Günlük probiyotik depresyon ve kaygıyı azaltabilir: yeni klinik çalışma

Hollanda'da yapılan ve The British Journal of Psychiatry'de yayımlanan yeni bir randomize kontrollü klinik çalışma, sekiz hafta boyunca günlük olarak alınan bir çoklu suş probiyotik karışımının hafif ile orta düzey depresyon ve anksiyete belirtilerini plaseboya kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azalttığını gösterdi. Çalışma, bağırsak-beyin ekseni üzerine son yıllarda artan çalışmalara güçlü yeni bir veri ekliyor.

Leiden Üniversite Tıp Merkezi liderliğinde yürütülen çalışma, klinik düzeyde depresyon tanısı almamış ama Beck Depresyon Envanteri'nde hafif ile orta düzey puanlara sahip 200 yetişkini içeriyordu. Katılımcılar rastgele iki gruba ayrıldı: bir grup günlük olarak Lactobacillus ve Bifidobacterium suşları içeren bir karışım aldı, diğer grup ise aynı görünüm ve tatta bir plasebo aldı.

Sekiz hafta sonunda probiyotik grubunun Beck Depresyon Envanteri puanı ortalama yüzde 28 azaldı; plasebo grubunda azalma yüzde 12'de kaldı. Anksiyete puanları açısından da benzer bir fark görüldü; probiyotik grubunda yüzde 24 düşüş, plasebo grubunda ise yüzde 9 düşüş gözlemlendi. Aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu.

Çalışmanın baş yazarı Prof Roel van Driel, Science Daily'ye, "Bu, küçük örneklemli pilot çalışmaların ötesine geçen, geniş ölçekli bir ön doğrulama," dedi. Van Driel, ekibinin önümüzdeki yıl 1.000 katılımcılı bir Faz 3 doğrulama çalışması planladığını söyledi.

Bağırsak-beyin ekseni, gastrointestinal mikrobiyom ile merkezi sinir sistemi arasındaki iki yönlü iletişim ağı. Vagus siniri, hormonal düzenleme ve bağışıklık sistemi aracılığıyla işleyen bu eksenin, ruh hali ve stres tepkisi üzerinde etkili olabileceği yıllardır tartışılıyor. Yeni çalışmalar bu hipotezi daha sağlam bir zemine taşıyor.

Leiden ekibi, katılımcıların dışkı örneklerinden mikrobiyom analizleri de yaptı. Probiyotik grubunda Bifidobacterium longum ve Lactobacillus helveticus suşlarının kolonileşmesi anlamlı düzeyde arttı; aynı katılımcılarda kan kortizol düzeyi ortalama yüzde 17 düştü. Ekip, ruh hali iyileşmesinin kısmen hormonal stres tepkisinin yumuşamasıyla bağlantılı olabileceğini söylüyor.

Çalışmaya dahil edilmeyen Cambridge Üniversitesi'nden psikiyatri profesörü Edward Bullmore, sonuçların "makul ve umut verici" olduğunu ancak "genel halk için günlük probiyotik almak gerektiği anlamına gelmediğini" söyledi. Bullmore, etkinin görüldüğü dozun ve suş kombinasyonunun spesifik olduğunu, marketteki çoğu probiyotik ürünün benzer kompozisyonu içermediğini hatırlattı.

Uzmanlar, probiyotiklerin antidepresan ilaçların yerine geçecek bir tedavi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini de vurguluyor. Çalışmada şiddetli depresyon vakaları dışlandı ve ilaca ihtiyaç duyan hastalar değerlendirilmedi. Van Driel, "Bu bir destekleyici yaklaşım olarak düşünülmeli; hafif belirtilerde ilk basamak olarak kullanılabilir," dedi.

Mevcut antidepresan ilaçların yan etki profili ve uzun süreli kullanım gereksinimi pek çok hasta için engel oluşturuyor. Selektif serotonin geri alım inhibitörlerinin (SSRI) etkinliği uzun zamandır tartışmalı; küçük çaplı yan etkiler ve cinsel işlev bozukluğu sık raporlanan şikayetler arasında. Probiyotiklerin yan etki profili daha hafif görünüyor.

Çalışmanın sonraki adımları arasında farklı suş kombinasyonlarının karşılaştırılması, daha uzun takip süreleri ve etki mekanizmasının daha ayrıntılı incelenmesi yer alıyor. Ekip ayrıca prebiyotik fiber zenginleştirmesinin etkisini ölçen kombinasyon çalışmaları planlıyor. Van Driel, sonuçların "yiyecek kadar basit bir aracın ruh sağlığını destekleyebileceğine" işaret ettiğini söyledi.