Jane Austen'in Hampshire'daki Chawton kulübesi: en büyük romanlarına ilham veren mekân

Jane Austen'in 41 yıl süren ömründe en üretken yazarlık dönemini geçirdiği mekân, İngiltere'nin Hampshire bölgesindeki sessiz Chawton köyünde yer alır. HistoryExtra'da Dr Lizzie Rogers tarafından yayımlanan yeni araştırma, yazarın 1809-1817 arasındaki sekiz yıllık dönemde Chawton House yakınındaki bir kulübede geçirdiği zamanın romanlarının olgunlaşması açısından dönüm noktası olduğunu gösteriyor.

Austen ailesi, romancının babası Reverend George Austen'in 1805'te ölümünün ardından mali ve mekânsal açıdan istikrarsız bir döneme girmişti. Jane, annesi ve kız kardeşi Cassandra önce Bath'ta, sonra Southampton'da geçici evlerde yaşadı. 1809'da Jane'in ağabeyi Edward Knight, ailesine Chawton'daki sürekli yaşayabilecekleri bir kulübe sundu. Bu sıradan tuğla yapı, sonradan İngiliz edebiyat tarihinin merkezi mekânlarından birine dönüşecekti.

Dr Rogers'ın araştırmasına göre Austen, Chawton'a yerleştikten sonraki ilk yıl içinde 'Sense and Sensibility' (Akıl ve Tutku) adlı romanını yeniden gözden geçirdi. Roman 1811'de yayımlandı ve takip eden yıllarda 'Pride and Prejudice' (Gurur ve Önyargı, 1813), 'Mansfield Park' (1814) ve 'Emma' (1815) ardı ardına geldi. Austen'ın olgun yapıtlarının tamamı bu küçük kulübede yazıldı veya yeniden işlendi.

Kulübenin ev hâli, romancının yazma yöntemlerinin günlük yaşamla iç içe geçtiğini gösterir. Austen, yazı masasını oturma odasının köşesinde tutar, kapı menteşelerinin gıcırdayan sesini ziyaretçi uyarısı olarak değerlendirir, böylece yazılarını çabucak saklayabilirdi. Sosyal dünyasını bilgisinden bir köşeye çekilerek değil, evin içindeki ev halkı dolaşımını sürekli özümseyerek besledi.

Dr Rogers'a göre Chawton'un sessiz coğrafyası da Austen'ın yapıtlarına yansıdı. Hampshire'ın bahçeli kırsal hayatı, yazarın romanlarındaki balo salonları, kır gezintileri ve papaz evi sohbetlerinin gerçekçi dokusunu sağladı. 'Mansfield Park'taki büyük taşra konağının doğal atmosferi, Austen'ın yakındaki Chawton House'u günlük olarak ziyaret etmesinden besleniyordu' diyor Rogers.

Austen, Chawton'da yazarken romanlarındaki en büyük ücreti 'Mansfield Park' için aldı: 320 sterlin. Dönemin parasal eşdeğeri için bu, bir orta sınıf ailenin yıllık geçim miktarını birkaç katıyla aşan bir rakamdı. Yazar yaşamı boyunca yazma işinden yaklaşık 700 sterlin kazandı, ölümünden sonraki ünü ise eserlerinin telif gelirini bambaşka bir ölçekte büyüttü.

Kulübenin günlük yaşamı ailecil yardımcılarla destekleniyordu. Ablası Cassandra Austen, yazarın yaşamındaki en yakın okurdu; mektupları, romanların ilk taslakları ve karakter notları arasında geçişi mümkün kıldı. Kuzeni Henry Austen ise editör görevini üstlendi ve romanların Londra'daki yayıncı Thomas Egerton ile basım sözleşmelerini yönetti.

Austen'ın Chawton'daki yıllarda kullandığı yazı masası, yazma kanı ve okuduğu kitaplar, kulübenin müzeye dönüştürüldüğü 1949'dan bu yana sergileniyor. 'Jane Austen's House' adlı müze, yılda yaklaşık 50 bin ziyaretçi ağırlıyor ve İngiliz Mirası tarafından koruma altında bulunuyor. Ziyaretçiler, küçük yazı odasında küçük 12 köşeli yazı masasının orijinal hâlini görebiliyor.

Austen yazarlığının olgun döneminin bu mekânda gelişmesi, edebiyat tarihçilerinin çok farklı tezler geliştirmesine yol açtı. Bir taraf, Austen'ın yalnızlığının yarattığı odaklanmanın yazınsal kaliteyi mümkün kıldığını savundu. Diğeri ise yazarın Chawton'daki sosyal bağlantı yoğunluğunun, romanlarının insan tabanlı gözlem zenginliğini sağladığını öne sürdü. Dr Rogers, iki görüşün de doğru olduğunu, gerçek hayatının her ikisini de barındırdığını söylüyor.

Austen 1817'de hâlâ kesin teşhisi tartışılan bir hastalıkla 41 yaşında öldü. Son birkaç ay Chawton'dan ayrılarak Winchester'a, ilk basamak bir hekime daha yakın olabilmek için göç etti, ancak orada hayatını kaybetti. Chawton'daki kulübe yine de onun en üretken ve sanatsal açıdan olgun dönemini temsil eden mekân olarak bilinir. Bugün okurlar için Hampshire'a yapılan ziyaret, Austen'ın edebi mirasının fiziksel kalbine ulaşmanın bir yoludur.