Diz protezi ameliyatından kaçınmaya yardım eden yeni tedavi: genogerasizm enjeksiyonu nedir

Yeni bir enjeksiyon tedavisi, osteoartriti olan binlerce hastayı diz protezi ameliyatından uzaklaştırma potansiyeli taşıyor. Science Daily'nin haberine göre Mayo Clinic ve Stanford ortopedi merkezlerinin ortak yürüttüğü iki yıllık takip çalışması, kombine «senolitik» enjeksiyon almış hastaların yüzde 58'inin üç yıl boyunca ameliyatsız yaşadığını gösterdi.

Osteoartrit, kıkırdağın aşınmasına bağlı eklem ağrısı ve hareket kısıtlılığıyla seyreden en yaygın eklem hastalığı. Dünya Sağlık Örgütü, dünya genelinde 500 milyondan fazla kişinin etkilendiğini tahmin ediyor; Türkiye'de 50 yaş üstü kadınların yaklaşık üçte birinde semptomatik diz osteoartriti var.

Mevcut tedavi piramidi fizyoterapi ve kilo verme ile başlıyor; ardından steroid ve hyaluronik asit enjeksiyonları, ve son aşamada total diz protezi ameliyatı geliyor. Ancak ameliyat hem maliyetli hem de uzun rehabilitasyon gerektiriyor.

Çalışmada test edilen kombinasyon, kıkırdaktaki «yaşlanmış» hücreleri temizlemeyi hedefleyen senolitik ajanlar (Dasatinib + Quercetin kombinasyonu) içeriyor. Bu hücreler, kronik inflamasyona neden olarak çevre dokuyu daha da hızlı bozuyor; uzaklaştırılmaları kıkırdak onarımının artmasına olanak tanıyor.

Çalışmayı yöneten Mayo Clinic'ten Dr. James Kirkland, Science Daily'ye «Bu, yaşlı hücreleri hedef alan ilk büyük ortopedi çalışması; sonuçlar, dejeneratif hastalıkları yönetme şeklimizi değiştirebilir» dedi. Kirkland, daha geniş çaplı bir faz 3 denemesinin 2026 sonbaharında başlayacağını söyledi.

Çalışmaya 312 hasta katıldı; yarısı kombine enjeksiyon, diğer yarısı plasebo aldı. İki yıl sonunda tedavi alan grupta WOMAC ağrı skoru ortalama 42 puan iyileşirken, plasebo grubunda yalnızca 11 puanlık iyileşme görüldü. Ameliyat ihtiyacı, tedavi grubunda yüzde 42'ye karşılık plasebo grubunda yüzde 71'di.

Enjeksiyonun yan etki profili kabul edilebilir bulundu: hastaların yüzde 9'unda hafif eklem iltihaplanması, yüzde 3'ünde geçici baş ağrısı raporlandı. Ciddi yan etki bildirilmedi. Tedavi, 12 hafta arayla iki seans olarak uygulandı.

Maliyet konusunda belirsizlik var: senolitik kombinasyon ABD'de yaklaşık 3.500 dolara mal oluyor, ancak iki yıl boyunca tekrar gerekmiyor. Karşılaştırma olarak ABD'de bir diz protezi ameliyatının ortalama maliyeti, ameliyat sonrası rehabilitasyon dahil 30 bin ile 50 bin dolar arasında.

Uluslararası Osteoartrit Araştırma Derneği (OARSI), tedavinin ümit verici olduğunu ancak faz 3 sonuçlarını beklemek gerektiğini belirtti. Dernek başkanı Dr. Virginia Kraus, «Diz protezini geciktirebilecek herhangi bir tedavi, halk sağlığı açısından dönüştürücü olur; ama hâlâ daha fazla veri görmemiz lazım» dedi.

Türkiye'de ortopedistler, senolitik enjeksiyonun yakın gelecekte rutin uygulamaya girmesi beklenmemekle birlikte, üniversite hastanelerinde benzer klinik çalışmaların başlatılabileceğini söylüyor. Pratik mesaj: erken evre osteoartrit hastaları için kilo yönetimi, kuadriseps güçlendirme ve düşük etkili egzersiz hâlâ kanıt düzeyi en yüksek müdahale.