Çocuklar için sosyal medyayı yasaklayan ülkeler: dünyadaki düzenleme dalgasının haritası

Birkaç yıl önce 'çocuklar sosyal medyada ne kadar zaman geçirmeli' sorusu evrensel bir aile tartışmasıydı. Bugün giderek devletin müdahale alanına giriyor. TechCrunch'ın aktardığı küresel envantere göre, en az on ülke artık aktif olarak kısıtlama düzenlemesi üzerinde çalışıyor.

Listenin başını çeken ülke Avustralya. Hükümet 2026 başında 16 yaş altı için sosyal medya yasağını yürürlüğe koydu; platformlar yaş doğrulama mekanizmaları geliştirmek zorunda. İlk uygulama yılı kayda değer zorluklarla geçti, ancak yasak henüz geri çekilmedi.

İkinci büyük adım Birleşik Krallık'tan geldi. Hükümet, bu hafta 16 yaş altı için kapsamlı bir sosyal medya yasağı planını açıkladı. Tartışmalar arasında gece yarısı sokak yasağı benzeri 'gece sosyal medya yasağı' fikri de yer aldı.

Norveç farklı bir yol seçti: yaş eşiği 15 olarak belirlendi, ancak ebeveyn onayıyla daha erken erişim hâlâ mümkün. Norveç hükümeti, yasağı çocuklar üzerinde yapılan kaygı, uyku bozukluğu ve dikkat sorunu çalışmalarına dayandırdı.

Fransa, sosyal medya değil 'cep telefonu' tarafından konuya yaklaşıyor. Okullarda telefon yasağı ve 13 yaş altı için 'sosyal medya hesabı açtırmama' kuralları üzerine yasal çerçeveler geliştiriliyor; AB düzeyinde benzer düzenlemelerin önünü açabilir.

ABD'de federal düzeyde bir yasak yok, ancak Florida, Utah ve Texas gibi eyaletler kendi kurallarını hayata geçirdi. Tartışmalar daha çok 'algoritmik kişiselleştirme' üzerinde yoğunlaşıyor; ana akım siyasetin bir tarafı algoritma kontrolüne dayalı çözümler tercih ediyor.

Güney Kore ise farklı bir model deniyor: kullanıcı bazlı zaman sınırı yerine, içerik üreten algoritmaların 'çocuk modu' kısıtlamasına tabi olması. Bu, platformların kayıt yaşı yerine kullanıcı davranışını analiz ettiği bir yaklaşım.

Teknik açıdan en büyük sorun, yaş doğrulamanın güvenilir biçimde yapılması. Yüz tanıma, kredi kartı tarama, devlet kimlik doğrulaması — her seçenek farklı gizlilik ve hata oranı sorunları getiriyor. Hiçbir mevcut yöntem 'her durumda doğru ve gizlilik dostu' tanımına uymuyor.

Gençler tarafında ise pratik bir 'kedi-fare' oyunu yaşanıyor. VPN kullanımı, sahte yaş bilgisiyle hesap açma, başkasının cihazını kullanma — yasakların etkinliğini ölçmek bu yüzden zor. Avustralya'nın ilk yıl verileri, kullanım oranlarında belirgin bir düşüş gösterse de tam bir kesinti sağlamadı.

Vesper bu içeriği bilgilendirme amacıyla yayımlıyor; ebeveynlerin kendi ülkelerindeki güncel mevzuatı ve okul yönetmeliklerini doğrudan resmi kaynaklardan takip etmesi önerilir.