Trump yönetiminin PFAS'ı imha etme planı 'mantıksız' bulunuyor
ABD'de Trump yönetiminin, içme suyu kurallarını gevşeterek 'kalıcı kimyasallar' olarak bilinen perfluoroalkil ve polifluoroalkil maddeleri (PFAS) imha etmeyi içeren bir politika tartıştığı bildirildi. Guardian Health'in haberine göre, kimyasal mühendisleri ve halk sağlığı uzmanları planı 'mantıksız' olarak nitelendirdi; mevcut imha teknolojilerinin yetersizliğini ve sağlık risklerinin yeniden yükselme ihtimalini gerekçe olarak gösteriyor.
PFAS bileşikleri, on yıllar boyunca tüketici ürünlerinde, su geçirmez yapı malzemelerinde ve endüstriyel uygulamalarda kullanıldı. 'Kalıcı kimyasallar' olarak bilinmelerinin nedeni, doğada parçalanmaya direnen molekül yapıları; bu özellikleri PFAS'ı çevreye yayıldıktan sonra uzun süre kalıcı yapıyor. ABD'de yaygın çevre kirliliği ile bilinen PFAS, içme sularında, gıdada ve hatta anne sütünde bulundu.
2024'te Biden yönetimi, EPA tarafından önerilen ilk federal içme suyu PFAS standardını yürürlüğe koymuştu. Bu standart, en yaygın iki PFAS bileşeni olan PFOA ve PFOS'ün içme suyundaki maksimum kabul edilen konsantrasyonunu trilyon başına dört parça (4 ppt) olarak belirledi. Bu sınır, hayvan ve insan epidemiyoloji çalışmalarında belirlenen sağlık risklerini hedef alıyordu.
Trump yönetiminin EPA'sı, Şubat 2026'da bu standartların 'bilim temelinde yeniden değerlendirilmesi' gerektiğini açıkladı. Yapılan açıklamada, standartın altında yatan epidemiyolojik kanıtların ek değerlendirme gerektirdiği öne sürüldü. Eleştirmenler, bu yaklaşımı 'kanıtın yeniden incelenmesi' başlığı altında düzenleyici sürecin yavaşlatılmasının bir yöntemi olarak değerlendiriyor.
Mevcut PFAS imha teknolojileri arasında yüksek sıcaklıkta yakma, süperkritik su oksidasyonu (SCWO), elektrokimyasal oksidasyon ve sonokimyasal yöntemler yer alıyor. Ancak bu teknolojilerin her birinin teknik ve maliyet sorunları var. Yüksek sıcaklıkta yakma, PFAS'ı tamamen parçalama konusunda kanıtlanmamış; daha kısa zincirli PFAS bileşiklerini havaya yayma riski taşıyor. SCWO, küçük ölçekte etkili gösterimleri olsa da büyük ölçekte ticari olarak uygulanabilirliği henüz olgunlaşmadı.
Kraliyet Kimya Cemiyeti (Royal Society of Chemistry) Üyesi ve Massachusetts Institute of Technology'de PFAS araştırmaları yürüten Dr. Elsie Sunderland, Guardian'a yaptığı yorumda, planı 'mantıksız' olarak nitelendirdi. 'Henüz teknik olarak güvenilir biçimde PFAS imha etme yöntemimiz yok. Mevcut kurallardan vazgeçmek, dolaylı olarak çevreye daha fazla salınımına izin vermek anlamına gelebilir' dedi. Sunderland'in yorumu, bilimsel çevrelerin endişelerinin önemli bir özetini oluşturuyor.
Kamu sağlığı tarafında, Centers for Disease Control and Prevention (CDC) ve diğer federal araştırma kurumları, PFAS maruziyetinin meme ve böbrek kanseri risklerinde, tiroid hastalıklarında, gebelik komplikasyonlarında ve bağışıklık sistemi düzensizliklerinde rol oynayabileceğine işaret eden çalışmalar yayımladı. Trump yönetiminin EPA standartlarını gevşetmesi, bu sağlık etkilerinin daha geniş popülasyonlara yayılma ihtimalini artırabilir.
EPA standartlarının gevşetilmesinin etkisi, yerel su kullanıcıları, endüstri ve federal düzeyde farklı paydaşlar için farklı sonuçlar doğuruyor. Su şirketleri açısından, mevcut sınırın altında kalmak için yapılması gereken filtrasyon yatırımlarının (granül aktif karbon, iyon değiştirici reçineler, ters osmoz) maliyeti milyarlarca dolar; standartın gevşetilmesi bu yatırımları kısa vadede ertelemeye olanak verir. Ancak uzun vadeli sağlık maliyetlerinin nasıl şekilleneceği belirsiz.
Uluslararası düzeyde, Avrupa Birliği son yıllarda PFAS düzenlemesini sıkılaştıran adımlar attı. AB'nin 2023'te REACH kapsamında geniş bir PFAS yasaklama önerisi sunması, ABD ile arasında düzenleyici farklılık yarattı. Trump yönetiminin geçişi, ABD-AB ticari ilişkilerinde de düzenleyici çelişkiler doğurabilir; ABD'de üretilen ve PFAS içeren ürünlerin AB pazarına erişimi sınırlanabilir.
Bu yazı, çevre veya halk sağlığı politikası tavsiyesi içermez; bilgiler Guardian Health'in raporlamasına ve EPA, CDC, AB belgelerine dayanır. PFAS maruziyetinden endişeli olan bireyler için, su kalitesini kontrol etme ve filtre teknolojileri konusunda yerel su kuruluşları ve halk sağlığı uzmanlarıyla istişare etmek tavsiye edilir. Kişisel sağlık kararları için bir tıp profesyoneliyle görüşülmesi önerilir.