OpenAI eyalet başsavcılarının soruşturmasıyla karşı karşıya: ne sorgulanıyor ve neden önemli

Çeşitli ABD eyalet başsavcılarının OpenAI hakkında kurumsal yapı, üyelik haklarının yönetimi ve veri uygulamalarını mercek altına alan koordineli bir soruşturma başlattığı bildirildi. TechCrunch'ın aktardığına göre, soruşturmaların başında Kaliforniya, Delaware ve New York yer alıyor; bu üç eyalet, OpenAI'ın kuruluş, kayıtlı sermaye ve veri toplama operasyonlarının hukuki dayanaklarına farklı açılardan temas ediyor.

OpenAI, 2015'te kâr amacı gütmeyen bir araştırma kuruluşu olarak kuruldu. Şirket, 2019'da "sınırlı kâr" yapısına geçti ve 2024 sonunda kontrolün giderek artan biçimde ticari yan kuruluşa geçişi tartışılmaya başlandı. Eyalet başsavcılarının kritik sorduğu soru bu yapısal dönüşümün, OpenAI'ın kurucu sözleşmesinde yer alan kamu yararına çalışma yükümlülüğünü ne ölçüde sürdürdüğü. Delaware Hukuk Komisyonu, kâr amacı gütmeyen tüzel kişiliklerin ticari yapıya dönüşürken kuruluş amacını koruma yükümlülüğü olduğunu savunan ek bir görüş hazırladı.

İkinci başlık veri uygulamaları. Eyalet başsavcılarının özellikle ilgilendiği sorular arasında çocuk verilerinin nasıl filtrelendiği, kişisel verilerin GPT model eğitiminde kullanılması, ve büyük ölçekli veri kazımanın eyalet çapındaki tüketici koruma yasalarıyla uyumu yer alıyor. Bu soruların bazı yanıtları daha önce federal düzeyde Federal Ticaret Komisyonu (FTC) tarafından da sorulmuş ancak henüz somut bir uygulama adımı atılmamıştı.

Üçüncü konu rekabet. Eyalet başsavcıları, Microsoft ile OpenAI arasındaki yatırım ve teknoloji paylaşımı anlaşmasının antitröst boyutlarını sorguluyor. Konuyla ilgili FTC ve Avrupa Komisyonu paralel incelemeleri sürüyor; eyalet düzeyindeki soruşturmaların bunlara nasıl entegre olacağı henüz net değil.

Dördüncü mesele yönetişim. Geçen yıl OpenAI yönetim kurulunun değiştirilmesi, kâr amacı gütmeyen kontrolünün ticari etki altına girip girmediği konusunda kamuoyunda soruları artırdı. Eyalet başsavcıları, kurul yapısının ve kâr amacı gütmeyen yan kuruluşunun bağımsız karar verme yetkisinin nasıl korunduğunu sorguluyor.

TechCrunch'ın elde ettiği belgeler, soruşturmaların görece sessiz bir biçimde aylar önce başladığını, yalnızca son haftalarda kamuoyuna yansıdığını gösteriyor. OpenAI'ın resmi açıklaması, şirketin tüm soruşturmalara işbirliği yapacağını ve veri uygulamalarının federal ve eyalet düzeyinde mevcut yasalarla uyumlu olduğunu savunuyor.

Soruşturmaların önemi yalnızca tek bir şirketle sınırlı değil. OpenAI, AI sektörünün en görünür adresi olarak Anthropic, Google DeepMind ve Meta'nın eğitim, veri ve yönetişim uygulamaları için referans haline geldi. Eyalet başsavcılarının vereceği kararlar, sektörün diğer oyuncularına da yansıyacak emsal niteliği taşıyor.

Delaware'in adımı özellikle kritik. OpenAI yeniden yapılanmasını burada gerçekleştirdi ve eyalet, ABD'deki teknoloji şirketlerinin büyük çoğunluğunun kurulduğu yer. Delaware'in tüzel kişilik yapısına yönelik yorumları, AI start-up'larının gelecek yıllarda hangi hukuki çerçevede büyüyeceğini etkileyebilir.

Kısa vadeli sonuç şu: OpenAI, 2025 sonunda halka açılma planlarını duyurmuştu. Soruşturmaların IPO sürecini geciktirip geciktirmeyeceği yatırımcılar için kritik bir soru. SEC'in beklenen S-1 incelemesi sırasında bu eyalet düzeyindeki sorular muhtemelen risk faktörleri arasında listelenmesi gerekecek.

OpenAI için cevap, hem hukuki hem siyasi bir denge denklemine dönüşüyor: ticari büyüme baskısı ile kurucu amacın bütünlüğü arasında yön bulma. Sonuç ne olursa olsun, bu soruşturmaların AI sektörünün önümüzdeki üç-beş yılını nasıl şekillendireceği, hem hukuk hem teknoloji topluluğunca dikkatle izleniyor.