Bir aile, otizmli oğluna saç kestirebilmek için 850 km yol gidiyor

Cornwall'da yaşayan Hooper ailesi, sekiz yaşındaki oğulları Theo'nun saçını sakince kestirebilmek için her seferinde 850 kilometreyi aşan bir yolculuk yapıyor. BBC'nin aktardığına göre Theo ileri düzey otizm tanılı ve duyusal hassasiyetleri nedeniyle çoğu kuaförün ortamı onun için aşırı uyarıcı kalıyor.

Aile, oğullarının saçını yıllarca evde kesmeye çalıştıktan sonra, Birmingham yakınlarında nörogelişimsel farklılığı olan çocuklar için özelleştirilmiş hizmet veren bir kuaföre rastladı. "İlk seferinde Theo sandalyeye oturdu, makasın sesini duydu ve ağlamadı. Bizim için bu tarif edilmez bir andı," diyor anne Sarah Hooper.

Duyusal dostu kuaförler, ışığı kıstırılmış, sessiz bir alanı, kısaltılmış randevu süresini ve ailenin önceden gönderdiği görseller eşliğinde adım adım ilerleyen bir rutini tercih ediyor. Bazı işletmeler ayrıca makasla başlamak yerine elle saç düzeltme veya tıraş makinesi kullanma seçeneklerini de sunuyor; bunların hepsi duyusal yükü azaltmaya yönelik.

Ulusal Otizm Derneği'nin (National Autistic Society) verilerine göre İngiltere'de yaklaşık 700.000 yetişkin ve çocuk otizm tanılı olarak yaşıyor; sadece çocuklarda bu rakam 200.000 civarında. Pek çok aile saç kesimi, diş hekimi ziyareti ve giysi denemesi gibi günlük rutinlerin önemli stres kaynağı olduğunu söylüyor.

2024 yılında yayımlanan bir Cardiff Üniversitesi çalışması, otizmli çocukların yarısından fazlasının ilk kuaför ziyaretinde duyusal aşırı yüklenme nedeniyle ağladığını ya da kaçtığını saptamıştı. Aynı çalışma, ebeveynlerin yüzde 64'ünün düzenli saç kesimini erteleyip kendi başına denediğini ortaya koymuştu.

Hooper ailesinin tercih ettiği kuaför Becky Adams, BBC'ye "Çocuklarımızın saçlarını kestirmek lüks değil, bir ihtiyaç," dedi. Adams'ın salonu randevu başına ortalama 90 dakika ayırıyor ve her seansta tek müşteri kabul ediyor; bu ekonomi salonun ücretlerini standart kesimlerin üç katına yakın tutuyor.

NHS England, nörogelişimsel farklılığı olan çocuklara yönelik desteklerin önemli bir kısmının resmi sağlık sisteminin dışında kaldığını kabul ediyor. Bir sözcü BBC'ye "Erişilebilir hizmetler için yerel yönetimlerle birlikte çalışıyoruz ancak boşluk büyük," dedi. National Autistic Society'nin son raporu da benzer hizmetlerin yüzde 80'inin Londra ve çevresinde yoğunlaştığını gösteriyor.

Uzmanlar duyusal uyumun yalnızca eğlence ve kişisel bakımla sınırlı kalmadığını, sağlık hizmetlerinin de hızla bu yönde uyarlanması gerektiğini söylüyor. Diş hekimliği randevularında sessiz aletler ve uzun süreli görselleştirme oturumları için NHS pilot programları başlatılmış olsa da ülkenin batı ve kuzey bölgelerinde erişim çok sınırlı.

Hooper ailesi, oğullarının saçını her sefer eskittiği gibi geri büyütmek zorunda kalmadıkları için artık daha rahat bir gündelik yaşam kurabildiklerini söylüyor. "Bu basit bir hizmet ama hayatımızı değiştirdi," diyor baba James Hooper. "Bütün ailelerin böyle bir seçeneği olmalı, 800 km yol gitmek zorunda kalmadan."

Nörogelişimsel farklılıklara yönelik kişiselleştirilmiş hizmetlerin yayılması için bazı belediyeler özel eğitim sertifikalı kuaförleri haritalandıran programlar başlattı. Cornwall Konseyi de Hooper ailesinin hikayesinin ardından bölgedeki kuaförler için bir uyum kursu açmayı planladığını duyurdu. Aile, BBC röportajını bitirirken benzer çocukların ailelerine "yorulmak normal ama yalnız değilsiniz" mesajını verdi.