Mary Beard, Romalıları çalışmanın 50 yılını ve antik dünyayı yeniden okumamızı anlatıyor
Cambridge Üniversitesi'nin klasik çalışmalar bölümünde 50 yılını tamamlamış olan Mary Beard, antik Roma araştırmalarının bilim dünyasının değişen sorularını yansıttığı bir kariyerin sahibi. HistoryExtra'nın aktardığı söyleşide Beard, Charlotte Vosper ile yeni kitabını ve Roma çalışmalarının nasıl evrildiğini konuşuyor. Beard'ın kariyeri, 1975 yılında lisansüstü öğrencisi olarak Cambridge'e başlamasıyla başladı; o zamandan beri Roma tarihi, dini ve siyasal kültürü konusunda 12 kitap yazdı ve BBC'de yayımlanan birkaç belgesel hazırladı.
Beard'ın yeni kitabı 'antik geçmiş tamamen tuhaftır' başlığı altında çalışıyor. Bu deyim, Beard'ın kariyerinin merkezi bir argümanını oluşturuyor: antik dünyayı modern terimlerle yeniden inşa etmeye çalışmak yerine, dönemin kendi tuhaflığını - dini ritüeller, sınıf yapısı, gündelik yaşam pratikleri - kabul etmemiz gerekiyor. Bu yaklaşım, klasik çalışmalar disiplininde son 20-30 yıldır artan eğilimi yansıtıyor; antik Roma'yı modern siyasal alegori olarak okuma alışkanlığından uzaklaşma çabası.
Beard'ın söyleşide vurguladığı önemli noktalardan biri, klasik çalışmaların kendi disiplin sınırlarını yeniden çizmesi. 'Genç akademisyenler artık sadece Latin ve Yunanca metinlerini analiz etmiyorlar' diyor Beard; 'arkeoloji, antropoloji, tarihsel coğrafya ve bilim teknoloji çalışmalarından yararlanıyorlar. Roma çalışmaları artık çok disiplinli bir alan haline geldi.' Bu değişimin Pompeii kazıları gibi belirli alanlarda dramatik sonuçlar verdiğini hatırlatıyor; arkeolojik bulgular son on yılda yazılı tarihi yeniden okumamızı gerektirdi.
Beard'ın diğer önemli çalışmalarından biri Roma kadınlarının tarihi konusunda. HistoryExtra söyleşisinde 'Roma kadınları tarihini yazarken karşılaşılan en büyük zorluk, kadın seslerinin yazılı kayıtlardaki yokluğudur. Yazılı belgelerin çoğu erkek yazarlar tarafından üretildi' diyor. Beard, 2017 yılında 'Women & Power: A Manifesto' adlı kitabıyla Roma kadın tarihinin sadece elit kadınlar değil, gündelik yaşamın bütününü temsil etmesi gerektiğini öne sürmüştü. Bu yaklaşım, antik kadın tarihi alanında yeni nesil araştırmacıların yöntemini şekillendirdi.
Klasik çalışmaların güncel siyasete bağlanma şekli de Beard'ın dikkat çektiği konular arasında. 'Roma'yı modern Amerika için bir uyarı olarak okumak veya İmparatorluk düşüşüyle Brexit arasında doğrudan paralellik kurmak, çoğunlukla yanıltıcıdır' diyor Beard. 'Romalılar bir devlet inşa ettiklerini düşünmüyorlardı; biz bunu modern siyasal bilim kategorilerimizle örüyoruz.' Beard'ın bu yorumu, son yıllarda popüler tarih anlatılarında giderek artan 'Roma'nın düşüşü' analojilerine yönelik bir eleştiri olarak okunabilir.
Beard'ın çalışmalarının bir başka boyutu, dijital hümanitelerin Roma çalışmalarına etkisi. Cambridge'in dijital arşivler projesi sayesinde Latin yazıtlarının metin madenciliği ile analiz edilmesi mümkün hale geldi. Beard, bu projenin 2025 yılında 75.000'den fazla Latin yazıtının tam metin koleksiyonunu oluşturduğunu hatırlatıyor. 'Bu, antik Roma araştırmacılarının elinde olan veri kümesini katlanarak büyüten bir dönüm noktası' diyor; 'önümüzdeki on yıl, bu veri kümesini kullanmaya başlayacak yeni nesil araştırmaların verimli bir dönemi olacak.'
Beard, klasik çalışmalardaki cinsiyet kompozisyonu sorununa da dikkat çekiyor. 1975 yılında Cambridge'in klasik çalışmalar bölümünde 30 öğrenciden sadece 7'si kadın iken, 2025 yılında bu oran 50/50'ye yakın. Buna karşılık profesör pozisyonlarının %35'i hala erkek; akademik kariyer ilerlemesinde cinsiyet uçurumu sürüyor. Beard, gelecekteki Roma çalışmalarının kariyer yapan kadın araştırmacılar tarafından şekillendirilmesinin disipline yeni perspektif kazandıracağını söylüyor.
Beard'ın söyleşide aktardığı son kitap, klasik çalışmaların geleceği hakkında iyimser bir mesaj veriyor. 'Roma'yı çalışmak hala anlamlıdır' diyor; 'çünkü Romalılar bizden iki bin yıl önce, modern dünyamızın temellerini şekillendiren sosyal, dini ve hukuk yapılarını inşa etti. Bu yapıları anlamak, kendi tarihimizi anlamak için temel.' Beard, gençlere yönelik bir uyarıyla söyleşiyi bitiriyor: 'klasik çalışmalar artık seçkin bir akademik faaliyet değil; her sınıftan öğrencinin disipline katılma ve antik dünyayı yeniden okuma yetkisi vardır.'
HistoryExtra, söyleşiyi tamamlayıcı olarak Cambridge'in dijital hümaniteler projesinin detaylarını da yayımladı. Proje, 2027 yılına kadar 100.000 Latin yazıtı içeren veri tabanına ulaşmayı planlıyor ve Apple, Google ile yapay zeka şirketi Anthropic dahil olmak üzere teknoloji firmalarından destek alıyor. Beard, bu desteklerin akademik araştırmaları teknoloji şirketlerine bağımlı hale getirip getirmeyeceği konusunda 'sınırlı bir endişe' duyduğunu söylüyor; ama proje yöneticisinin akademik bağımsızlığı koruma konusunda kararlı olduğunu belirtti.
Mary Beard'ın 50 yılı dolduran kariyeri, antik Roma çalışmalarının değişen şeklini takip eden bir kayıt niteliğinde. HistoryExtra'nın söyleşi sonunda aktardığı sözle, Beard yaklaşan emeklilik kararına ilişkin 'henüz değil' diyor; akademik yazılarını sürdürmeye devam edeceğini ve Cambridge'deki ardıllarına devretmek üzere klasik çalışmaların geleceği için yeni öneriler hazırlamayı planladığını belirtti. Beard'ın bu kararı, Cambridge'in klasik çalışmalar bölümü için bir nesil değişiminin yumuşatılmış bir geçişi anlamına geliyor.