Kongo'da Ebola salgını 1.000 vakayı aştı: çatışma bölgesinde aşı kampanyası yarışı

Kongo Demokratik Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı'nın Pazartesi açıkladığı verilere göre Kasai bölgesindeki Ebola salgını 1.000 doğrulanmış vakayı aştı; salgın başladığından beri 254 kişi hayatını kaybetti. STAT News'in haberine göre, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) salgının çatışma bölgelerinde yayılmasını «yüksek risk» olarak sınıflandırdı.

Salgın geçen ay Bulape kasabasında bir avcı topluluğunda tespit edildi. Ekipler, hastalığın ilk kaynağına —«hasta sıfır»— ulaşamadıklarını söylüyor. Bölgede süregelen silahlı çatışma, izleme ekiplerinin köylere erişimini engelliyor.

Kullanılan aşı, Merck tarafından üretilen ve önceki Kongo salgınında etkili olduğu kanıtlanmış rVSV-ZEBOV. DSÖ verileri, yakın temaslı kişilerin yüzde 78'inde koruyucu olduğunu gösteriyor. Şu ana kadar 3.200 kişi —sağlık çalışanları, yakın temaslılar ve toplum liderleri— halka aşılandı.

MSF (Sınır Tanımayan Doktorlar) Bulape'deki operasyon koordinatörü Dr Sarah Nyirenda STAT News'e, «Aşı yüklerimiz var ama kamyonları belirli koridorlarda sürebiliyoruz; bazı köylere ulaşmak için altı saatlik motosiklet yolculuğu gerekiyor» dedi.

Kongo, son 50 yılda 15 Ebola salgını yaşadı; bu mevcut salgının coğrafi yayılımı, batı Kongo'ya kadar uzanmasıyla farklılık gösteriyor. Onceki büyük salgın (2018-2020) doğu Kivu'daydı ve hem çatışma hem yanlış bilgi nedeniyle 2.299 ölümle sonuçlanmıştı.

Ebola'nın ölüm oranı tarihsel olarak yüzde 40 ile 90 arasında değişti. Mevcut salgında kümülatif ölüm oranı yüzde 25 civarında; bu, erken aşılama ve daha gelişmiş destek bakımının sonucu. Hastalar, hastalığın sıvı kaybını telafi etmek için yoğun damar içi sıvı tedavisi alıyor.

DSÖ'nun acil durumlar yöneticisi Dr Mike Ryan, «Ebola, çatışmalarla birleştiğinde tarihsel olarak en zorlayıcı senaryomuz olur; sağlık çalışanlarına saldırılar, izleme ve karantinanın çökmesine yol açar» dedi. Ryan, salgının önümüzdeki üç ayda kontrol altına alınamazsa yayılma riskinin artacağı uyarısında bulundu.

Uluslararası finansman da gerginleşti. Hollanda ve Almanya'nın 25 milyon euroluk acil yardım taahhüdü dışında, Avrupa Birliği'nin 18 milyon euro fonu Cuma günü onaylandı. ABD'nin USAID üzerinden yapacağı katkı, Trump yönetimindeki bütçe kesintileri nedeniyle hâlâ belirsiz.

Geçen yıl Bavarian Nordic'in geliştirdiği yeni nesil Sudan-soyu Ebola aşısı için faz 1 verileri açıklandı; ancak Bulape'deki salgın Zaire soyu olduğundan mevcut Merck aşısı yeterli. Hollanda ve İngiltere'nin yeni ilaç çalışmaları da hızlanıyor.

Kongo Sağlık Bakanı Roger Kamba, gazetecilere «Önümüzdeki dört hafta belirleyici olacak; sağlık altyapısı çatışmadan kurtulduğu sürece kontrol altına alabiliriz» dedi. DSÖ, bölge ülkelerini —Angola, Zambiya, Tanzanya— sınır gözetimini sıkılaştırmaya çağırdı.