Tarihte bugün: ABD'de Sosyal Güvenlik Yasası imzalandı (1935)

14 Ağustos 1935'te Başkan Franklin D. Roosevelt, Beyaz Saray'da Sosyal Güvenlik Yasası'nı imzaladı. İmza, ABD tarihinin en derin ekonomik krizlerinden biri olan Büyük Buhran'ın altıncı yılında gerçekleşti; ülke nüfusunun büyük bir kesimi işsizlik, yoksulluk ve yaşlılıkta güvencesizlikle mücadele ediyordu.
Yasanın kökeni, Roosevelt yönetiminin 1934 yılında kurduğu Ekonomik Güvenlik Komitesi'ne dayanıyordu. Komite, işçi sınıfının ve yaşlıların ekonomik güvencesizliğe karşı korunması için kapsamlı bir federal sistem tasarlamakla görevlendirilmişti. Çalışmalar, dönemin çalışma bakanı Frances Perkins'in liderliğinde yürütüldü; Perkins, kabinede görev alan ilk kadın olarak da tarihe geçti.
Yasanın çekirdeğini oluşturan sistem, çalışanların ve işverenlerin maaşlardan kesilen katkı paylarıyla finanse edilen bir emeklilik sigortası programıydı. Bu yapı, yardımın doğrudan vergilerden değil, çalışanların kendi katkılarından finanse edilmesini sağlayarak, programın siyasi olarak daha sürdürülebilir olmasını amaçlıyordu; bu tasarım kararı, sistemin bugüne kadar geniş bir siyasi yelpazede destek görmesinin nedenlerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Yasa aynı zamanda işsizlik sigortası için eyalet düzeyinde programların kurulmasını teşvik eden bir federal-eyalet ortaklık modeli getirdi ve görme engelli, bakıma muhtaç çocuklar ile anne-çocuk sağlığı hizmetleri için ayrı destek programları oluşturdu. Bu çok yönlü yapı, yasayı yalnızca bir emeklilik programı değil, geniş kapsamlı bir sosyal güvenlik ağı haline getirdi.
Yasanın kabulü kolay olmadı. Kongre'de hem işverenlerin maaş kesintilerine olan itirazları hem de bazı muhafazakâr grupların federal hükümetin ekonomik hayata bu denli müdahale etmesine yönelik endişeleri tartışıldı. Buna karşın yasa, dönemin kamuoyunda geniş bir destek buldu; çünkü Büyük Buhran'ın yarattığı yıkım, geleneksel aile ve yerel yardım ağlarının yetersiz kaldığını açıkça ortaya koymuştu.
Yasa yürürlüğe girdiğinde ilk emeklilik ödemeleri hemen başlamadı; sistem, katkı payı biriktirme mantığına dayandığından, ilk düzenli aylık ödemeler ancak 1940 yılında yapılabildi. Bu bekleme süresi, programın uzun vadeli mali sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla bilinçli olarak tasarlanmıştı.
Sosyal Güvenlik Yasası'nın etkisi ABD sınırlarının çok ötesine geçti. Yasa, 20. yüzyılın ortalarında pek çok ülkenin kendi refah devleti modellerini tasarlarken referans aldığı bir örnek haline geldi; özellikle çalışan katkı paylarına dayalı sigorta modeli, dünya genelinde benzer sistemlerin kurulmasında etkili oldu.
Bugün ABD'de milyonlarca yaşlı, engelli ve dul/yetim, geçimlerini doğrudan bu 1935 tarihli yasadan türeyen programlara bağlı olarak sürdürüyor. Sistem zaman içinde genişletildi ve reforme edildi, ancak temel yapısı -çalışan katkılarına dayalı federal bir sigorta sistemi- büyük ölçüde korunuyor.
Sonuç olarak, 14 Ağustos 1935, ABD'nin ekonomik kriz karşısında toplu bir güvenlik ağı kurma kararının simgesi olarak tarihe geçti. Bu imza, hükümetin bireysel ekonomik riske karşı nasıl bir rol üstlenebileceğine dair yüzyıl süren küresel bir tartışmanın erken ve etkili bir örneğini oluşturdu.
Bunları da okuyun

Yuri Gagarin kimdi? Uzaya çıkan ilk insanın hikayesi
1961'de Vostok 1 kapsülüyle Dünya'yı tek turda dolaşan Yuri Gagarin, insanlığın uzaya çıkan ilk temsilcisi oldu. Bir köylü ailesinin oğlu olarak başlayan hikayesi, Soğuk Savaş döneminin en büyük sembollerinden birine dönüştü.

Olaf Tryggvason: ölümü hâlâ gizemini koruyan Viking kralı
Norveç Kralı Olaf Tryggvason, MS 1000 civarında Svolder Savaşı'nda, Viking Çağı'nın en dramatik olaylarından birinde ortadan kayboldu. Çoğu Orta Çağ kaynağı, teslim olmaktansa zırhı içinde boğulduğunu söylüyor; ama bazı sonraki anlatılar -ve bir avuç modern tarihçi- aslında kaçıp kaçmadığını merak ediyor.

1863 Bear River saldırısı ve Shoshone halkının saldırı bölgesini eski haline getirme çabası
Ocak 1863'te ABD Ordusu askerleri, tarihçilerin ABD tarihindeki Yerli Amerikalılara yönelik en ölümcül saldırılardan biri olarak gördüğü bir olayda, Bear River kıyısındaki kış kampında yüzlerce Shoshone'yi öldürdü. 160 yılı aşkın bir süre sonra Kuzeybatı Shoshone Ulusu Grubu, bölgenin tarihini geri kazanma ve yorumlama çabasının bir parçası olarak sahanın doğal peyzajını yeniden canlandırıyor.

Tarihte bugün, 1961: Doğu Almanya Berlin Duvarı'nı inşa etmeye başladı
13 Ağustos 1961'in erken saatlerinde, Doğu Alman yetkilileri Doğu ve Batı Berlin arasındaki sınırı kapattı ve kısa süre sonra beton bir duvara dönüşecek dikenli teller gerdi. Berlin Duvarı, Avrupa'nın Soğuk Savaş bölünmesinin en görünür simgesi olarak 28 yıl ayakta kaldı.

Jack the Ripper'dan Kuledeki Prensler'e: tarihin en büyük 8 gizemi
Adli teknikler ve yeni arşiv bulguları onlarca yıldır çözüm arasa da, bu sekiz vaka tarihin gerçek anlamda açık kalan bilmeceleri arasında yer almaya devam ediyor. Jack the Ripper'ın kimliğinden Kuledeki Prensler'in kaderine kadar, hiçbiri kesin olarak çözülmedi.