Der Volkskammer: Berlin'de Doğu Almanya mutfağını yaşatan tematik restoran
Berlin'de bir gezinti, sıkça hatırlatılan bir paradoksu beraberinde getirir: şehir bugün hâlâ ikiye bölünmüş haline dair izlerle yaşar; mimari, yaşam alışkanlığı ve gündelik dilde 'Doğu' ile 'Batı' arasındaki ayrım belirgindir. Bu izleri en somut biçimiyle, ayrılmış dönemin mutfağında ve gündelik nesnelerinde bulmak gerekirse, Friedrichshain semtindeki Der Volkskammer kayda değer bir adres.
'Der Volkskammer', kelime karşılığı olarak 'halkın odası' anlamına geliyor; aynı zamanda Doğu Alman parlamentosu olan Volkskammer ismine doğrudan bir gönderme yapıyor. Ev sahipliğinin dış görünüşünde dahi bu bilinçli bağ açıkça görülüyor: pencerelerde Doğu Alman bayrakları, kapı eşiğinde DDR amblemleri ve giriş yolunda dönemin afişleriyle birlikte bir 'kapısı ardına kadar açık müze' havası taşıyor.
Mekanın iç tasarımı, 1970'ler ve 1980'lerin Doğu Alman dairesinden ödünç alınmış unsurların özenli bir kurgusu. Plaj sandalyesi tarzı vinil koltuklar, tahta lambri duvarlar ve yumuşatılmış sarı ışıklarla aydınlatılan masalar; karelenmiş duvar kâğıtları üzerine asılmış DDR çağı eski fotoğraflar; ve elbette Erich Honecker'in basın fotoğraflarıyla süslenmiş kapı eşiği yer alıyor.
Mönüde öne çıkan yemekler de doğrudan Doğu Alman mutfağının imzalı tarifleri. Klasik Jägerschnitzel, eski Doğu Alman versiyonunda inceltilmiş Bockwurst-tipi bir et diliminin galeta unuyla kızartılıp ketçaplı makarna üzerine konuşlanmış halinde geliyor. Restoranın 1970'lerden bu yana DDR'de popüler olan Kalter Hund — keksten ve çikolatadan yapılan, mayonez kaplı kek bir aile tatlısı — özel olarak hazırlandığı belirtiliyor.
Mekanın işletmecisi Stefan Müller, Atlas Obscura'ya verdiği demeçte 'Burası bir nostalji yerinden çok, kuşaklar arası bir geçiş köprüsü,' diyor. Müller'in vurgusu, Doğu Alman geçmişini reddetmek ya da yüceltmek değil, gündelik hayatın somut detaylarını sergilemek. Restoran, mahallenin başlıca turistik durağı haline gelmemekle birlikte, akademik tarih çalışması yapan üniversite öğrencilerinin ve aile içinde DDR deneyimi yaşamış olanların bir buluşma noktası olarak tarif ediliyor.
Mekânın menüsünde Vita Cola, Club Cola ve Rotkäppchen Sekt gibi DDR markalarına özel bir yer verilmiş. Bu markalar, Berlin Duvarı'nın yıkılmasından sonra ilk başta Batı pazarındaki yarışta zorlandı; ancak son on yılda hem nostaljiye hem de yerel üretim eğilimine bağlı olarak yeniden hacimce büyüdü. Vita Cola, bu yıl Almanya genelinde 480 milyon avronun üzerinde satış kaydetti.
Der Volkskammer'in bulunduğu Friedrichshain semti, Doğu Berlin'in tarihi kalbinde ve Berlin'in 1989 sonrası gelişen çok kültürlü genç nüfusunun yoğunlaştığı bir alanda yer alıyor. Frankfurter Allee Caddesi'nin paralelindeki Sonntagstrasse, geçen on yıl içinde küçük ölçekli restoran ve barlarla canlanan bir sokak ve restoran burada konumlanmış.
Mekânın tarih anlatısı tartışmasız değil. Berlin'deki bazı akademik tarihçiler, DDR günlerinin nostaljik biçimde sunulmasının döneme dair eleştirel mesafeyi azaltabileceği endişesini dile getirdi. Berlin Humboldt Üniversitesi profesörü Dr Klaus Bauer, 'Mutfak ve dekor, sosyalist devlet rejiminin politik gerçekliklerinden çok daha sıcak bir hatıra olarak okunabilir; bu, yaşanan zamanın tüm boyutlarını ışığa çıkarmıyor,' dedi.
Buna karşılık, mekan ziyaretçilerinin önemli bir bölümü ise mutfağı bir 'soğuk hatıra' yerine, gündelik yaşamın belirleyici bir parçası olarak değerlendirdi. Restoranın kapı önünde her hafta sonu kuyruk oluşan ziyaretçilerin yarısından fazlası, eski Doğu Almanya'da büyümüş ya da DDR mutfak kültürüne aile yoluyla bağlı kişiler.
Der Volkskammer'in Friedrichshain semtinde Vita Cola eşliğinde Bockwurst sunumu, basitçe nostalji ötesinde bir konum tutuyor: ayrılmış şehrin yaşam dokusunu, kuşaklar arası bir aktarım nesnesine dönüştürmenin bir biçimi. Atlas Obscura editörlerinin notunda, 'Berlin'in iki yarısı arasındaki tüketim alışkanlıkları kalıpları, bugün hâlâ siyasi sınırın geçtiği yerden çok daha fazlasını anlatır,' yorumu yapılıyor.