Ebola salgını hızlanıyor: DR Kongo ve Uganda'da vakalar bir haftada yüzde 40 arttı, ölü sayısı 200'ü geçti

Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin kuzey bölgelerinde ve Uganda'nın batı sınırında ilerleyen Ebola salgını, bir haftada ölçülebilir bir hızlanma kaydetti. Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) 18 Haziran tarihli güncellemesine göre doğrulanmış vaka sayısı önceki haftaki yaklaşık 300 seviyesinden 420'nin üzerine çıktı; yaklaşık yüzde 40'lık bu artış, salgının başlangıcından bu yana kaydedilen en yüksek haftalık yükselişlerden biri.

Resmi ölü sayısı 207 olarak açıklandı. DSÖ, asıl kayıpların "kayıt dışı kalan vakalar nedeniyle" daha yüksek olabileceğini belirtti. Açıklamalarda, mevcut iki ülkeli salgının 2014-16 Batı Afrika dalgasından beri görülmüş en büyük bölgesel ölçekli salgın olabileceğine dair erken uyarılar tekrarlandı.

En yoğun bulaş kümeleri Kivu Nord eyaletinin Beni ve Butembo çevresinde toplanıyor; Uganda tarafında ise Kasese ve Bundibugyo bölgelerinde sınır geçişi kaynaklı yeni vakalar görülüyor. STAT News'in aktardığına göre saha ekipleri, hasta takibinin özellikle silahlı grupların hareket halinde olduğu bölgelerde aksadığını söylüyor.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), bu hafta başında 107 milyon dolarlık acil yardım fonunu serbest bıraktığını duyurdu. Para, çoğunlukla Kongo'daki bulaş izleme ekiplerinin ücretleri, laboratuvar reaktiflerinin yenilenmesi ve Uganda sınırındaki muayene noktalarının desteklenmesi için kullanılacak.

Aşı stokları konusu yeniden gündemde. DSÖ koordinasyonunda kurulu Ebola aşı tedarik mekanizması, soğuk zincir kısıtları ve üretim takvimine bağlı olarak şu anda yaklaşık 380.000 doza erişebildiklerini bildirdi. Saha ekipleri ise temas takibi yapılan hatlarda "halka aşılaması" için günlük olarak ihtiyaç duydukları doz miktarını koruyabildiklerini belirtti.

İkinci bir öncelik, sağlık çalışanlarının korunması. STAT News'in geçen hafta yayımladığı bir bildirime göre Beni'deki bazı tedavi merkezleri, yedek personel yetersizliği nedeniyle 24 saatlik vardiyalarda çalışıyor. Bölgedeki sağlık emekçileri sendikası, eğitimli hemşire başına düşen hasta yükünün önceki salgına kıyasla iki kata yakın arttığını öne sürdü.

Uzmanlar, salgının küresel düzeyde yayılma riskinin halen düşük olduğunu vurgulamayı sürdürüyor. Ebola, damlacık yoluyla değil yalnızca vücut sıvıları temasıyla bulaşıyor; bu nedenle COVID-19 ya da grip gibi salgınlardan ayrılıyor. Yine de uluslararası havalimanlarındaki tarama ve haberleşme protokolleri tatbikat amacıyla aktive edildi.

Geçen yıl yaşanan kıtlık ve göç dalgaları, salgın bölgesindeki sağlık altyapısını zayıflatmış durumda. DSÖ Doğu Akdeniz Bölge Direktörü, salgını anlatırken "Ebola tek başına bir hastalık değil, daha geniş bir kriz katmanının üzerinde ilerliyor" ifadesini kullandı.

DSÖ Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, geçtiğimiz hafta DR Kongo ziyaretinden döndükten sonra yaptığı açıklamada, salgın bölgesinde çatışmanın "Ebola'dan daha büyük bir engel" oluşturduğunu söyledi. Saha çalışanlarının silahlı grupların kontrolündeki yollardan geçtiği bazı durumlarda örnek nakliyesi günlerce gecikiyor.

Önümüzdeki on günü kritik bir pencere olarak gören DSÖ teknik ekipleri, vaka eğrisinin yön değiştirmesini bu zaman aralığında değerlendirecek. CDC modelleri, müdahalenin mevcut yoğunluğuyla sürmesi halinde toplam vaka sayısının dört ay içinde 5.000 ile 8.000 arasında bir aralıkta zirve yapabileceğini gösteriyor; daha agresif aşılama ve temas takibi senaryolarında bu rakam belirgin biçimde aşağı çekilebilir.