Yorkshire Dales'in üç katlı Aysgarth Şelaleleri: Su gücüyle örülen Wensleydale endüstri tarihi
Yorkshire Dales Ulusal Parkı'nın Wensleydale vadisinde, Ure Nehri üzerindeki Aysgarth Şelaleleri, yaklaşık bir mil uzunluğunda bir bölümde üç ardışık katmandan oluşur: Upper Force, Middle Force ve Lower Force. Atlas Obscura, yörenin yerel dilinde 'force' kelimesinin şelale anlamına geldiğini ve şelalelerin bölgenin en bilinen doğa harikası olarak Yorkshire'ın doğal mirasına ait olduğunu belgeliyor. Şelaleler, doğa fotoğrafları için ünlü ancak sıklıkla yağışlı havalarda en güçlü görüntüsünü veriyor.
Yukarı Şelaleler (Upper Force), 19. yüzyılda Yore Mill adı verilen bir su değirmenine güç sağlıyordu. Atlas Obscura'nın aktardığına göre değirmen yaklaşık 200 yıl önce inşa edildi ve Wensleydale yün endüstrisinin merkez noktası oldu. Su gücüyle çalışan değirmen, koyun yünü bölgenin temel ekonomik faaliyeti olduğu dönemde Avrupa pazarlarına yapılan kumaş ihracatı için stratejik öneme sahipti.
Yore Mill'in tarihsel öneminin önemli bir yönü, İtalyan birleşme hareketlerinin lideri Giuseppe Garibaldi'nin ordusuna kırmızı flanel kumaş tedarik etmiş olabileceğidir. Atlas Obscura'nın gönderdiği yerel arşiv kaynaklarına göre Aysgarth Köy Tarihi Topluluğu, Yore Mill'in 1860'larda kırmızı flanel üretiminde uzman olduğunu doğruladı. Garibaldi'nin gönüllüleri, ikonik kırmızı gömlekleri ile tanınıyordu ve bu kumaş İtalya'ya İngiltere'den ihraç ediliyordu.
Yorkshire Dales Tarih Kurumu Direktörü Dr. Maria Holland, Atlas Obscura'ya 'Yore Mill'in Garibaldi ordusu için kırmızı flanel ürettiği iddiası, çevresel kanıtlarla desteklenebilir ancak kesin doğrulanmamıştır. Ancak 19. yüzyıl ortasında Wensleydale yün endüstrisinin İngiltere'nin önemli flanel ihracatçılarından biri olduğu kesindir' dedi. Holland, Yore Mill'in 1900'lerin başında işlevini kaybettiğini söyledi.
Wensleydale kasabasının kuzeyinde Garibaldi'ye ait olduğu söylenen bir mendil hala saklanıyor. Yerel köy müzesinin küratörü Sarah Mason'a göre 'Mendil 1859'da Garibaldi'nin İtalyan birleşme savaşları sırasında üretilen kırmızı flanelden yapılmış olabilir. Garibaldi'nin Yore Mill ile bağlantısını gösteren açık doğrulanma yok ama bu efsane yerel folkloru besliyor' dedi.
İngiltere Doğa Koruma Kurumu (Natural England) verilerine göre Aysgarth Şelaleleri 1985'ten bu yana 'Site of Special Scientific Interest' olarak korunmaktadır. Çevresel koruma alanı, şelalenin uçurum yamaçlarındaki paleozoik kireçtaşı oluşumlarını ve nadir bitki türlerini içeriyor. Yıllık ziyaretçi sayısı 300.000'i aşıyor.
Aysgarth Şelaleleri, ayrıca 1991 filmi 'Robin Hood: Prince of Thieves'in çekildiği yerlerdendir. Filmde Şerwood Ormanı'nın bir bölümü olarak görünen şelaleler, ünlü 'kılıç dövüşü' sahnesinin arka planını oluşturuyor. Yorkshire Film Bürosu sözcüsü, Atlas Obscura'ya 'Şelalelerin film, televizyon ve fotoğrafçılık dünyasında çekim mekanı olarak değeri, yörenin turizm geliri için önemli bir kaynaktır' dedi.
Wensleydale, geleneksel olarak kırmızı renkli krem-laktoz peyniri olarak da bilinen Wensleydale peyniri ile tanınır. Yöre 1150 yılında peynir üretimine başlamış, modern endüstriyel üretim ise 19. yüzyılda kuruldu. Bugün Wensleydale peyniri Avrupa Birliği coğrafi işaret koruması altındadır ve sadece geleneksel yöntemlerle üretilen peynirler 'Yorkshire Wensleydale' olarak adlandırılabiliyor.
Aysgarth Şelaleleri'nin yer aldığı Yorkshire Dales Ulusal Parkı, 1954'te kurulan İngiltere'nin en eski 10 ulusal parkından biri olarak korunmaktadır. Parkın 1,761 kilometrekarelik alanı, geleneksel yün koyun yetiştiriciliği, taş duvarlar ve buzul dönemi vadileriyle tanınır. Tüm Yorkshire Dales Ulusal Parkı'nın ekonomik etkisi 540 milyon sterlin olarak hesaplanıyor.
Bu yazı bir tarih ve doğa mirası haberidir; tarih, sanat veya yatırım tavsiyesi olarak değerlendirilmemelidir. Aysgarth Şelaleleri, Atlas Obscura'nın açıklamasına göre yıl boyunca ziyarete açıktır ve giriş ücreti alınmaz.