Resident doktorlar grevi iptal etti: İngiltere'nin sağlık iş gücü gerilimi neyi çözer?

İngiltere'de resident doktorlar, hükümetin yeni ücret teklifini değerlendirmek üzere planladıkları grevi iptal etti. BBC'nin aktardığına göre, British Medical Association (BMA) liderliğindeki resident hekim komitesi, müzakerelerin sürdürülebilir bir noktaya geldiğini değerlendirerek aksiyonu askıya aldı.

İngiltere'de resident doktor terimi, daha önce "junior doctor" olarak bilinen, tıp fakültesini bitirmiş ancak henüz danışman (consultant) statüsünde olmayan hekimleri kapsıyor. NHS England'in aktif iş gücünün önemli bir bölümünü bu kategori oluşturuyor. Acil servisten yatak servisine, doğum kliniğinden geriatriye kadar pek çok birimin temel kadrosunu resident doktorlar dolduruyor.

Uzun süredir devam eden ihtilafın kökeninde reel ücret kaybı tartışması var. BMA'nın hesaplamasına göre, resident doktorların reel ücretleri 2008 sonrası dönemde belirgin biçimde geriledi. Hükümetin daha önce verdiği artışlar, sendikanın "telafi" olarak nitelendirdiği seviyeye ulaşmadı. NHS Confederation gibi sağlık işverenlerinin temsilcileri ise mali sınırların görece daraldığını vurguluyor.

Yeni teklifin tam detayları kademeli olarak açıklanıyor; ancak ana çerçeve, çok yıllı bir ücret yol haritası ve bazı yan ödemelerde iyileştirme içeriyor. BBC'nin ulaştığı kaynaklara göre teklif, BMA'nın "pay restoration" başlığı altında tanımladığı tam telafiyi sağlamasa da, müzakere zeminini koruyacak düzeyde değerlendirildi.

Grevin iptali, NHS yöneticileri için kısa vadeli bir rahatlama anlamına geliyor. NHS England, son grev günlerinde randevu ve ameliyat iptallerinin yüz binlere ulaştığını paylaşmıştı. Bekleme listelerinin pandemi sonrası halen yüksek seyrettiği bir dönemde her grev günü, sistemde yeni birikim demek.

Anlaşma, kamu maliyesi açısından da kritik. İngiltere Maliye Bakanlığı'nın kaynaklarına göre, NHS'nin personel gideri toplam bütçenin yaklaşık üçte ikisini oluşturuyor; küçük yüzdesel artışlar bile büyük rakamlara karşılık geliyor. Bu nedenle hükümet teklifin "sürdürülebilir" çerçevede tutulmasına özen gösterdiğini belirtiyor.

Türkiye gibi kamu hastanelerinin yoğun iş yükü altında çalıştığı sistemler için İngiltere örneği tanıdık temalar sunuyor. Türk Tabipleri Birliği'nin son raporlarında dikkat çektiği asistan hekim mesai yükü, performans baskısı ve şiddete maruziyet gibi başlıklar, NHS'deki tartışmalarla paralellik taşıyor. Doğrudan karşılaştırma kurumların yapısı gereği zor olsa da, kamu hekiminin reel ücret tartışması küresel bir gündem hâline geldi.

Grevin iptali ile birlikte odak, anlaşmanın resident doktorlar arasında oylamayla onaylanıp onaylanmayacağına kayıyor. Bu tür ücret anlaşmaları, oylamada reddedilirse müzakereler yeniden açılabilir. BMA'nın geçmiş örnekleri, üye tabanın beklentilerinin sendika liderliğinden zaman zaman daha sert olduğunu gösteriyor.

Diğer sağlık sendikalarının pozisyonu da yakından izleniyor. Royal College of Nursing ve hastane yöneticilerini temsil eden NHS Confederation, kendi ücret görüşmelerini sürdürüyor. Bir tarafa verilen taviz, diğer masada referans noktası hâline gelebilir.

Kısa vadede hasta için sonuç, planlanmış randevuların ve elektif ameliyatların aksamadan ilerlemesi. Orta vadede ise sistemin asıl sorunu, yani uzun bekleme listeleri, yetersiz yatak kapasitesi ve birinci basamak baskısı, masaya yeniden gelecek. Bu yazı yatırım veya tıbbi tavsiye değildir.