Bilim insanları "tedavi edilemez" pankreas kanseri hedefini kırdı: sağkalım neredeyse iki katına çıktı

Stanford Üniversitesi ve MIT'den bilim insanları, pankreas kanserinin yaklaşık yüzde 95'ini tetikleyen ve onlarca yıldır "tedavi edilemez" olarak görülen KRAS-G12D mutasyonunu hedef alan yeni bir peptid bazlı inhibitör geliştirdi. Science Daily'de açıklanan Faz 1 sonuçları, daha önce kemoterapiye yanıt vermeyen hastalarda medyan sağkalımın yaklaşık iki kat arttığını gösteriyor.

KRAS, hücre büyüme sinyallemesini kontrol eden bir protein. Mutasyona uğradığında hücreler kontrolsüz çoğalır. KRAS yüzeyinde ilaç bağlanmasına olanak veren yeterince geniş bir cep bulunmadığı için protein klasik anlamda "ilaçlanamaz" olarak adlandırılıyordu.

Stanford onkoloji bölümü baş araştırmacısı Dr. Eunhee Park, Science Daily'ye "On yıllık çabanın ardından KRAS-G12D'yi gerçekten bağlayan ve hücreden çıkıp kandan dokuya yeterince geçen bir peptid bulduk" dedi. Çalışmada SP-241 adı verilen molekülün siklik halkası, KRAS yüzeyindeki çok kısa süreli yarıkları yakalamak için tasarlandı.

Faz 1 çalışması, daha önce iki ya da üç sıra kemoterapiye direnen 60 metastatik pankreas adenokarsinomu hastasını içeriyordu. Medyan progresyonsuz sağkalım kontrol referansı 2,1 ay iken SP-241 ile 5,8 aya çıktı; medyan genel sağkalım 7 aydan 13,2 aya yükseldi.

Klinik kohort küçük ve doğrulama randomize Faz 3 sonuçlarına bağlı, ancak Stanford araştırmacıları molekülün diğer KRAS mutasyonlarına etkili sonraki nesil varyantları üzerinde de çalıştığını söylüyor. MIT ekibi şu anda akciğer ve kolon kanserindeki KRAS-G12C ve G12V mutasyonları için bağlanma profili çıkardı.

Yan etki açısından en yaygın olanlar derecesi 1-2 olan döküntü ve geçici trombositopeniydi. Beş hastada immün aracılı hepatit görüldü; tedavi durdurulduğunda gerileyebildi. Klinisyenler bunu mevcut hedefli tedavilerle karşılaştırılabilir bir profil olarak değerlendiriyor.

MIT biyomühendislik profesörü Daniel Liu, Science Daily'ye verdiği yorumda, "Bu sadece pankreas kanseri için değil — KRAS aile mutasyonlarını ilaçlama haritası açıldı. Önümüzdeki birkaç yılda akciğer ve kolon için de Faz 1 verilerini bekliyoruz" dedi.

ABD'de pankreas kanseri 2025 yılında yaklaşık 67.000 yeni vaka ve 52.000 ölüme yol açtı; beş yıllık sağkalım yaklaşık yüzde 13. SP-241 onaylanır ve bu büyüklük randomize çalışmada doğrulanırsa, klinik etki son 30 yılın en büyüğü olarak nitelendirilebilir.

İlacı ortaya çıkaran biyoteknoloji girişimi Cyclophos, bu yıl ortasına kadar Faz 2'ye başlamayı, 2027'de Faz 3'ü tamamlamayı hedefliyor. FDA'nın Hızlandırılmış Onay programına başvuru bekleniyor; Avrupa İlaç Kurumu da paralel inceleme niyetini açıkladı.

Bu içerik tıbbi tavsiye değildir. Pankreas kanseri olan hastaların onkologlarına SP-241 ile devam eden klinik çalışmalara katılım koşullarını sormaları ve klinik karar verme sürecinde tedavi seçeneklerini multidisipliner ekip ile değerlendirmeleri öneriliyor.