Elon Musk Fransa'da cezai soruşturmayla karşı karşıya: X davasındaki celplere yanıt vermedi
Paris savcılığı, Salı günü yayımladığı bir açıklamayla, X (eski adıyla Twitter) sosyal medya platformunun sahibi Elon Musk hakkında cezai soruşturma başlattığını duyurdu. Soruşturmanın temeli, Musk'ın Fransız mahkemesinin verdiği iki celpe (yargılamaya çağrı) yanıt vermemesi. Hukuki çerçevede, bir tüzel veya gerçek kişinin Fransız mahkemesinin verdiği celpi göz ardı etmesi, Fransa'nın 2017 yılında çıkardığı "Adalete Karşı Direniş" yasası kapsamında suç olarak değerlendiriliyor. Yasanın öngördüğü ceza, beş yıla kadar hapis veya 75.000 € para cezası.
Dava, Mart 2025'te bir Fransız savcının Twitter'ın (sonradan X olarak yeniden markalandı) Fransa'daki içerik moderasyon politikası üzerinde başlattığı incelemeden geliyor. İncelemenin temelinde, platformun Fransa Yargısı'nın 2024 Kasım'ında verdiği bir karar gereği kaldırılması gereken iki içeriği zamanında kaldırmaması. Sözü edilen içerikler, 12 Kasım 2024 tarihinde Paris'in 19. ilçesinde meydana gelen olayla ilgili siyasi şiddete teşvik niteliği taşıyan paylaşımlar. Fransa'nın 2004'te çıkardığı "Yargısal Karar Uyumu" yasası, mahkeme kararıyla kaldırılması istenen içeriklerin platform tarafından 48 saat içinde kaldırılmasını zorunlu kılıyor.
Fransız savcılığı, Musk'ı Aralık 2025'te bir kez ve Mart 2026'da bir kez daha olmak üzere iki kere ifade vermeye davet etti. İlk celp, Fransa'daki X temsilcisi Pierre Castro tarafından kabul edilmiş, ancak Musk ifade için gelmedi. İkinci celp, Musk'ın Amerika Birleşik Devletleri'ndeki avukatına gönderildi ve yanıtlanmadı. Üçüncü adımı temsil eden cezai soruşturma kararı, Paris savcılığının başsavcısı François Molins'in imzasıyla yayımlandı. Molins, açıklamasında "Fransa'nın yargısı hiçbir bireyin üzerinde değildir, mali boyutu veya teknolojik konumu ne olursa olsun" sözlerini kullandı.
Soruşturma, Fransız hukuki sisteminde "kanunsuz yokluğa karşı yargılama" prosedürünü tetikledi. Bu prosedüre göre, Musk Fransa'ya gelmeden de dava görülebilir; ancak kişinin Fransa toprağına girmesi durumunda Tertia (Üçüncü Dereceli) Tutuklama Kararı uygulanabilir. Fransız yargısının bu kararını AB üye devletlerinin polis kuvvetleri uygulamakla yükümlüdür. Pratik anlamda, Musk Almanya, İtalya, İspanya, Polonya veya AB'nin diğer 22 üye devletine de seyahat edemeyebilir; ülkelerin yetkilileri kişiyi Fransa'ya iade etmek zorunda kalabilir.
Musk, X üzerinde yayımladığı yanıtta soruşturmayı "siyasi taciz" olarak nitelendirdi: "Fransa'nın bir mahkemenin kararı, X kullanıcılarının ifade özgürlüğüne karşı bir saldırıdır. Bu davayı dava etmeyeceğim, çünkü prensip olarak kabul etmiyorum." X CEO'su Linda Yaccarino'nun yayımladığı açıklamada ise daha temkinli bir ton vardı: "X, Fransa'daki yasal süreçlerin önemini biliyor ve hukuki danışmanlarıyla birlikte değerlendirme yapıyoruz."
Fransa İçişleri Bakanı Gérald Darmanin, La République En Marche partisinin haftalık toplantısında soruşturmayı destekledi: "Hiçbir teknoloji şirketi, Fransa'nın hukukunun üzerinde olamaz. Musk'ın celplere yanıt vermemesi, hukuk sisteminin değil, kendisinin sorununu yansıtır. Bu tip davalar, AB'nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında daha sıkı şekilde yürütülecek." DSA, AB'nin 2024 yılında yürürlüğe giren yasası; sosyal medya platformlarının üye devletlerin yargısal kararlarına uygunluk sağlama yükümlülüğünü düzenliyor.
Elon Musk'ın diğer ülkelerde de hukuki sorunları sürüyor. Brezilya'da 2024 yılında X platformunun ülke çapında yasaklanmasını ardından Yargıtay Hakimi Alexandre de Moraes tarafından getirilen mali cezalar henüz tamamen ödenmedi. Birleşik Krallık'ta Çevrimiçi Güvenlik Yasası (Online Safety Act) kapsamında bir inceleme devam ediyor; ABD'de ise SEC (Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu), 2022 yılında Musk'ın Twitter'ı satın aldığı dönemde yaptığı X paylaşımları nedeniyle bir başka davada incelemeye almış durumda. Fransa'daki soruşturma, küresel olarak Musk'ı dördüncü hukuki cephede konumlandırıyor.
Fransız İletişim Kurumu ARCOM'un sözcüsü Roch-Olivier Maistre, Le Monde'a yaptığı açıklamada platformun Fransa'daki yasal durumunu özetledi: "X, son 18 ay içinde 47 ARCOM kararının yalnızca 23'ünü uyguladı. Bu uyumsuzluk oranı, ARCOM'un denetlediği diğer platformların ortalamasının (yüzde 91) çok altında. Cezai soruşturmanın açılması, ARCOM'un platform üzerindeki Etkisinin AB seviyesinde daha sert sonuçlar getirmesi için bir adım."
AB tarihindeki bir başka tartışmalı dava ise Mart 2026'da yayımlanan Komisyon kararı. Komisyon, X'in DSA kapsamında ifade ettiği şeffaflık yükümlülüklerini tam olarak yerine getirmediğine karar verdi ve 142 milyon € para cezası uyguladı. Ceza henüz ödenmemiş; X, AB Mahkemesi'ne itirazda bulundu. İtirazın Kasım 2026'da görüşülmesi bekleniyor. Fransa'daki cezai soruşturmanın bu itiraz ile paralel ilerlemesi, AB hukuki çerçevesindeki sosyal medya platformlarına karşı bir test vakası olarak değerlendiriliyor.
Elon Musk'ın Fransa'daki soruşturması, küresel teknoloji şirketleri ile ulusal yargı sistemleri arasındaki ilişkide önemli bir kilometre taşı olabilir. Yale Hukuk Fakültesi'nden Profesör Tim Wu, BBC News'e yaptığı görüşmede "Bu dava, gerçek anlamda yeni bir döneme işaret ediyor. Ulus devletler, küresel teknoloji platformlarının üzerinde yargılama yetkisini test etmeye başladı. Sonuç ne olursa olsun, küresel internet için bir referans noktası olacak" dedi. Soruşturmanın sonraki adımı, 18 Mayıs'ta Paris'te yapılacak basın açıklamasında belirtilecek. Musk'ın bu tarihte Fransa'ya gelme niyeti olmadığı X üzerindeki yanıtlarından anlaşılıyor.