Çariçenin kabuslarındaki kehanet ve Rasputin'in Rus sarayındaki yükselişi

20. yüzyıl başında Rus imparatorluğunu sarsan figürlerden biri olan Grigori Rasputin'in II. Nicholas'ın sarayındaki yükselişi, kayınvalidesi Çariçe Mariya Fyodorovna'nın onlarca yıl önce gördüğü bir kâbusu somut hale getirdi. HistoryExtra'nın yayımladığı yeni yazıda, Rasputin'in Romanov hanedanı içindeki etkisinin nasıl arttığı ve hangi siyasi karşı tepkilerin oluştuğu inceleniyor.

Mariya Fyodorovna'nın 1880'lerde gördüğü kâbus, kraliyet biyografi yazarı Helen Rappaport'un kayıtlarına göre 'bir köylünün baltayla saraya girmesi' temalıydı. Çariçe, bu rüyayı oğlu II. Nicholas başa geçtikten yıllar sonra hâlâ aile mektuplarında zikrediyordu. Mariya'nın oğluna gönderdiği bir mektupta 'gözüm her köşede tek bir köylü görmeyi bekliyor' dediği yazılı kayıtlarda yer aldı.

Rasputin'in 1905'te ilk kez Çariçe Aleksandra ile tanışmasından sonra hızla Romanov hanedanının iç çevresine girdiği biliniyor. Saray defterlerinde Rasputin'in Çariçe Aleksandra'nın hemofili hastası tek oğlu Aleksey'in sağlık krizleri sırasında çağrıldığı kayıtlara geçmiş.

HistoryExtra yazısının yazarı, Cambridge Üniversitesi'nden tarihçi Simon Sebag Montefiore, 'Rasputin'in yükselişinin esasen Aleksey'in hastalığı etrafındaki çaresizlikten beslendiğini' yazıyor. Montefiore'a göre çariçenin oğlunun yaşamasına dair umut, Rasputin'in saray içindeki konumunu sağlamlaştırdı.

Romanov hanedanının kalan üyelerinin Rasputin'e karşı gelmek için bir araya gelmesi, 1916 sonlarında yoğunlaştı. Hanedanın iç tartışmalarında çariçenin annesi Mariya Fyodorovna'nın 'kabusum gerçek oldu' yorumu, hanedan üyeleri Knyaz Felix Yusupov ve Knyaz Dmitri Pavlovich'in girişimlerine duygusal zemin sağladığı yazıda belirtiliyor.

Montefiore yazısında, Rasputin'in Aralık 1916'da Yusupov sarayında öldürülmesinin 'aile dinamiğinin uzun süreli iç sürtüşmesinin doruk noktası' olduğunu söylüyor. Olay, Romanov hanedanının iç birlikteliği için bir dönüm noktası olarak yorumlanmış, ancak iç çürüme bir yıl içinde 1917 Devrimi'ne dönüşmüştü.

Rusya İmparatorluk Tarihi Topluluğu'ndan Andrei Soroka, HistoryExtra'ya yaptığı yorumda 'Rasputin meselesinin Romanov hanedanını kendi içinden zayıflatan en görünür simgesi olduğunu' söyledi. Soroka, hanedanın iç tartışmalarının dönem boyunca Çar'ın sağlık ve siyasi kararları üzerinde belirgin etki yarattığını belirtti.

Montefiore yazısında, Rasputin'in dönemin Avrupa siyasetindeki kişisel etkisinin abartıldığı önyargısına dikkat çekiyor. 'Rasputin, dış politik kararlarda doğrudan rol almadı; ancak Çariçe'nin Çar'a tavsiyeleri üzerindeki etkisi dolaylı olarak Birinci Dünya Savaşı kararlarına yansıdı,' yazıyor Montefiore.

Kraliyet Tarih Topluluğu üyesi Helen Rappaport, çariçenin kabus motifinin kayıtlardaki sıklığına dair yorumunda 'Romanov ailesinin iç gerilimlerinde, kehanet inanışının diplomasi kadar gerçek bir rolü vardı' dedi. Rappaport'a göre, Mariya Fyodorovna'nın kabus anısı Rusya'nın siyasi belirsizlik ortamında 'akademik anlamda göz ardı edilmeyecek bir veri'.

Yazı, Rasputin etrafındaki tarihyazımı geleneğinin Romanov hanedanının iç işleyişine ışık tutmaktan çok efsane yaratmaya yöneldiğine dikkat çekiyor. Montefiore kapanışında 'Rasputin'i incelemek, aslında Romanov hanedanının kendisini incelemek demek' diyor. Bu yazı tarihsel bir analiz olarak sunulmuştur.