Hantavirüs riski ne kadar yaygın? Halk sağlığı uzmanları kruvaziyer salgını ardından değerlendirdi

Mayıs ayı başında Güney Atlantik'te bir kruvaziyer gemisi olan MV Hondius'ta tespit edilen hantavirüs vakalarının ardından, gemi yolcuları ülkelerine geri gönderilmeye başlandı. Halk sağlığı yetkilileri ise virüsün geniş kamuya oluşturduğu risk seviyesini şimdi daha açık biçimde tanımlıyor.

Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) son raporuna göre Hondius'taki vakaların çoğu, Güney Amerika'ya özgü Andes suşundan kaynaklanıyor. Bu suşun temel taşıyıcısı uzun kuyruklu pirinç faresi (Oligoryzomys longicaudatus); virüs çoğunlukla farelerin idrarı ve dışkısının aerosol haline gelmesiyle insana bulaşıyor.

Andes suşunu diğer hantavirüs türlerinden ayıran özellik, çok seyrek de olsa insandan insana geçişin belgelenmiş olması. DSÖ verilerine göre 1996'da Arjantin El Bolsón salgınından bu yana yaklaşık altı vakada doğrudan insan-insan bulaşı doğrulandı. Hondius vakaları kayıt altına alınırsa bu sayı yedi olacak.

UK Health Security Agency (UKHSA) sözcüsü Dr Susan Hopkins, BBC'ye yorum yaptı: "Genel İngiliz nüfusu için risk düşük. Hantavirüs Avrupa'da çok az görülüyor ve Andes suşunun Britanya'da yerleşik bir kemirgen taşıyıcısı yok." UKHSA, gemiden dönen yolcuların 42 günlük inkübasyon süresi boyunca semptom takibi yapıldığını açıkladı.

Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC) ise üye devletlere bir bilgi notu yayımladı. Notta, Hondius'tan dönen yolcuların altı haftalık dönemde nefes darlığı, ateş veya kas ağrısı yaşamaları durumunda derhal halk sağlığı yetkililerine başvurmaları istendi. Şu ana kadar bildirilen üç ölümün hepsi gemi yolcusu.

Hantavirüs pulmoner sendromu (HPS) olarak bilinen tablo, başlangıçta ateş, kas ağrısı ve baş ağrısı ile seyrediyor. Beş ila yedi gün sonra akciğerlerde sıvı birikimi başlayabiliyor. Ölüm oranı, Andes suşunda yüzde 35 ile yüzde 40 arasında değişiyor; bu oran, mevsimsel grip ölüm oranının yüzlerce katı.

Son iki haftada bilim camiasında hantavirüs aşısı üzerine yeniden bir tartışma başladı. Şu an piyasada Kuzey Amerika'daki Sin Nombre suşuna karşı yıllar önce geliştirilen bir aday olan PoMo-Hanta var ama henüz ruhsatlanmadı. ABD'deki NIH bu hafta acil bir hızlandırılmış değerlendirme programı duyurdu.

Ulusal Tropikal Hastalıklar Enstitüsü'nden Profesör Mauricio Suarez (Buenos Aires), BBC'ye verdiği telefon röportajında "Hondius vakası, hantavirüs üzerine küresel ilgiyi yeniden canlandırdı. Türkiye, Avrupa ve ABD'nin yıllık ortalama 3-4 vakası vardı. Şimdi araştırma bütçeleri artırılıyor" dedi.

Tıbbi kaynaklara göre tedavi seçenekleri sınırlı. Erken yoğun bakım, ribavirin ve oksijen desteği uygulanan yaklaşımlar. Yeni bir antiviral aday olan favipiravir hala faz 2 araştırmalarında. UK NHS, Hondius yolcularının yerleştirildiği iki özel bakım birimini bu hafta hazır hale getirdiğini açıkladı.

Hondius şu an Kanarya Adaları'na demirledi. Hollandalı işletmesi Oceanwide Expeditions, gemiyi 30 günlük dezenfeksiyon prosedürüne soktu ve yaz seferlerini iptal etti. Şirketin tahmini mali kaybı 18 milyon euro. Sigorta şirketleri, hayat kaybı eden üç yolcunun ailelerine ödeme görüşmelerine başladı.