NASA, Artemis III için mürettebatı belirledi ve hızlı bir takvim hedefliyor

ABD Ulusal Havacılık ve Uzay İdaresi (NASA), insanlı Artemis III Ay yüzey görevi için mürettebat seçimini resmen duyurdu. Ars Technica'ya göre görev, takvim olarak gecikme yaşamaktaysa da ajansın hedefi insanların Ay yüzeyine 50 yıldan fazla bir aradan sonra yeniden inmesini sağlamak.

Mürettebat dört astronot ve bir yedek üyeden oluşacak. NASA, isim listesini yayımladığı basın toplantısında, seçilen astronotların farklı disiplinlerden geldiğini ve mürettebatın 'modern bir Ay görevini destekleyecek bilim, mühendislik ve operasyonel beceriler' içerdiğini söyledi. Listede bir kadın komutan da yer alıyor.

Görev mimarisi karmaşık. Orion kapsülü dört astronotu Ay yörüngesine taşıyacak. Yörüngede iki astronot, SpaceX'in geliştirdiği Starship HLS (Human Landing System) iniş aracına geçecek; iki astronot ise Orion'da yörüngede kalacak. İniş ekibi Ay güney kutbu yakınında yaklaşık altı buçuk gün geçirecek.

Programın en kritik açık noktası iniş aracı testleri. Ars Technica, Starship HLS'nin orbital yakıt ikmali testlerinin son fırlatmalarda kısmen başarılı olduğunu, ancak tam mürettebat uçuşu için 'son bir kalibrasyon turunun' gerektiğini aktardı. NASA ile SpaceX takvimi sıkı tutuyor.

Mürettebat eğitimi yıllar sürmesi gereken yoğun bir programla başlıyor. Astronotlar Houston'daki Johnson Uzay Merkezi'nde simülatör eğitimi, Hawaii ve Arizona'da analog jeoloji çalışmaları, ve Cocoa Beach'te EVA (Extra-Vehicular Activity) skafander çalışmaları yapacak. Yeni Axiom Space üretimi skafander, son yedi yılın en büyük EVA donanım yatırımı olarak değerlendiriliyor.

Fırlatma penceresi açısından NASA, ilk hedef tarih olarak 2027 sonunu işaret etmekle birlikte 2028 ortasına kayma olasılığını da bağımsız uzaylara bildirdi. Apollo programının Saturn V mirasından sonraki en büyük heavy-lift füze olan Space Launch System (SLS), bu sefer dördüncü uçuşunu yapmış olacak.

Uluslararası ortaklar görevde önemli rol oynayacak. Avrupa Uzay Ajansı (ESA), Orion servis modülünü; Japonya Uzay Ajansı (JAXA), basınçlı gezici aracı; Kanada Uzay Ajansı (CSA) ise Gateway istasyonu için robotik kol bileşenlerini geliştiriyor. Artemis programı, ABD'nin liderlik ettiği geniş bir uluslararası koalisyona dayanıyor.

Maliyet tarafında Artemis programı 93 milyar dolarlık bir yatırım hattı içeriyor. ABD Kongresi'ndeki tartışmalarda programın bilimsel ve stratejik gerekçeleri ön planda; ancak bütçe kısıtlamaları, alternatif öncelikler ve özel sektör paralel programları (Çin'in Ay programı dahil) Artemis'in zaman çizelgesini etkileyen faktörler.

Bilim hedefleri kapsamlı. Mürettebat su buzu içerdiği bilinen daimi gölgeli kraterlerin civarına numune toplamaya gidecek. Bu numuneler, gelecek nesil insanlı Mars görevlerine yönelik kaynak değerlendirmesi açısından stratejik.

Ars Technica, programın 'iniş tarihinden çok mürettebatın güvenliği' üzerinde yoğunlaştığını yazdı. NASA'nın Apollo'dan bu yana en büyük insanlı uzay görevinin başarısı, hem mühendislik hem siyasal istikrara bağlı kalıyor. Önümüzdeki 12 ayda gerçekleşecek test fırlatmaları, takvimin gerçekçi olup olmadığını gösterecek.