özel sigorta kullanan veya NHS dışında çalışan hastalarda hâlâ uzun bekleme süreleri var.

Çocuklara erişim de yine eşitsiz bir alan. Sistemin onaylı yaş alt sınırı 7. NHS, son altı ayda Pediatrik Diabet Şebekesi aracılığıyla 4-7 yaş arası 1.200 çocuğa erişim açtı. Ancak çocuk bakım uzmanlarının sayısı yetişkinlerle aynı genişlemeyle artmadı; özellikle Birmingham, Bradford ve Glasgow'da bekleme süreleri yetişkinlerden uzun.

Uzun vadeli izleme planı, bu yaygınlaştırmanın kalıcı eşitlik kazanımına dönüşüp dönüşmeyeceğini değerlendirmek için 2030'a kadar her altı ayda bir veri raporu yayınlayacak. NHS England'in diyabet baş danışmanı Profesör Partha Kar, "Eşit erişim retoriğinden eşit erişim verisine geçtik. Bu beş yıllık programın gerçek başarısı olacak," dedi.