FBI, ABD genelinde plaka okuyan kameralara neredeyse gerçek zamanlı erişim arıyor
Ars Technica'nın aktardığı federal bütçe belgelerine göre Federal Soruşturma Bürosu (FBI), ABD genelinde plaka okuyan kameraların oluşturduğu ağ üzerinden "neredeyse gerçek zamanlı" araç hareketi verilerine erişim talep ediyor. Belgeler, FBI'ın belirli tedarikçi şirketlerle çok yıllı sözleşmeler kurmak için bütçe ayırdığını gösteriyor; bu sözleşmeler, kamera operatörlerinin sahip olduğu büyük veri kümelerine merkezi bir erişim sağlamayı amaçlıyor.
Plaka okuma kameraları (automatic license plate reader, ALPR), son on yılda hem belediye polis departmanları hem de özel şirketler tarafından yoğun olarak yerleştirilen sistemlerdir. ABD'de bu kameraların büyük çoğunluğu Vigilant Solutions, Flock Safety ve Rekor gibi özel firmalar tarafından çalıştırılıyor; bu firmalar, belediyelere yıllık abonelik karşılığı kamera ağı sağlıyor ve verileri merkezi sunucularda saklıyor.
FBI'ın isteği, yalnızca tarihsel veri arşivi araması değil; aynı zamanda gerçek zamanlı veya gerçek zamana yakın akış da içeriyor. Bu, bir aracın belirli bir kamerayı geçtiği anda FBI sisteminin uyarı alabileceği anlamına geliyor. Ars Technica'nın belgelere göre tahminine göre, hedef gecikme süresi 60 saniyenin altında.
Projenin kapsamı genişlikle dikkat çekiyor. Tahminen 2.000 ila 3.000 ALPR kameralı belediye polis departmanı dahil olmak üzere, ülke çapında milyonlarca araç hareketi noktası kapsam içine alınıyor. Bu, bir aracın günlük rutinini (evden işe, çocuğun okula, akşam sosyal aktivitesine) kolayca takip etmek için yeterli bir veri yoğunluğu yaratıyor.
Sivil özgürlük grupları, projenin yarattığı potansiyel mahremiyet sorunlarına dikkat çekti. American Civil Liberties Union (ACLU) Türkiye sözcüsü Stephen Lavoie, Ars Technica'ya verdiği açıklamada "plaka okuma teknolojisi, sokak güvenliği için tasarlanmış basit bir araç olarak başladı; ancak şimdi bir ülke ölçeğinde takip altyapısı haline geliyor. Bunu denetleyecek bir federal yasa, ABD'de yok" dedi.
Projenin teknik gerekçesi, FBI'ın kayıp çocuk vakaları, kaçırılma suçları ve organize suç soruşturmalarında zaman içinde araç hareketi izlemenin değerli bir araç olmasıdır. Belge örneklerinde, Amber Alert vakalarında bir aracın izlenmesinin saatler değil dakikalar içinde gerçekleşebileceği vurgulanıyor; bu, ajansın gerçek zamanlı erişim talebinin güvenlik politikası argümanıdır.
Ancak teknik kapasitenin politik denetimden bağımsız büyümesi, sivil toplum kuruluşlarının temel endişesini oluşturuyor. EFF (Electronic Frontier Foundation) avukatı Michelle Tran, "FBI'ın bir aracı bir kez izlemek için anlık veri istemesi, kötü amaçlı bir izleme ile çok yakındır. Sözleşmenin hangi denetim mekanizmalarıyla geleceğini bilmiyoruz" yorumunda bulundu.
Eyalet düzeyinde yasal düzenlemeler birbirinden çok farklı. Kaliforniya, Maine ve Vermont gibi bazı eyaletler, ALPR verilerinin saklanma süresi, paylaşım ve erişim koşullarına dair düzenleyici çerçeveler kurdu; ancak diğer eyaletlerin büyük çoğunluğu bu konuda boşluğa sahip. Federal yasa, ALPR'ye özel bir düzenlemeye sahip değil; Dördüncü Değişiklik (federal arama izni) içtihat hukuku ise bu yeni teknolojiye henüz uyarlanmadı.
Teknoloji şirketleri arasında en aktif tedarikçi Flock Safety, son üç yılda ABD'de 5.000'den fazla belediye polis departmanıyla sözleşme imzaladı. Şirketin platformu, polislere mobil uygulama üzerinden bir aracı arama, son görüldüğü konum tahmini ve uyarı kurulumu yapma imkânı tanıyor. FBI'ın aradığı entegrasyon, bu tür platformların federal düzeyde erişim noktası haline gelmesini sağlayacak.
Önümüzdeki dönemde, projenin gelişimi üç önemli noktayı şekillendirecek: federal düzeyde ALPR düzenleyici çerçeve geliştirme tartışmaları, mahkemelerde Dördüncü Değişiklik içtihat hukukunun yeni teknolojilere uygulanması davaları ve sözleşmenin nihai versiyonunun açıklanması. Ars Technica'nın aktardığına göre FBI henüz sözleşmenin son halini yayımlamadı; ancak bütçe taleplerinin Kongre tarafından onaylanması, projenin önümüzdeki mali yılda fiilen başlayacağı anlamına geliyor.