SpaceX Starship V3'ü ilk kez başarıyla fırlattı, dönüşte birinci kademe alıkonulamadı
SpaceX'in geliştirilmiş Starship V3 roket sisteminin ilk yörünge-altı fırlatışı Cuma akşamı saat 19:23'te Texas'taki Boca Chica fırlatma alanından başarıyla gerçekleşti. 33 Raptor 3 motorla donatılan Super Heavy birinci kademesi ve geliştirilmiş ısı kalkanına sahip üst kademe, fırlatış sonrası 65 dakika boyunca planlanan profilin %85'ini tamamladı; ancak Super Heavy'nin Hint Okyanusu üzerinde yakalanması manevrasında kontrol kaybedildi ve birinci kademe okyanusa düştü.
Üst kademe, motorların yeniden ateşlenmesi ve kontrolleri okyanusta yumuşak inişle birlikte 67 dakika sonra Hint Okyanusu'na inerek başarılı sona ulaştı. Bu, Starship sisteminin üst kademenin iniş işlemini başarıyla tamamladığı dördüncü uçuş; ancak Boca Chica'dan Hint Okyanusu'na ulaşan ilk V3 versiyonu uçuşu. SpaceX'in CEO'su Elon Musk, fırlatış sonrası X platformunda 'Üst kademenin başarılı tamamlanması Starship V3'ün ana sistemlerinin işlevini doğruladı. Süper Heavy hala iyileştirme gerektiriyor' diye yazdı.
Büyük teknik gelişme olan Super Heavy birinci kademesinin kaybı, fırlatışın 7 dakikası içinde yaşandı. Birinci kademe, ayrılma manevrasını tamamladıktan sonra Body Flap Maneuver olarak adlandırılan agresif fren manevrasını başlattı. SpaceX teknik yayın komentatörü Kate Tice, canlı yayında 'Birinci kademede başlatma motorları yeniden ateşlemeye başladığında, dış bir motor anormal yanma şekli sergiledi; bu yüzden manevra hedefimizin altında kaldı' dedi. Birinci kademe daha sonra okyanusta düştü ve kurtarılamadı.
Starship V3 sürümü, önceki V2'ye göre önemli iyileştirmeler içeriyor: Raptor 3 motorlar (V2'nin Raptor 2'sine göre %12 daha fazla itme), yeni ısı kalkanı tasarımı (yeniden kullanılabilir 25 uçuşa kadar dayanıklı), ve uydu taşıma kapasitesi LEO'ya 200 ton (V2'nin 150 tonuna karşı). SpaceX, Mars Programı, Lunar Gateway sözleşmesi ve Starlink konstelasyonu için V3'ün gerekli olduğunu açıkladı.
SpaceX'in Eylül 2026'da planlanan halka açık arz (IPO) için Starship V3'ün başarılı uçuşu önemli bir kilit taşıydı. Şirket S-1 dökümünde 'V3 sisteminin Mars Programı için kritik' olduğunu belirtmiş ve uçuş başarısızlığının ihraç değerini olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekmiştir. Yatırım bankası Goldman Sachs ve Morgan Stanley, IPO öncesi şirketin değerlemesini 500 milyar dolar olarak öneriyor; Boca Chica'daki bu fırlatışın 'çoğunlukla başarılı' yorumu, değerlemeyi koruyabilir.
Aerospace endüstrisi analistleri için fırlatışın değerlendirilmesi karışık. SpaceNews'tan Caleb Henry, 'Üst kademenin Hint Okyanusu'na başarılı varışı Starship V3'ün ana sistem işlevini kanıtlıyor. Ancak Super Heavy birinci kademenin yeniden kullanılabilirliği, sistemin gerçek ekonomik avantajının temeli; bu hedef hala karşılanmadı' diye yorumladı. SpaceX, V3 birinci kademesi için iki yedek ünitenin hazır olduğunu açıkladı; ikinci V3 fırlatışı için hedef tarih 15 Eylül 2026.
Fırlatışın çevresel ve düzenleyici boyutları da güçlü ilgi çekti. Federal Aviation Administration (FAA), fırlatış sonrası soruşturma açtı; rutin bir 30 günlük inceleme yapılacak ve birinci kademe kaybının nedeni belirlenecek. ABD Environmental Protection Agency (EPA), 'fırlatış sonrası Boca Chica plajında balıklarda termal anomali görüldüğü' rapor edildi; ancak bu, Raptor 3'ün metan yanması ve yer altındaki LNG buharlaşmasıyla ilgili olduğu varsayılan tipik bir etkidir. Çevreci gruplar, Trump yönetimi tarafından Starship operasyonlarının çevresel değerlendirilmesinin Şubat 2026'da hızlandırılmasına itiraz ediyor; FAA'nın hazır cevap için 30 gün süre uygulaması, çevreci grupların lehinde bir adım.
SpaceX'in Lunar Gateway sözleşmesi açısından Starship V3'ün başarılı uçuşu kritik. NASA, 2027 başında planlanan Artemis 3 ay görevinin Starship V3 üst kademesini Ay'a iniş aracı olarak kullanmasını içeriyor. NASA Direktörü Jim Bridenstine, fırlatış sonrası açıklamada 'Starship V3'ün üst kademe işlevini doğrulaması Artemis 3 zaman çizelgesi için iyi bir haber. Ancak birinci kademenin yeniden kullanılabilirliği, görevin tamamı için gerekli; SpaceX'in bu sorunu çözmesi gerekiyor' dedi.
Starlink konstelasyonu açısından Starship V3, bir fırlatışta 60-80 yeni nesil Starlink uydusu taşıma kapasitesine sahip — Falcon 9'un mevcut 22-23 uydu kapasitesine karşı önemli bir artış. SpaceX, Starlink müşteri tabanını 2027 sonuna kadar 8 milyondan 20 milyona çıkarmayı hedefliyor; V3'ün operasyonel hale gelmesi bu hedefin başarısı için temel.
Boca Chica yerelinde, fırlatış 1 200 kişilik bir kalabalık tarafından izlendi. Plajda yerel bir cafe sahibi olan Maria Sanchez, Reuters'a 'Bir önceki uçuş 17 dakikada bitmiş ve birinci kademe başarısız olmuştu. Bu sefer 67 dakika, üst kademe başardı — Boca Chica'nın havayolu turizmi için bu bir altın madeni' dedi. SpaceX'in Boca Chica'daki operasyonu, son üç yılda yerel ekonomiye tahmini 1.2 milyar dolar katkı sağladı.
Uçuş sonrası SpaceX, ikinci V3 fırlatışı için zaman çizelgesini Eylül 15 olarak belirledi. O ana kadar şirket, birinci kademenin yeniden kullanılabilirliği üzerine çalışacak; ana hedefler, Body Flap manevrasının revizyonu, Raptor 3 motor ateşleme bağlamında daha güçlü kontrol algoritmaları ve potansiyel olarak ek bir yedek motor üniteleri. SpaceX, 'Starship V3'ün başarılı tam görev döngüsünün — fırlatış, üst kademe yörünge dağıtımı, birinci kademe yeniden kullanım — 2027 ortasında ulaşılacağı' beklentisini açıkladı.
*Bu makale yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı kendi araştırmanızı yaparak veya yatırım danışmanınızla görüşerek alın.*