Üniversitelerde yapay zekâ ile kopya: bir profesör yüz yüze sınavı geri getirince ne oldu?

Tek bir sınıf deneyi, gerçekleştiği kampüsün çok ötesinde bir tartışma konusuna dönüştü. Ars Technica'ya göre, bir Ivy League üniversitesindeki bir profesör, öğrencilerin ödevlerini tamamlamak için sessizce yapay zekâya yaslandığından şüphelendi. Bu yüzden neredeyse eski moda görünen bir değişiklik yaptı: denetimli, yüz yüze final sınavını geri getirdi. Sonuçlar geldiğinde notlar yaklaşık yarı yarıya düşmüştü.

Düşüş çarpıcı ama anlamı tartışmalı ve olayın yankı bulmasının nedeni tam da bu. Bir yorum, eve verilen notların yapay zekâ desteğiyle şişirilmiş olduğu ve yüz yüze sınavın öğrencilerin yardımsız ne yapabileceğini basitçe ortaya koyduğudur. Bir diğeri, süreli, yüksek baskılı sınavların ödevden farklı bir şeyi ölçtüğü ve yapay zekâdan bağımsız olarak bir düşüşün kısmen beklenir olduğudur. İkisi aynı anda doğru olabilir.

Hikâyenin billurlaştırdığı şey, artık her yerdeki eğitimcilerin karşılaştığı bir sorun. Üretici yapay zekâ araçları, birçok ödevi geçecek kadar iyi denemeler üretebilir, problem setlerini çözebilir ve kod yazabilir; üstelik pek belirgin iz bırakmazlar. Tespit yazılımı güvenilmezdir, hem yanlış pozitiflere hem de yanlış negatiflere yatkındır; bu da profesörlerin sorunu yalnızca yakalayıp cezalandırarak çözemeyeceği anlamına gelir.

Profesörün Ars tarafından aktarılan sert çerçevesi, denetlenmeyen yapay zekâ kopyasının başarısız bir topluma doğru götürdüğü ve insanların kendi deyimiyle aptal olmayı seçemeyeceğiydi. Sert dil bir yana, altta yatan endişe ciddi: öğrenciler eğitimin inşa etmesi gereken düşünmeyi dışarıya devrederse, o diplomaların belgelemesi gereken becerileri edinmeden diploma kazanabilirler.

Bu endişe, aslında kopyacıları yakalamakla ilgili olmayan daha derin riskleri işaret ediyor. Yazmayı, akıl yürütmeyi ve problem çözmeyi öğrenmek tam da çaba gerektirir çünkü becerinin oluştuğu yer bu mücadeledir. Mücadeleyi ortadan kaldıran bir araç, öğrenmeyi de ortadan kaldırabilir; geriye doğru bir yanıt üretebilen ama onu anlayamayan ya da savunamayan bir öğrenci kalır. Kaygı dürüstlükten çok körelmeyle ilgili.

Yine de tablo yalnızca çöküş ve panikten ibaret değil. Yapay zekâ aynı zamanda gerçekten yararlı bir öğretmen; kavramları açıklayabilen, anında geri bildirim verebilen ve insan desteğine erişimi olmayan öğrencilere yardım edebilen bir araç. Bir öğrencinin işi atlamasına izin veren aynı araç, bir diğerinin daha etkili çalışmasına olanak tanır; toptan yasakların, toptan hoşgörü kadar savunulması zor olmasının nedeni budur.

Üniversiteler, hiçbiri eksiksiz olmayan bir taktikler yamalı bohçasıyla yanıt veriyor. Kimileri, dışarıya devredilmesi daha zor olan yüz yüze, elle yazılan ya da sözlü sınavlara dönüyor. Diğerleri, kişisel değerlendirme, fikirlerin canlı savunusu ya da bir sohbet robotunun kolayca taklit edemeyeceği süreç belgelemesi gerektiren ödevleri yeniden tasarlıyor. Her yaklaşım, bir miktar bütünlük için kolaylık ya da ölçekten feragat ediyor.

Gözden kaçırılması kolay bir adalet boyutu da var. Yüz yüze sınavlar, engelli olanlar ya da sınav kaygısı yaşayanlar dahil bazı öğrencileri dezavantajlı kılar ve yoğun gözetim kendi endişelerini doğurur. Değerlendirmeyi daha cezalandırıcı hâle getirerek akademik bütünlüğü yeniden sağlayan herhangi bir çözüm, bir sorunu bir diğeriyle takas etme riski taşır; düşünceli kurumların refleksle değil dikkatle hareket etmesinin nedeni budur.

Dürüst sonuç, henüz kimsenin bunu çözmediği. Yüz yüze final, ölçeklenebilir bir tedavi değil ortaya çıkarıcı bir tanı aracıdır ve yarıya inen notlar bir hükümden çok bir belirti olarak daha iyi anlaşılır. Olayın açıkça gösterdiği şey, güvenin ve eve verilen ödevin sessizce bir arada var olduğu eski modelin sarsıldığı ve öylece geri dönmeyeceğidir.

Öğrenciler, eğitimciler ve yapay zekânın günlük yaşamı nasıl yeniden biçimlendirdiğini izleyen herkes için sınıf, daha geniş bir pazarlığın ön izlemesi. Her alan artık işi yapabilen bir aracın nerede bittiğini ve işin inşa etmesi gereken insan becerisinin nerede başladığını soruyor. Profesörün deneyi bu soruyu yanıtlamadı ama alışılmadık bir güçle dile getirdi; belki de bu kadar hassas bir noktaya dokunmasının nedeni budur.