Eleuthera'nın saklı yer altı şehri: Hatchet Bay Mağarası ve adanın 19. yüzyıl çiftçilik tarihi

Bahamalar'ın Eleuthera Adası'nın doğusunda, Queen's Highway'in hemen kıyısında, eski Hatchet Bay siloları yakınında, çoğu turistin varlığından habersiz olduğu bir mağara sistemi yer alıyor. Yerel kayıtların 19. yüzyıl başına kadar uzandığı Hatchet Bay Mağarası, Bahamalar'ın bilinen en büyük yer altı oluşumu — yaklaşık 1.6 kilometre uzunluğunda, üç katlı bir kireçtaşı mağarası.

Mağaraya iniş, kabaca bir taş merdivenden başlıyor. İlk salonda doğal ışık hâlâ filtrelenerek girer; küçük sarkıt ve dikitler görülmeye başlar. Bu noktanın ötesinde, yer altına bir mil boyunca uzanan üç kat içine girilir. Yerel halk ve ziyaretçilerin formasyonlara verdiği isimler arasında 'Cathedral Hall', 'The Wizard's Hat', 'Wedding Cake' ve 'Frozen Waterfall' bulunuyor. İnce bir kılavuz ipi tabandan geçerek ziyaretçilerin yön kaybetmesini önler.

Mağaranın belgelenmiş tarihi, 1842'de bir Bahamalı tarihçi olan John Stark tarafından yapılan ilk yazılı kayıtlarla başlar. Stark, Eleuthera'nın o dönem ana ekonomik faaliyeti olan pamuk plantasyonlarının raporlarında mağaranın 'serin sıcaklığı nedeniyle pamuk ve tütün saklamak için kullanıldığını' belirtmiş. Eleuthera, 17. yüzyıl ortasında İngiltere'den Püritenler tarafından kurulan ilk Bahama kolonisidir; bağımsız çiftçi ekonomisi, plantasyon ekonomisinin diğer Karayip adalarındakinden farklı bir şekil aldı.

Mağaranın stratejik kullanımı sadece tarımla sınırlı değildi. 19. yüzyıl ortalarında Karayipler'de ABD ile İngiltere arasındaki gerginlikler döneminde, Eleuthera kıyısında demirlemiş İngiliz Kraliyet Donanması gemilerinin barut depoları olarak mağaranın yer altı bölümlerinden bazılarını kullandığına dair muhafaza kayıtları var. Adanın eski belediye başkanı Nicholas Heild, BBC Caribbean'a verdiği demeçte, 'Mağara, ada tarihinin görünmez katmanı; çiftliklerin yapamadığı koruma görevini, soğuk ve nemli ortamı sayesinde yapmış' dedi.

Jeolojik olarak mağara, Bahamalar'ın geri kalan formasyonları gibi, son buzul döneminin (yaklaşık 125 000 yıl önce) sonunda yağmurun kireçtaşını eritmesiyle oluşmuştur. Bahamalar Jeoloji Servisi'nden Dr. Karl Aiken, 'Hatchet Bay Mağarası tipik bir solüsyon mağarası, ancak boyutu nedeniyle olağandışı. Bahamalar'ın çoğu mağarası 200-300 metre uzunluğunda; bu birden fazla katlı uzun mağara sistemi son buzul döneminde önemli bir yer altı su sistemine sahip olduğunun göstergesi' diye açıklıyor.

Mağaranın yeniden tarımsal kullanımı, 20. yüzyılın ortalarına denk geliyor. 1937-1956 arasında Eleuthera'nın en büyük tarım sahibi olan Owen Roberts, sisal — pamuk sonrası ada ekonomisinin can damarı haline gelen bir tropikal lif bitkisi — depolamak için mağaranın ikinci katını mekanize etti. Roberts, ışık sistemi, havalandırma fanları ve dolaplı raflar kurdu; bu kurulumun bazı kalıntıları bugün hâlâ görülebiliyor. Sisal endüstrisi, 1960'larda sentetik liflerin yaygınlaşmasıyla çöktü ve Roberts'ın altyapısı terkedildi.

1980'lerin sonundan beri Hatchet Bay Mağarası, Bahamalar Ulusal Vahşi Yaşam Vakfı tarafından korunan bir alan. Vakıf, ziyaretçiler için yarı-organizasyonlu turlar düzenliyor; her tur, biyolojik koruma bölgesi olarak değerlendirilen alanlara erişimi sınırlıyor. Mağarada yedi farklı yarasa türü ve Bahamalar'a özgü iki kör balık türü yaşıyor; bunlar suya geçen yarıkları üzerinden mağaraya girmiş.

Ziyaret etmek isteyenler için sektör turist Sandra Cartwright'ın mağaranın tarih ve doğa rehberini sunduğu özel turlar var; ancak öncesinden randevu almak gerekli. Cartwright, Atlas Obscura'ya 'Eleuthera'da çoğu ziyaretçi sadece pembe kumlu plajları görür; oysa mağara, adanın saklı tarihinin asıl müzesidir. Buradaki her oda, ada ekonomisi, kolonyal direniş ve doğal jeoloji üzerine bir sayfa' dedi.

Mağara aynı zamanda araştırmacılar için aktif bir saha olmaya devam ediyor. Brigham Young Üniversitesi'nden Dr. Mark Norris'in liderliğindeki bir ekip, son üç yıldır mağaranın üst katındaki 4 000 yıllık Lucayan kabilesi izlerini belgeliyor. Lucayanlar, 1492'de Avrupa temasıyla birlikte yok edilen yerli Bahamalı halk. Mağarada bulunan seramik parçaları ve çakmaktaşı aletler, daha önce Eleuthera'nın yerli yerleşim haritasının dışında olan bir bölgenin de iskan altında olduğunu gösteriyor.

Külturel ve tarihsel boyutuyla Hatchet Bay Mağarası, ada tarihinin üç farklı dönemini — kolonyal tarım, sisal endüstrisi ve yerli Lucayan döneminin — tek bir mekânda saklayan nadir bir saha. Bahamalar'a gelen ziyaretçiler için, eğer biraz cesaret edebiliyorlarsa, bu yer altı kompleksinin sessizliği ve karanlığı, Eleuthera'nın 350 yıllık katmanlı hikâyesini doğrudan hissettiriyor.