İngiltere'de NHS hastaları rekor düzeyde ilaç sıkıntısıyla karşı karşıya

İngiltere'deki eczacılar ve aile hekimleri, NHS hastalarının en az on yıldır görülmemiş ölçekte ilaç tedarik sıkıntısıyla karşı karşıya olduğunu söylüyor. Guardian'a konuşan meslek örgütleri, eksikliklerin hem reçeteli hem reçetesiz pek çok temel ilaçta sürdüğünü ve bazı hastaların tedavilerini günlerce ertelemek zorunda kaldığını aktardı.

National Pharmacy Association'ın yayımladığı haftalık tedarik raporuna göre Mayıs ayı sonu itibarıyla 124 ürün için ulusal tedarik bildirisi geçerli durumdaydı; bu rakam bir önceki yıl aynı dönemin yüzde 60 üzerinde. Etkilenen kategoriler arasında insülin analogları, geniş spektrumlu antibiyotikler, DEHB ilacı metilfenidat ve bazı kalp ilaçları öne çıkıyor.

Royal College of GPs Başkanı Profesör Kamila Hawthorne, "Hastalarımızın 'eczanede yok' diyerek geri döndüğünü neredeyse her gün duyuyoruz" dedi. Hawthorne, sıkıntının yalnızca uygunluk değil, güvenlik sorununa dönüştüğünü, özellikle insülin ve antiepileptiklerde doz aksamalarının ciddi sonuçlar doğurabileceğini söyledi.

Guardian'ın görüştüğü Community Pharmacy England direktörü Janet Morrison, krizin birden çok kaynaklı olduğunu söyledi. Brexit sonrası küçük üreticilerin İngiliz pazarından çekilmesi, küresel hammadde darboğazları, fabrika düzeyinde üretim duruşları ve sterling'in geçen yıl dolar karşısında değer kaybetmesi en sık öne çıkan nedenler arasında.

DEHB ilaçlarındaki eksiklik özellikle dramatik. Avrupa İlaç Ajansı ve UK Medicines and Healthcare products Regulatory Agency (MHRA) 2026 başında ortak bir bildiriyle metilfenidat ve lisdeksamfetamin tedariğinde 2026 sonuna dek dalgalı sıkıntı beklendiğini açıklamıştı. Çocuk ve genç hastalar için reçeteyi başka markaya geçirmek zaman alıyor.

İngiltere Sağlık ve Sosyal Bakım Bakanlığı sözcüsü, "İlaç tedariğindeki sorunların hastalar üzerindeki etkisini en aza indirmek için üreticiler ve dağıtımcılarla yakından çalışıyoruz" dedi. Bakanlık ayrıca Serious Shortage Protocol (SSP) sayısının arttığını, bu protokollerin eczacılara reçetede listelenenden farklı dozaj veya markayla yedek ürün verme yetkisi sağladığını hatırlattı.

Eczacılar tedarik açıklarının çalışma süresine de büyük yük getirdiğini söylüyor. National Pharmacy Association'ın anketine göre Mayıs ayında eczanelerin ortalama haftalık 17 saatlerini alternatif ürün arayışına ayırdı. Bu süre 2023'te haftada 9 saatti. Birçok bağımsız eczane bu maliyeti aşağı yansıtmanın yolu olmadığını söylüyor.

Hastalar için en görünür sonuç gecikme. Manchester'da yaşayan tip 1 diyabetli Sarah Hayes, Guardian'a son aylarda insülin pompası kartuşunu üç farklı eczaneden topladığını söyledi. "Eskiden bir telefonla halloluyordu. Şimdi haftada iki gün araba kullanıp dolaşıyorum" dedi. NHS yetkilileri benzer örneklerin Londra dışında daha sık görüldüğünü doğruluyor.

Kısa vadeli çözümler arasında MHRA'nın geçici ithalat onayları, NHS England'in Serious Shortage Protocol listesini genişletmesi ve eczane sektörünün toplu satın alma anlaşması müzakereleri bulunuyor. Bakanlık ayrıca üreticilerin kritik ilaçların stok seviyesini önceden bildirmesini zorunlu kılan yeni bir kayıt sistemi üzerinde çalıştığını duyurdu.

Daha kalıcı çözümler için Royal Pharmaceutical Society jenerik üretiminin İngiltere içinde yeniden canlandırılmasını öneriyor. Society, Brexit sonrası 200'den fazla ilaç için tek üretici kalan ürünlerin sayısının yüzde 40 arttığını söylüyor. Hükümet, kapsamlı bir İlaç Güvenliği Stratejisi taslağını sonbahara yetiştirmeyi planladığını açıkladı; ancak eczacılar takvimin daha hızlı olmasını istiyor.