Aşklar, çığlık atan hayranlar ve trajik ölümler: tarihin yedi büyük gönül çelen figürü

Modern pop kültürünün yarattığını sandığımız şöhret kavramı, aslında çok eski. Tarih boyunca politikacılardan şairlere, savaş kahramanlarından sahne sanatçılarına kadar pek çok figür, kitleleri yanlarına çekmiş, skandallı özel yaşamları kayıtlara geçmiş ve sıklıkla genç yaşta trajik biçimde hayatlarını yitirmişti. HistoryExtra'nın derlemesi, modern hayranlık biçimine en çok benzeyen yedi figürü bir araya getiriyor — yaşadıkları yüzyıl ne olursa olsun, tanıdık bir kalıp izliyorlar.

Birincisi Roma generali ve siyasetçi Julius Caesar. Caesar, askeri başarılarıyla olduğu kadar çapkın ünüyle de kayıtlara geçti. Cleopatra ve Servilia gibi figürlerle ilişkileri, Senato hayatını ve yıllar boyu siyasi çekişmelerini şekillendirdi. Şöhret onu hem güçlü kıldı hem de düşürdü; MÖ 44'te Senato'da bıçaklanarak öldürüldü.

İkincisi, 16. yüzyılın İngiltere sahne yıldızı Richard Burbage. Shakespeare oyunlarındaki başrolleri — Hamlet, Othello, Kral Lear — onu Londra'nın en aranan oyuncusu yaptı. Theatre tiyatrosundaki performanslarına bilet bulamayanların kapıda kavga ettiği aktarılıyor.

Üçüncüsü İngiliz şair Lord Byron. 19. yüzyılda Byron, modern "ünlü" kavramının ilk gerçek örneklerinden biri olarak kabul edilir. Şiirlerinin yanı sıra skandallı ilişkileri, sürgün hayatı ve Yunan bağımsızlık mücadelesinde gönüllü olarak savaşa katılması, dönemin Avrupa'sında onu kült bir figüre dönüştürdü. 36 yaşında Mesolongi'de hummadan öldü.

Dördüncüsü Macar besteci ve piyanist Franz Liszt. 19. yüzyıl Viyana ve Paris konser salonlarında verdiği resitaller, kadın hayran kitlelerinde "Lisztomania" olarak bilinen bir histeriye yol açtı. Liszt'in eldivenlerinin koparılması, mendillerinin saklanması ve konserlerin sonundaki çığlık dalgaları, modern hayran kültürünün ilk belgelenmiş örnekleri arasında sayılıyor.

Beşincisi İtalyan opera tenoru Enrico Caruso. 20. yüzyıl başında, fonograf kayıtlarının dünya genelinde yayılmasıyla birlikte Caruso, sesini hiç görmediği milyonlarca insana ulaştırabilen ilk gerçek küresel müzik yıldızı oldu. 1921'de 48 yaşında zatürreden öldü; cenazesine yüz binlerce kişi katıldı.

Altıncısı Hollywood sessiz film döneminin ikonu Rudolph Valentino. "Latin lover" arketipinin sinemadaki ilk tam karşılığı olarak görülen Valentino, kadın hayranlarının bayılma sahneleriyle kayıtlara geçti. 1926'da 31 yaşında peritonitten ölmesi, dönemin tabloid basınında "toplu kederlenme" olarak nitelendirilen sahnelerle karşılandı.

Yedincisi 1960'lar Liverpool çıkışlı The Beatles. Tek kişilik figürlerden farklı olarak grup şöhretinin modern karşılığını oluşturan The Beatles, 1964'te ABD turuyla "Beatlemania" terimini kazandı. Konser salonları ve havaalanlarında çığlık atan kalabalıkların ses kayıtları, Liszt döneminden bu yana "hayran çığlığı" olgusunun belgelenmesinde önemli bir geçiş noktası.

Bu yedi figürü birleştiren ortak özellik şu: hayran kitlesi yalnızca başarının sonucu değil, yarattığı imajın da işlevidir. Caesar'ın askeri zaferleri olmadan da bu figürlerin hepsinde belirli bir tip — meydan okuyan, kuralları çiğneyen, kendi hayatını performansa dönüştüren — şöhretin kalıbını şekillendirdi.

Tarihçilerin altını çizdiği bir başka nokta, trajik bitiş kalıbıdır. Byron, Caruso, Valentino ve Beatles üyesi John Lennon dahil olmak üzere bu figürlerin önemli bir kısmı erken yaşta öldü ya da şiddetin doğrudan hedefi oldu. Hayran kitlesinin yoğunluğu ile özel yaşam üzerindeki baskı arasındaki ilişki, modern şöhret psikolojisinin çağdaş analizleriyle örtüşüyor.

Heartthrob figürünü tarihsel olarak okumak, modern pop kültürünün yarattığını sandığımız mekanizmaların çok daha eski olduğunu gösteriyor. İletişim teknolojileri değişti, kalabalıkların büyüklüğü arttı, ama insanın belli figürlerle özdeşleşme ve onları gözünde büyütme eğilimi sabit kaldı. Bu yedi hayat hikâyesi, kalıbın ne kadar tanıdık olduğunu yan yana koyuyor.