Breitling Orbiter 3: 1999'da ilk durmaksız dünya turu yapan sıcak hava balonu macerası

1 Mart 1999 sabahı saat 05.05'te, İsviçre'nin Châteaux d'Oex köyünden bir sıcak hava balonu yavaşça yükselerek havacılık tarihinin en cesur projelerinden birini başlattı. HistoryExtra'nın aktardığına göre Breitling Orbiter 3 isimli balon, İsviçreli Bertrand Piccard ve İngiliz Brian Jones'u taşıyarak 19 gün, 21 saat ve 47 dakika süren bir maceradan sonra Mısır'a inerek dünya çevresinde ilk durmaksız balon uçuşunu tamamladı.

Piccard'ın bu projeye giden yolu uzun ve aile bağı taşıyan bir hikaye. Babası Jacques Piccard, 1960 yılında Trieste denizaltısı ile dünya derinliklerinin en derinine inen kişiydi; dedesi Auguste Piccard ise 1932 yılında stratosferik balon ile yükseklik rekoru kıran fizikçiydi. Bertrand Piccard, bu mirasın üzerine durmaksız dünya turu hedefini ekleyerek balonculuk dünyasına ulaşan birikim ve tutkuyu birleştirdi.

Bu hedefe ulaşma yolu zorlu olmuştu. Piccard ile Wim Verstraeten, 1997 yılında ilk denemelerini Breitling Orbiter 1 ile yaptılar; mekanik sorunlar Akdeniz üzerinde inişe yol açtı. 1998'in başında Breitling Orbiter 2 ile yaptıkları ikinci deneme, hava türbülansı ve yakıt tüketimi sorunları yüzünden Çin Halk Cumhuriyeti hava sahası izninin kaybedilmesiyle 9 günde sona erdi. Üçüncü ve son denemede Piccard, takım kompozisyonunu değiştirerek Brian Jones'u ortak pilot olarak aldı. Jones, daha önce Royal Air Force pilotu olarak askeri uçuş deneyimi olan bir profesyoneldi.

Breitling Orbiter 3'ün kendisi mühendislik açısından önemli bir proje. Kanada Cameron Balloons ve İsviçreli mühendislik ekibi tarafından tasarlanan balon, helyum ve sıcak hava karışımlı 'rozière' teknolojisini kullanıyordu. Toplam yüksekliği 55 metre, ağırlığı 2.770 kilogramdı ve 18 ton yakıt taşıyabiliyordu. HistoryExtra'nın aktardığı teknik detaylara göre balon, 12.000 metre yüksekliğe çıkabiliyor ve saatte 240 kilometreye kadar hızla uçabiliyordu. Bu, balonculuk teknolojisinde yapılan bir yenilik olarak değerlendirildi.

Uçuşun rotası, atmosferik jet akımlarının yardımıyla planlandı. Piccard ve Jones, İsviçre'den hareket ettikten sonra güneye doğru uçtu; Cezayir, Mali, Çad, Sudan üzerinden geçerek Hint Okyanusu'na ulaştılar. Ardından Tayland, Çin, Pasifik Okyanusu ve Amerikalar üzerinden tekrar Afrika'ya döndüler. Toplam mesafe yaklaşık 45.755 kilometre olarak hesaplandı; bu, dünya çevresini yaklaşık 1,15 kez kapsıyor.

Uçuşun en zorlu anları arasında Çin hava sahası geçişi vardı. HistoryExtra'nın aktardığı detaylara göre uçuştan birkaç ay önce Çin'in izin vermeyi reddetmesiyle proje neredeyse iptal ediliyordu. Son anda yapılan diplomatik müdahaleler sonucu izin alındı; ancak balonun Çin hava sahasında dar bir koridorda kalması zorunluydu. Pilotlar, hava şartlarının bu koridorda kalmalarına yardım etmesini umut ederek balonun yüksekliğini sürekli ayarladılar.

Uçuşun beslenme ve günlük ihtiyaçları da ilginç bir mühendislik problemiydi. Balonun küçük kabini içinde Piccard ve Jones, 19 gün boyunca dönüşümlü olarak uyudu ve birbirlerinin uçuş takibini destekledi. Yiyecekler vakum ambalajındaydı; toplam 320 kilogram yiyecek ve 850 litre içme suyu yüklenmişti. Kabin sıcaklığı genellikle 5°C civarındaydı, pilotlar termal kıyafetler giyiyordu. HistoryExtra'nın aktardığı röportajda Jones, 'gerçek bir mücadele bir saat boyunca uyumaya çalışırken bir saat boyunca uçuş sorumluluğu almaktır' yorumunu yapmıştı.

Mart 21'de Mısır'ın Mut kasabası yakınlarında iniş yapan balon, dünya çapında bir kutlamaya yol açtı. İniş kontrolü tamamlandığında Piccard, ilk söze 'tanrım, başardık' diye haykırdı. Daha sonra bir basın toplantısında 'bu uçuş bizim için tek başına bir başarı değil; balonculuğun tarihine eklenen bir bölümdür' yorumunu yapan Piccard, projenin gerçek anlamını çerçeveledi. Uçuş, Guinness Dünya Rekorları kitabına 'durmaksız sıcak hava balonu dünya turu rekoru' olarak girdi ve bu rekor 25 yıldır yenilenmemiş durumda.

Breitling Orbiter 3 uçuşunun çağdaş havacılığa etkisi çok yönlü oldu. Stratosferik aerospace tasarımı için yeni bilgi sağladı; özellikle balon teknolojisinin gelecekteki kullanımı konusunda. Modern Stratospheric Balloon programlarının çoğu, Breitling Orbiter 3'ün topladığı atmosferik veri setini referans aldı. Aynı zamanda uçuş, çocukların ve gençlerin havacılığa olan ilgisini canlandırdı; HistoryExtra'nın aktardığı 2024 yılı verilerine göre dünya çapında 12.000'den fazla amatör balon pilotu lisansı, Piccard-Jones uçuşunu ilham kaynağı olarak bildiriyor.

Bertrand Piccard, balonculuktan sonra başka cesur projelere de imza attı. 2016 yılında Solar Impulse adlı güneş enerjili uçakla 42.000 kilometrelik bir dünya turu yaptı; bu, sıfır karbon emisyonlu uçuşun ilk uzun mesafe demosuydu. Şu an küresel iklim hareketinin önde gelen aktörlerinden biri olarak konuşma yapıyor ve yenilenebilir enerji teknolojilerinin gelişmesi için lobi faaliyetinde bulunuyor. Brian Jones ise 2019 yılında vefat etti; ancak Royal Air Force ve İngiltere Balonculuk Federasyonu tarafından düzenlenen anma törenleri, onun uçuş mirasını sürdürüyor.