Ultra-işlenmiş gıdalar dikkatinizi nasıl çalıyor? Sağlıklı beslenseniz bile geçerli olan yeni bir bulgu

Ultra-işlenmiş gıdalar tartışması yıllardır kalp, kilo ve kanser üzerinden gidiyor. Science Daily'nin aktardığı yeni bir çalışma, bu listeye beklenmedik bir kalem ekliyor: günlük dikkat performansı.

Ekip, ortalama yaşı 38 olan 1.500 yetişkini iki haftalık standart bir bilişsel test grubunda izledi. Beslenme alışkanlıklarını, etiket ölçütlerine değil işlenmişlik düzeyine göre sınıflandırdılar.

Günlük kalorisinin yüzde 30 ve üzerini ultra-işlenmiş gıdalardan alanlarda, dikkat süresi testlerinde anlamlı bir gerileme görüldü. Kısa süreli bellek ve karar verme hızı da etkilendi.

Dikkat çekici nokta: bu etki, günün geri kalanında sebze, balık ve tam tahıl ağırlıklı beslenen kişiler için de geçerliydi. Yani bir öğünde tahıllı atıştırmalık ya da hazır soslu yemek, sağlıklı çabaları silebiliyor.

Araştırmacılar mekanizmayı çoğunlukla emülgatörler ve glisemik dalgalanmalar üzerinden açıklıyor. Hızlı emilen şekerler ve yapay tatlandırıcılar, beyin glikoz dengesini saatler içinde aşağı çekiyor.

Özellikle iki bileşen göze çarpıyor. İşlenmiş etlerdeki sodyum nitrit ve hazır gıdalardaki maltodekstrin, ayrı ayrı bilişsel skorlarla negatif ilişkide. Çalışma, bu bileşenler arasındaki bireysel hassasiyetin de belirgin olduğunu söylüyor.

Uzmanlar bulguları yorumlarken nedensellik konusunda dikkatli. Çalışma gözlemsel; insanların ultra-işlenmiş gıda tüketim alışkanlıkları başka davranışlarla beraber yürüyor olabilir. Yine de etkinin büyüklüğü, başka değişkenler kontrol edildiğinde de kayda değer kalıyor.

Klinik uygulama açısından öneri sade. Çalışmaya katılan beslenme uzmanı, Science Daily'ye, etiketleri yerine "içerikler listesindeki bileşen sayısını" baz almanın pratik bir kural olduğunu söyledi. Beşten fazla işlem kimyasalı içeren gıdalar genelde "ultra-işlenmiş" sınırına denk düşüyor.

Çocuklar ve ergenler için bulguların etkisi daha kritik. Çalışmanın alt analizinde, ultra-işlenmiş gıda payı yüksek çocuklarda okul performans göstergeleriyle ölçülen dikkat düzeyi belirgin biçimde daha düşük.

Vesper, sağlık ve tıp haberlerini bilgi amaçlı sunar; bu içerik tıbbi tavsiye değildir. Beslenme değişiklikleri için doktorunuza veya beslenme uzmanınıza başvurun.